از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

شرح حضور بنده در برنامه ۲۱۱۷ رازق مامون راجع به فدرالیسم

اولاً تز یا تتبین مسئله این گونه اشتباه است: ریاستی نظام ناکام بود و تجربه کنیم فدرالیسم را٬ زیرا نظام ریاستی و پارلمانی و یا نمیه ریاستی نمیه پارلمانی در حیطه تفکیک قوا که رشته تخصصی حقوق اساسی و حقوق اساسی تطبیقی است مطالعه می شود و گونه های دولت از لحاظ حقوقی نه سیاسی یا نظام های اداری بسیط یا مرکب در رشته تخصصی حقوق اداری مطالعه می گردد. که برای درمان قلب نمی شود ادویه گرده را تجویز کرد. 

ثانیاً تا رسیدن به فدرالیسم٬ در گونه بسیط ما متمرکز داریم٬ که مقصد تمرکز زدایی ما را جواب دهد.

جانم کلام:‌ در قوانین واژه ها و کلمات خیلی مهم است و فقط آنچه واژه ها و کلمات معنی دهد ببرداریم ولی زمانی یک حزب سیاسی موردی را تز می کند. باید آنرا تحقیق کنیم و بعد تحقیق درج افکار عمومی بسوی سیر از بدویت به مطلوبیت جامعه و سعادت کشوری٬ یعنی مبارزه حبیب الله خان کلکانی مبارزه دینی عقیدتی بوده نه قومی تاجکی آنچه لطیف پدرام وانمود می کند و یا در جای من ندیده ام که در نواری قهرمان ملی گفته باشد در برابر استبداد پشتون ها من ایستاده شده ام٬ همواره از انتخابات و رای مردم٬ همدیگر پذیری و عدالت اجتماعی… را اهداف خود گفته 

سرشت قدرت فساد آورست: بله در تمامی پژوهش های علمی و تخصصی که تا حالا داشته ام در برابر این سرشت که حتی مجری قدرت در فقدان قانون خود نمی داند چطور مستبد می شود من پرداخته ام و از زمان افلاطون که آکادمیک بناء می شود تا امروز در سطح دنیا برای مهار قدرت توسط قدرت یا میزان و تعادل یا همانا تفکیک قوا که از لوازم شکلی حاکمیت قانون است پیشنهاد می شود. با دقت این رشته جان بخش: که لوازم ماهوی حاکمیت قانون سطح بلند اگاهی مردمست که حاکمیت از مردم بوده و پدیداری آن قانون اساسی٬ اما در کجا دنیا برای مهار استبداد فدرالیسم را تجربه کردند؟ در حقیقت بعد حاکمیت ملی و حاکمیت قانون سنجش و تحقیق کاربردی شود نه آزمایش شود٬ که بعد آن اگر مناسب استنتاج شد فدرالیسم و افغانستان نسخه داده شود. چرا که از ۱۷۸۷ تا کنون در آمریکا یک قانون که تعدیل قوانین نظر به ضروریات زمان٬ البته اقتدار اگاهی مردم بوده و فرانسه هم از ۱۷۹۵ تا کنون هم یک قانون٬ اما در افغانستان از ۱۹۱۹ تا امروز هشت قانون اساسی تجربه می شود و فلاکت و تباهی مردم از دست سیاسون قوم گرا و ملای های استخباراتی٬ که اگر رجوع به خرد سیاسی نکنیم و کدام قدرت جهانی بار دیگر در افغانستان حمله نظامی کند٬ برای چندین نسل آینده این تباهی و فلاکت را به میراث داده ایم… گرچه عده با بکس های خالی آماده برای جمع کردن دلار تشنه معلوم می شوند و در دل بدرقه می کنند که چون ۲۰۰۱ آمریکا در افغانستان حمله نظامی دیگری کند.