از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

د مجاهدینو «زغلوونکی» بیا راغی!

نظرمحمد مطمئن

لیکوال او شناند

د جهاد په وروستیو کلونو کې، مجاهدینو پر جلال اباد ښار یوه درنه حمله وکړه چې د ډاکټر نجیب ځواکونو ورته ماتې ورکړه. د جلال اباد ماتې که له یوې خوا د مجاهدینو مورال زیانمن کړ، له بلې خوا یې د ډاکټر نجیب د ماتو شویو او نهیلو ځواکونو مورال پورته کړ. د دې جګړې د «شهکار» څښتن، د ملي دفاع وزارت اوسنی نوماند، جنرال افضل لودین دی!

د ګډ حکومت مشران له څه کم اووه میاشتو وروسته پر دې وتونېدل چې د ملي دفاع وزارت ته هم یو «متفق علیه» شخصیت غوره کړي. د جنرال افضل لودین غوراوی د ډېرو اوږدو کمکشونو، لانجو او د واک پر سر د اخ و ډب پایله ده. په تېرو ټاکنو کې غني د تخصص شعار ډېر پورته کړی او عبدالله بیا ځینو د مجاهدینو «مدافع» باله؛ اوس د لودین ټاکنه د همدې دوو ښاغلو انتخاب دی. لودین څوک دی؟ څه یې کړي؟

کمونسټانو به ځکه په ویاړ او افتخار سره ویل چې موږ مجاهدین زغلولي، دوی هیڅ بل ځای جګړه په دومره قوت نه وه ګټلې لکه چې د جلال آباد جګړه د جنرال افضل لودین په مشري د ډاکټر نجیب الله حکومت وګټله، دا چې کمونسټانو ویل چې مجاهدین مو زغلولي، هدف همدا د جنرال لودین جګړه ده. هو، همدې لودین د دوی په خبره مجاهدین «وزغلول».
د جلال آباد جګړې د مجاهدینو او ډاکټر نجیب الله له پاره پریکنده ارزښت درلود، مجاهدین د جلال آباد هوايې ډګر ته راورسیدل.
اسامه بن لادن د ثمرخیلو غره کې له خپلو عربو مجاهدینو سره جګړه کوله، په لومړي خط کې حاجي دین محمد او انجنیر محمود او د محاذ ملي ځينې مجاهدین وو.
لومړی ځل امریکايي بي ایم – یو راکټ BM1 د جلال آباد په جګړه کې حاجي دین محمد او دهغه ملګرو وکارول.
جنرال حمیدګل په اسلام اباد کې د امریکا سفیر ته ویلې وو چې په یوه اونۍ کې به جلال اباد ښار مجاهدین ونیسي، مګر ځینو سیاسي مجاهدینو هغه مهال هم ویلي و چې جګړه به ۶میاشتي دوام کوي.
داچې د ډاکټر نجیب الله د حکومت له خوا د جلال آباد د جګړې قومانده د جنرال افضل لودین په لاس کې وه، جګړه يې وګټله او مجاهدین يې په شا کړل، چې دا د مجاهدینو له پاره تاریخيماتې ګڼل کیدله او ګڼل کيږي.
ولي مجاهدینو ماتې وخوړه؟

د پاکستان د پيپلز پارټي لوړ پوړو کسانو د بې نظیر بوټو د مور په ګډون په کراچۍ کې د افغانستان کمونسټ پلوه کونسل سره ولیدل او هغه ته يې ډاډ ورکړ چې جګړه مجاهدین نه شي ګټلای. د پيپلز پارټۍ د پاکستان پوځ دننه چې کوم کسان درلودل هغوئ ته يې دنده وسپارله چې د جلال آباد په جګړه کې د مجاهدینو د ناکامۍ له پاره پلان جوړ او هڅې وکړي.
ویل کېږي د پيپلز پارټي او ډاکټر نجیب د حکومت ترمنځ د جلال آباد جګړې اړوند معامله وشوه.
احمدشاه مسعود روسانو ته د سالنګ لاره پرانستې پريښودله، روسانو مهمات، وسلې او غذاييمواد کابل ته او له هغه ځایه د ډاکټر نجیب حکومت وتوانیدی چې په مسلسل او منظم ډول سره وسلې، مهمات او غذايي مواد جلال آباد ښار ته ورسوي.
احمد ضياء مسعود د همدې له پاره چې د جنګ د اوږدوالي عواملو باندي ځان پوه کړي او بیرته احمد شاه مسعود ته راپور یوسي، پېښور کې د جګړې له جریان څخه د باخبره خلکو سره ناستي او مجلسونه درلودل.
د پاکستان پوځیان د جلال آباد جګړې پر مهال پر دوو ډلو وېشل شوي وو، افغان مجاهدینو يوې ډلې ته (لوټه) او بلې ډلې ته (بوتل) ويل.
لوټه پوځیان هغه چې اودسونه او لمونځونه يې کول او د جنرال ضیاء الحق طرفداران وو، او بوتل پوځیان هغه ډله چې بوتل (شراب) يې څښل او د پيپلز پارټي پورې يې تړاو درلود.
په ټوله جنرال افضل لودین وکولای شول چې جګړه د ډاکټر نجیب د حکومت په ګټه او د مجاهدینو په ماتې سره ختمه پای ته ورسوي.

«زغلوونکي» بیا پېښه راوکړه!

هو، اوس ولسمشر غني او اجراییه رييس همدې «زغلوونکي» سره یوه خوله او یوه ژبه کړل. دوی بیا «زغلوونکي» ته پناه یوړه. د لودین غوراوي کې په یقین سره د ده د جلال اباد د «شهکار» رول شته. اوس چې غني په داسې مهال کې دغه وړ یو وزیر ټاکي، ښايي همدا یې هدف وي چې د طالبانو د پرمختګونو د مخنیوي لپاره ښاغلی لودین د پرونيو مجاهدینو پر ضد له خپلو تاکتیکونو او تجربو ګټه پورته کړي.

لودین بیا راغی؛ خو ښايي له بازګشته یې د ولسمشر ډېرې نورې موخې وي، چې وخت به یې راڅرګندې کړي.