زنان و تولید علم در تاریخ تمدن اسلامی !
مقدمه
زنان مسلمان ، از خانه تا دانشگاه ، از مسجد تا فضای مجازی ، از تربیت فرزند تا مشارکت در علم وفرهنگ ، یکی از بزرگترین نیروهای تمدن ساز امت اسلامی است . او نه فقط مصرف کننده تمدن ، بلکه تولیدگر آن است ، با سبک زندگی ، گفتار ، هنر انتخاب وتربیت .
متن
نقش زنان در حوزه های فقه ، طب ، ریاضی ، ادب وتفسیر “
بر خلاف تصور رایج ، زن مسلمان در تاریخ تمدن اسلامی نه تنها شاگرد علم ، بلکه استاد ، راوی ، مولف و صاحب نظر بوده است . در قرون نخستین ، هزاران زن به عنوان محدثه ، فقیهه ، مفسره وطبیبه در جوامع اسلامی نقش ایفا کردند نام هایی چون فاطمه بنت عبدالمللک ، شهر بانو دختر یزید ، کریمه مریسیه ، رابعه عدویه ، وزینب بنت المکی ، تنها مشتی از خروارند .
در علوم نقلی چون حدیث وفقه زنان از جمله کسانی بودند که سند حدیث را در حلقات علمی حفظ کردند در طب وحکومت ، زنایی چون رفیده اسلمه که اولین پرستار وپزشک زن در اسلام بود وزهرا قرطبیه از اندلس که در بیمارستان های آن عصر طبابت می کرد شناخته شده اند در حوزه ریاضی ، از لبانه بنت علی اندلسه یاد شده که در قرن چهارم هجری به آموزش ریاضیات در اندلس می پرداخت همچنین در ادب ، شاعرانی مانند ولاده بنت المستکفی ، از مشاهیر اندلس ، با آثار ادبی بر جسته خود بخشی از فرهنگ تمدنی اسلام را زنده نگاه داشتند این نمونه ها نشان از عمق فکری ، توان علمی ونقش برجسته زنان در تاریخ تمدن اسلامی دارند .
در تاریخ اسلام ، زنان نه تنها در علم آموزی ، بلکه در نهاد سازی علمی نیز پیشگام بودند فاطمه فهرمیه ، موسس دانشگاه القرویین در مراکش ، یکی از نماد های این سنت علمی است که قرن ها پیش از دانشگاه های مدرن تاسیس شد وتا امروز فعال است .
برخی از زنان اهل علم ، کتابخانه های خصوصی وعمومی بنا نهادند ودر وقف نامه ها ، حقوق طلاب علوم دینی را تضمین کردند از جمله می توان به سیده سکندریه در قرن چهارم هجری اشاره کرد کتابخانه ای بزرگ در بغداد تاسیس کرد ، ونیز زینب بنت احمد قاهره ای که بخشی از ثروت خود را وقف مدرسه ومرکز تعلیم حدیث نمود آنان با ثروت وبصیرت خود ، نظام آموزشی امت را مستحکم کردند وچراغ تمدن اسلامی را روشن نگه داشتند .
تبصره کوتاه
به اساس دستور الله سبحان که در سوره علق آیه یک چنین می فرماید
سوره علق آيه ۱
بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ (۱)
ترجمه:
بخوان به نام پروردگارت كه [جهان را] آفريد. (۱)
پس علم به زن و مرد مسلمان فرض است .
امیدواریم که دختران شجاع ما هم شامل مکاتب ، دانشگاه ها و امتحان کانکور شده به تحصیلات خویش ادامه دهند
با احترام
جمشید ( کوهستانی )
