انعکاس هستی در هستی

رسول پویان هست وخواهدبودوژرفای شدن عریان کنید دانـش و انـدیـشـه و تحـقـیـق…

افغانستان؛ جایی که خطاهای راهبردی از مرزها عبور می‌کنند

ناهم‌زمانی تصمیم‌های سیاسی، رقابت قدرت‌ها و پیامدهای امنیتی در نظم…

فریتس هابر؛ دانشمندی میان نجات زندگی و صنعتی‌کردن مرگ

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  مقدمه تاریخ علم، تاریخ پیشرفت‌های بزرگ انسانی است؛ اما در…

که سیاست نه کوئ، سیاست به درباندې کېږي!

نور محمد غفوري یادونه: دا مقاله د لومړي ځل لپاره د…

 تونل‌های زیرزمینی، دکترین دفاعی یا گسترش زیرساخت‌های پنهان؟

 نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و گسترش شبکه‌های زیرزمینی؛ پیامدهای منطقه‌ای و…

پوهاند محمد بشیر دودیال

د نړېوال او پښتو داستاني ادبیاتو په تړاو له پوهاند…

      اسرار هوش طبیعی یا خالق طبیعت

نوشته : کریم پوپل مورخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ علمی ـ فلسفی…

۵. د سیاسي سیستم د غبرګون او اصلاح بهیر

نور محمد غفوری  (د لومړي څپرکي، سیاسي سیستم- شپږمه برخه) سیاسي سیستم…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (4)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...عشق و نفرت گاهی به…

د سیاسي سیستم د فعالیت څرنګوالی

نور محمد غفوری (پنځمه برخه) ۴.  د سیاسي سیستم (د سیاسي نظام)…

جهان در آستانهٔ سرنوشت ساز ترین و بی ثباتی بزرگ

 نویسنده: مهرالدین مشید  آیندهٔ انسان در گرو رقابت قدرت‌ها و بحران…

پَسیخانیان؛صدای «اصالت انسان»

علی میرفطروس اَسْتَعِنْ بِنَفْسِكَ الَّذِي لَا إِلٰه إِلَّا هُوَ از خویشتن یاری…

د سیاسي سیستم سرچينې او اداري وړتیا

نور محمد غفوری (د سیاسي سیستم په تیر پسې- څلورمه برخه) ۳.۴.…

!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

افغانستان؛ سرزمین فرصت‌ های ازدست‌ رفته و توطئه‌های پی‌درپی

 نویسنده: مهرالدین مشید از کودتای داوود تا بازگشت طالبان؛ افغانستان در…

سیاسي سیستم– سیاسي فعالان او ډلې

نور محمد غفوری (دریمه برخه) ۳.۳ . سیاسي فعالان او ډلې سیاسي فعالان…

سیاسي، اقتصادي، ټولنیز او کلتوري سیستمونه

نور محمد غفوری د لومړي څپرکی: سیاسي سیستم(دوهمه برخه) ۳.  د سیاسي…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (3)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...انسان تنها موجودی نیست که…

«
»

کابل؛ پلازمينه که غير علاقه ؟!

کابل د افغانستان يو له ګڼ ميشتو ولايتونو څخه شميرل کيږي چې د افغانستان د بيلابيلو ولايتونو شاوخوا ۷ ميلونه خلک په کې اوسيږي. دلته د ښې هوا او نسبتاً ښه امنيتي وضعیت له امله خلک له نورو ولايتونو څخه کوچیږي خو دلته وروستيو سړي تښتونو او جنايې پيښو خلک انديښمن کړي دي. دلته د نورو مرموزو وژنو ترڅنګ په دې وروستیو کې د سوداګرو او پانګه والو وژنې او اختطاف هم زیات شوی دی. د افغانستان د سوداګرۍ او صنايعو خونې چارواکي وايي چې د سوداګرو او بانګوالو امنيت ورځ تر بلې خبرابیږي او يوازې په تيره يوه مياشت کې وسله والو غلو د افغانستان له بيلابيلو سيمو ۳۵ سوداګر تښتولي دي. د سوداګرۍ او صنایعو خونه وايي چې دغې مسالې دوی سخت اندېښمن کړي او له هېواده د پانګو د ویستلو سبب شوې ده. يادې خونې چارواکي د ملي يووالي پر حکومت نيوکه کوي چې د سوداګرو په امنيت خوندي کولو کې پاتې راغلی دی.

دا يوازې د سوداګرو تښتول نه دي چې وخت ناوخت يې خبرونه ورکول کيږي بلکې استادان، سياسي څېرې او بهرني اتباع هم له ورته ګواښ سره مخامخ دي. څه موده وړاندې د اباسين په نوم ١٤ کلن ماشوم د کابل ښار له رحمان مېنې وتښتول شو، لومړی يې له کورنۍ څخه د پيسو ترلاسه کولو لپاره ترې ګوته پرې کړه او وروسته په ډيرې بې رحمۍ ووژل شو. همداراز څو مياشتې وړاندې څلویښت کلنه هندۍ مېرمن جودت ډي سوزا چې په کابل کې یې د اغا خان بنسټ سره کار کاوه د جون د میاشتې په نهمه نېټه وسله والو کسانو د کابل له قلع فتح الله سیمې تښتولې وه. په وروستی یوه پېښه کې د افغانستان د امريکايې پوهنتون دوه تنه استادان تيره ورځ وتښتول شول. د امريکايې پوهنتون دواړه استادان د کابل په لویدیځ دارلامان سیمه کې له پوهنتون نه د خپل هستوګنځي پر لور روان و چې وسله والو کسانو یې موټر ودروه، ښېښې یې ورماتې کړې او دوی په زوره له ځان سره یوړل. د بهرنیو وګړو د تښتولو دا کومه لومړی پېښه نه ده بلکې له دې وړاندې هم د مرستندویه او ځيني نورو ادارو کارکوونکي د وسله والو کسانو له خوا یرغمل شوي دي.

اوس پوښتنه دا ده چې د انسان تښتونې پيښو تر شا د چا لاسونه دي؟ انسان تښتونه په هيوادوالو په ځانګړي توګه په پانګوالو کومه اغيزه کوي؟ او څنګه کولای شو چې له يادې پديدې څخه خلاصون پيدا کړو؟

انسان تښتونه لوی جنايې جرم دی چې یو عام عادي وګړی يې نه شي ترسره کولی. هغه څوک چې په دغو پيښو کې لاس لري؛ هغوی يا به زورواکي وي، يا به د کوم چارواکي د کورنۍ غړي وي او يا به په يو نه يو ډول د چارواکو له ملاتړه برخمن وي. سمه ده دا به ومنو چې له دوی سره امنيتي ځواکونه (پوليس) هيڅ راز همکاري نه لري خو دا چې د امنيتي ځواکونو په  شتون کې د ښار په منځ کې انسان تښتونه ترسره کيږي دا بيا په دې دلالت کوي چې امنيتي ارګانونه د نامسلکي، کمزورو او نالوستو کړيو په ولکه کې دي، دوی يوازې د خپلو جيبونو او يا د هغه چا لپاره کار کوي چې د هغوی له خوا دغو څوکيو ته معرفي شوي دي. دوی د ولس په درد نه شي دوا کيدلی.

دا چې په وروستۍ يوه مياشت کې د سوداګرو تښتونې زور اخيستی دی؛ اغيز يې د هيواد په اقتصاد، سوداګرو او پانګونې برسيره دی. سوداګر  بيچاره ګان آن د تښتونو له وېرې خپل اولادونه په سم ډول ښوونځیو ته نه شي استولی. که حکومت د پانګه والو د تښتونې د مخنیوي او د هغوی د پانګې ضمانت ونه کړي، له هيواده به د پانګې فرار ته لاهم لاره برابره شي. د سوداګرو او پانګوالو تښتونې او قتلونه د هېواد پراقتصاد او پانګونې سخت ګوزار دی او حکومت باید دې مسالې ته پاملرنه وکړي.

حکومت بايد خپل مسوليت ادا او د خلکو خونديتوب ته پاملرنه وکړي. همداراز د ملي يووالي د حکومت مشران دې د ټاکنيزو کمپاينونو پر مهال له سوداګرو سره کړې ژمنې عملي کړي. ولسمشر ته په کار دي چې د ښارونو په ځانګړي توګه د کابل د امنيت د ساتلو لپاره د پوليسو په ليکو کې تصفيوي عمليات ترسره کړي. حکومت بايد د کابل ښار د امنیه قومندان نه نیولۍ تر امنيتي حوزو آمرين له سره وارزوي او هغوی چې د کار وړتيا نه لري بايد له دندې ګوښه او تر عدلي تعقيب لاندې ونيسي. حکومت بايد په ښار کې د امنيتي ځواکونو د يونيفورم د خرڅلاو مرکزونه پيدا او تر جدي څيړنو لاندې ونيسي او ترې هغه تور لاسونه پيدا کړي چې د حکومت له دننې له دغو ډلو سره لاس لري او د يارانې تارونه يې غزولي دي.

لیکنه : خوشحال آصفي