بدخشان در محراق کارزار تبلیغات

سیاسی -- نظامی پاکستان ! ولایت بدخشان در شمالشرق ترین قسمت…

سفرنامۀ زندگی

رسول پویان نــوای نـی و نـغـــمـۀ آبـشار هـوای خوش و دامـن کهسار سـرود…

هه‌لو شهید جعفر

آقای "هه‌لو شهید جعفر" (به کُردی: هەڵۆ شەهید جەعفەر) شاعر…

پیاوړی او نومیالی لیکوال

له (ډاکټر طارق رشاد) سره چې پیاوړی او نومیالی لیکوال،…

دموکراسی در بستر سرمایه‌داری؛ فرصت‌ها، محدودیت‌ها و تناقض‌ها

نویسنده: مهرالدین مشید  رابطه دموکراسی و سرمایه داری؛ از همگرایی تا…

افغانستان زخمی؛ نیازمند همدلی و همگرایی

نویسنده: مهرالدین مشید تنوع قومی و مدیریت آن در چارچوب هویت…

شکسپیر 

« آن ‌جا که انسان برای نخستین ‌بار خود را…

وحدت نیروهای مترقی در روشنی  اصول و بدون آن

وحدت، یکی از نیازهای اساسی و اجتناب‌ناپذیر نیروهای مترقی، ملی…

دین و دموکراسی؛ از سازگاری ها تا چالش ها

نویسنده: مهرالدین مشید پرسش سازگاری دین و دموکراسی یکی از مهم‌ترین…

سه‌ شعر کوتاه از لیلا طیبی

انسان کلام سبز ترحم، جاری از گلوی خدا بود.  از یاد برده…

شب

شب همین نزدیک‌هاست و  ستارگان  گیسویشان را بر صورت ماه افشانده‌اند، در سکوتی…

پیامد های منفی ،تثبیت رتبه نظامی در ساختار های کشفی…

مقدمه . خداوند ( ج) در قرآن کریم چنین می فرماید…

چند شعر کوتاه از لیلاطیبی

انسان کلام سبز ترحم، جاری از گلوی خدا بود.  از یاد برده…

افغانستان؛ سرزمین فرصت‌های از دست‌رفته

نویسنده: مهرالدین مشید از اصلاحات امان‌الله خان تا چالش‌های پس از…

بیست سال امریکا غرب و ناتو درین سرزمین بساط خون…

افغانستان از تنگناهای خونین و ویرانگر عبور داده شده و…

تمنای رهایی

رسول پویان تبسـم حال خـوش در خاطر دل می کند جاری ولی…

بیکس محمد قادر

استاد "بیکس محمد قادر" (بێکەس حەمە قادر) شاعر و نویسنده‌ی…

عشق بود آن !

امین الله مفکر امینی                        2026-22-!06 در ایــن دهری ِ مجاز مجوییـــد ومگویید…

اسلام‌گرایی؛ از رستاخیز ضد استعمار تا چالش افراطیت و امکان…

نویسنده: مهرالدین مشید مطالعه‌ای در اندیشه متفکران مسلمان و تجربه افغانستان،…

لرمانتوف نابغه سرکش ادبیات روسیه

برگردان. رحیم کاکایی «خانه من هر جا که آسمانی باشد، آنجاست...» مترجم: همپای…

«
»

بدخشان در محراق کارزار تبلیغات

سیاسی — نظامی پاکستان !

ولایت بدخشان در شمالشرق ترین قسمت افغانستان موقعیت داشته باکشورهای پاکستان ، چین ، تاجکستان و 102 کیلومتر مرز مشترک با کشمیر دارد که به هند وصل می‌شود، سطح مرتفع پامیر یا بام دنیا آخرین قسمت شمال‌شرقی این ولایت است . سلسله کوههای هندوکش در سطح مرتفع پامیر با کوههای همالیه ، تیانشان و قراقروم وصل می‌شود.

دهلیز واخان در دل کوههای هندوکش که بلندترین قله ها را دارد ( نوشاخ 7465 متر ، تراجمیر 7750 متر و در نزدیکی چین وآخجیر 4850 متر از سطح بحر )در همینجا موقعیت دارد . این قله های پر برف منابع ابی اند .

بدخشان از لحاظ معادن غنی است معادن طلایی، سلفر، لیتیم، فلوراید، گرافیت ، لاجورد ، مس و دیگر سنگهای قیمتی و مواد مفیده آهن دار در دل کوههای و دره های ان مدفون است . طبق برآوردهای قبلی درین ولایت پنج معدن مهم طلایی وجود دارد .

مردم بدخشان با وجود داشتن غنای زیر زمینی نسبت کوهستانی بودن و کمی زمین های زراعتی طور عموم فقیر و نادار اند ، بدخشانی ها مردمان خوش صحبت ، شاعر مشرب ، دارای قربحه خوب سخنوری و فصاحت و استعداد فکری بلند هستند .

حدود هزار سال قبل ناصر خسرو بلخی دانشمند ، شاعر و فیلسوف بزرگ دربار سلطان محمود غزنوی که از جانب خلفای فاطمی مصر لقب حجت جزیره خراسان را حاصل کرد نسبت خطرات جانی به دره یمگان بدخشان جابجا شد ازین جهت مردمان ولسوالی های زیباک، شغنان، اشکاشم درواز ها ، واخان تا بدخشان کوهی تاجکستان و چتر آل خیبر پشتونخواه به مذهب اسماعیلیه گرویدند.

همجواری با سه کشور و باریکی گردنه واخان که میان پاکستان و تاجکستان تا 18 کیلومتر می‌رسد اهمیت استراتژیک آنرا بلند برده است .در گذشته ها تبلیغ می‌شد که امر یکا یکجا با پاکستان در سطح مرتفع پامیر راهدار های مراقبتی برای نظارت بر چین و تاجکستان نصب میکند .

سطح مرتفع پامیر در هم سرحدی با چین میتواند پایگاه موثر نظارتی برای امریکا علیه چین باشد . آمریکا با شکست در افغانستان چنین زمینه را از دست داد.

پاکستان در دوران جنگ 14 ساله بنام جهاد از مسیر گرم چشمه چتر آل در نزدیکی با بدخشان اکمالاًت نظامی جمعیت اسلامی و شورای نظار را توسط مرکب ها و قاطر انجام می‌داد، گیری شرون مسئول سی. ای. ای. برای جهاد افغانستان در کتاب جنگ اشباح از خریداری قاطرها برای این انتقالات تذکراتی دارد .

طی سال های اخیر نظامیان و استخبارات پاکستان روی اهمیت استراتژیک بدخشان زیاد حساب میکنند و درین مورد اقداماتی هم دارند ، باری گفته بودند که تنگنای عرض 18 کیلومتری گردنه واخان را بخود ملحق می‌سازند تا با تاجکستان وصل شوند و باری هم زمزمه های تایید ناشده در مطبوعات پخش میگردد که آنها با تمدید راه تجارتی واخان مخالف اند و مانع می‌شوند.

حقیقت مسلم این است که پاکستان در راه اندازی اخلال امنیت و ایجاد تشنج درین ولایت دست داشته و به شیوه های مختلف چون مسئله کشت تریاک ، جا به جایی مخالفین افغانستان در چتر آل برای مشق و تمرین نظامی ، تبلیغ در بزرگ نمایی مطبوعاتی نا فرمانی جمعه خان فاتح به پر آوازه سازی حوادث می پردازد .

مخالفت با تمدید دهلیز واخان برای چه ؟

افغانستان با موقعیت جغرافیایی محاط به خشکه بدون چین با پنج کشور هم سرحد دارای راه ترانزیتی و بندر گاه است که چهارده ان تنها با پاکستان وصل می‌باشد .

افغانستان کار تازه را برای وصل زمینی کشور با چین اغاز کرده و در تمدید و تکمیل دهلیز واخان تا اتصال به چین تلاش دارد .

دهلیز واخان برای افغانستان ارزش حیاتی دارد ، این دهلیز علاوه بر اثرات حیاتی در تجارت میان چین و افغانستان با گذار از مناطق صعب‌العبور برای محلات عقب مانده بدخشان صفحه جدید زندگی را باز میکند .

مناطقی که این خط ترانزیتی از آنها می‌گذرد بسیار عقب مانده و مردمان ان بسیار محروم نگهداشته شده اند . فعال شدن این معبر بر زندگی مردم اثرات خوب اقتصادی داشته با تاسیس توقف کاه ها رفت و آمد مال التجار تغیرات زیادی در وضعیت زندگی مرم به بار می آید. در بسیا ی این مناطق راه موتر رو وجود ند ارد اگر داشته باشد دشوار گذر میباشد .

این مسیر ترانزیتی سهولت های زیادی برای مردم به میان میاورد ، ملیارد دالری که چین برای اعمار این راه سرمایه گذاری کرده است نمایانگر ارزش حیاتی برای چین نیز می‌باشد.

درینجا پای منافع افغانستان و چین در میان بوده هیچ اخلالی برای منافع پاکستان بار نمی آورد و نیت بد هم وجود ندارد .

هدف پاکستان در مورد افغانستان در همان عمق استراتژی اش نهفته است که تاکتیک رسیدن به آنرا شورشگری ناامنی ، تشدید اختلافات قومی و سمتی ، بهانه‌ های مداخله نظامی زیر نام تروریسم و در نهایت وجود یک دولت ضعیف ، ناتوان و دستنگر قرار داده است نا بتواند از داشته های طبیعی این سرزمین سود یکجانبه ببر د ، دست باز در تغیر و تبدیل رژیم ها و زعامت ها داشته باشد ، شاهراه ترانزیت پر منفعت بدون اخلال برای آسیای میانه در اختیارش باشد ، امکان وصل با تاجکستان از طریق گردنه واخان را دریابد ، خلاصه نه صوبه پنجم که مستعمره گوش به فرمان باقی بماند ، این است دلایل اساسی و بنیادی مداخلات نظامی ، پرورش اپوزیسون های مسلح علیه هر حاکمیت و خصومت با مردم افغانستان .

انانیکه فریب پاکستان را خورده اند یا می خورند از روی تعقل و وجدان یکبار 50 سال اعمال ویرانگران پاکستان را بخاطر بیاورند آنگاه بیاندیشند که خدمت به پاکستان چه مصائبی را برای مردم بار آورده و دوبار بار خواهد آورد.