ژورنالیست، راوی حقیقت است، نه مبلغ یک روایت
نور محمد غفوری
هر حرفهای چارچوب، قواعد، اصول و معیارهای خاص خود را دارد و اعتبار آن نیز در گرو پایبندی به همان اصول است. ژورنالیسم نیز از این قاعده مستثنا نیست. رسالت خبرنگار، جستوجوی حقیقت، طرح پرسش، روشن ساختن واقعیتها و فراهم کردن زمینهای است که مخاطب خود بتواند آگاهانه قضاوت کند؛ نه آنکه از پیش، به سود یک روایت یا یک طرف دعوا موضع بگیرد.
بیگمان، صداقت، شجاعت، تعهد و مسئولیتپذیری از ارزشهای بنیادی ژورنالیسماند؛ اما این فضایل زمانی معنای کامل مییابند که با بیطرفی حرفهای، انصاف، استقلال فکری و وفاداری به حقیقت همراه باشند. خبرنگار، پیش از هر چیز، در برابر حقیقت و حق مردم برای دانستن مسئول است، نه در برابر یک روایت سیاسی، یک جریان فکری یا منافع یک قدرت.
از همین رو، نقد یک عملکرد رسانهای، هرگز به معنای نفی شخصیت، انکار خدمات یا نادیده گرفتن زحمات یک خبرنگار نیست. نقد حرفهای، متوجه رفتار و عملکرد است، نه شخصیت افراد. پرسش اصلی این است که آیا در یک مورد مشخص، اصول پذیرفتهشدهٔ ژورنالیسم رعایت شدهاند یا خیر؟
هیچ روزنامهنگاری، هر اندازه هم که خوشنام، شجاع و پرتلاش باشد، فراتر از اصول حرفهای قرار نمیگیرد. اگر خبرنگار از جایگاه ناظر مستقل فاصله بگیرد و عملاً در مقام مدافع یک روایت، یک دولت یا یک جریان سیاسی ظاهر شود، نقش او نیز تغییر میکند. در آن صورت، مخاطب دیگر با یک خبرنگار بیطرف روبهرو نیست، بلکه با کسی مواجه است که آگاهانه یا ناآگاهانه در خدمت تثبیت یک روایت قرار گرفته است. این تغییر نقش، خواه از روی باور باشد یا از روی مصلحت، بر اعتماد عمومی به رسانه آسیب وارد میکند.
ژورنالیسم زمانی اعتبار خود را حفظ میکند که معیار آن، حقیقت باشد؛ نه محبوبیت اشخاص، نه همسویی با قدرت، و نه دفاع از یک روایت از پیش تعیینشده. احترام به خبرنگاران و قدردانی از خدمات آنان، هرگز نباید مانع نقد حرفهای عملکردشان شود؛ همانگونه که نقد منصفانه نیز نباید به دشمنی شخصی یا تخریب شخصیت تعبیر گردد.
