مردم افغانستان با خستگی از 40 سال جنگ و خونریزی و دادن هزاران قربانی و تحمل رنج انواع ناامنی همچون تشنگان هر منادی صلحی را می پذیرند و حداقل در سه سال گذشته گروه ها، افراد و کشورهای مختلفی برای تحقق صلح درافغانستان تلاش کرده اند و گام هایی هم به جلو برداشته شده است .
پس از حضور نظامیان آمریکا و همپیمانان غربی آنها از سال 2001 میلادی در افغانستان، برای اولین بار در زمان دولت «حامد کرزی» رئیس جمهوری سابق افغانستان در سال 1389 خورشیدی نشست صلحی را در کابل راه اندازی کرد و در آن نشست پیشنهاد شد تا «شورای عالی صلح» تشکیل شود و تمام امور گفت و گوهای صلح در این شورا به پیش رود.
دولت وقت افغانستان این پیشنهاد را پذیرفت و تعداد اعضای این شورا را 68 تن تعیین کرد که «برهان الدین ربانی» به عنوان اولین رئیس این شورا انتخاب شد و فعالیت خود را برای گفت و گو با طالبان آغاز کرد، وی پیگیر انجام همین ماموریت بود که در  سال 1390 یکی از افراد مذاکره کننده طالبان با انتحار خود در منزل ربانی او را قربانی  کرد.
از آن زمان تاکنون شورای عالی صلح با هزینه کشورهای خارجی فعالیت هایش را برای تأمین صلح و حاضر کردن طالبان پای میز گفت وگو ادامه داده است اما طالبان گفت و گو با دولت افغانستان را همواره رد کرده و خواستار مذاکره مستقیم با آمریکا است.
افغانستان که در سال های اول از طالبان می خواست سلاح های خود را بر زمین گذاشته و به زندگی عادی برگردند سال گذشته اعلام کرد که بدون هیچ پیش شرطی حاضر به گفت و گو با آنهاست و از تعدیل قانون اساسی تا برسمیت شناخته شدن طالبان به عنوان یک گروه سیاسی از حد تمایل به صلح سخن گفت اما بازهم طالبان جواب رد داد.
آمریکا با عقب نشینی از موضع سابق خود که تنها از گفت و گوی صلح با مالکیت افغان ها حمایت می کرد، طی شش ماه گذشته وارد میدان مذاکره با طالبان شده و گفت وگوهای پنهانی و این اواخر آشکاری را آغاز کرده است که اکنون با انتصاب «زلمی خلیل زاد» به عنوان نماینده ویژه آمریکا برای افغانستان با ماموریت مشخص بستر سازی برای گفت و گوی صلح با طالبان ، می توان گفت این تلاش ها جدی تر شده است.
خلیل زاد پس از آغاز بکارش در این سمت ، روز یکشنبه گذشته در یک سفر 10 روزه به منطقه ، وارد کابل پایتخت افغانستان شد و با مقامات دولت افغانستان و دیگر رهبران سیاسی و احزاب دیدارهایی انجام داد که برخی منتشر شد و برخی پنهان ماند.
برخی از رسانه ها نوشته اند که خلیل زاد در این سفر گفته است که دولت افغانستان و طالبان نمایندگان با صلاحیت خود را برای گفت وگوی صلح معرفی کنند که اگر این گزارش درست باشد، بیانگر آن است که همه تلاش ها و هزینه های گذشته و هویت هایی که از متولیان پیگیری امر صلح در ساختار دولت افغانستان بود یا آدرس هایی که از طالبان در دست بود ، کنار گذاشته شده اند و دوباره از ابتدا باید مذاکره کنندگان تعیین شوند.
البته با توجه به این که امروز چهارشنبه «سید احسان طاهری » سخنگوی شورای عالی صلح افغانستان از تعیین نمایندگانی به زودی برای معرفی به خلیل زاد سخن گفته است ، می توان یقین کرد که این درخواست برای شروع با افراد جدید قطعیت دارد.
از طرفی هم هویت افغان تبار خلیل زاد باعث شده است که شماری از کارشناسان از این ماموریت وی استقبال کنند و آن را عامل مهم برای موفقیت وی بشمارند و شروع از ابتدا را اقدامی درست فرض کنند اما برخی نیز این هویت افغان را برای مامور آمریکا مانع صلح می دانند.
رئیس مجلس سنای افغانستان از جمله نهادهایی است که از ماموریت خلیل زاد به عنوان یک آمریکایی افغان تبار استقبال کرده و آن را عامل موفقیت او می داند اما از خلیل زاد می خواهد که بسیار واضح موضع آمریکا را در مقابل پاکستان روشن اعلام کند.
«فضل هادی مسلمیار» رئیس مجلس سنای افغانستان روز سه شنبه گفت که از منصوب شدن خلیل زاد برای ماموریت صلح استقبال می کند اما وی روشن شدن موضع آمریکا در قبال پاکستان را تبیین کننده گام های بعدی در مسیر گفت وگوها دانست.
مردم افغانستان باور دارند تا زمانی که اسلام آباد حمایت خود را از گروه های مخالف دولت افغانستان که با افغان ها در حال جنگ هستند، قطع نکند صلحی تأمین نخواهد شد و تحقق چنین چیزی را تنها در توان واشنگتن می دانند.
«حامد کرزی» رئیس جمهوری سابق افغانستان که 10 سال در این کشور سکان دولت را برعهده داشت و از خود چهره ای ضد آمریکایی ارایه می کند نیز در دیدار با خلیل زاد او را چهره ای موثر برای صلح خوانده و از ماموریت وی حمایت کرده است.
کرزی گفته است که از هر تلاشی که برای تحکیم حاکمیت ملی و همبستگی افغان ها موثر باشد، حمایت می کند.
«سید اکبرآغا» یکی از فرماندهان بلند پایه سابق گروه طالبان البته دراین مورد نگاه متفاوتی دارد و در تاثیر افغان الاصل بودن خلیل زاد می گوید که اگر خلیل زاد با استفاده از هویت افغانی خود با طالبان وارد گفت و گو شود، طالبان آن را نخواهند پذیرفت.
او معتقد است که اگر طالبان مذاکره با یک طرف افغان برایش موجه می بود در گذشته همواره گفت و گوی صلح با دولت یا شخصیت های افغان را رد نمی کردند و بر گفت و گو مستقیم با آمریکا به عنوان طرف اصلی جنگ در افغانستان تأکید نداشتند.
وی گفته است که خلیل زاد باید از آدرس یک آمریکایی و به عنوان نمایندگی دولت آن کشور با طالبان وارد گفت وگو شود تا بتواند امیدی به همنشینی پشت یک میز با آنها داشته باشد.
نماینده دولت آمریکا پس از دیدارهای فشرده در کابل روز گذشته عازم پاکستان شد و با معاون وزیر خارجه و «شاه محمود قریشی» وزیر خارجه آن کشور دیدار کرده و گزارش های رسیده از اسلام آباد حاکی است که او امروز با «عمران خان نیازی» نخست وزیر پاکستان هم ملاقات خواهد کرد.
اکنون که تلاش هایی آغاز شده و آمریکا نماینده ای برای صلح راهی منطقه کرده تا علاوه بر مقامات افغانستان و پاکستان با خاندان آل سعود ، شاهان امارات متحده عربی و قطر در مورد گفت و گوی صلح با طالبان دیدار کند، باید انتظار کشید که طالبان پس از این همه دیدارها چه واکنشی نشان خواهد داد و آیا خلیل زاد در این سفر 10 روزه برنامه ای هم برای دیدار با طالبان در دستور کار دارد؟
آساق