– دکتر بیژن باران مقدمه: شاهنامه و جغرافیای هویت ایرانی. شاهنامه فردوسی چیزی فراتر از یک شاهکار ادبی است؛ این اثر یک بایگانی فرهنگی عظیم است که هویت اخلاقی، زبانی و اسطوره‌ای ایران را در خود جای داده است. در طول تاریخ 5 هزارساله محتوی ایران، بمرور از خاور ایلاتی اسب سوار به باختر یعنی…

leo Trotzki ( 1879- 1940 )  آرام بختیاری سنت ترور سیاسی با نام تروتسکی گره خورد. لئو تروتسکی (1940-1879.م) یکی از سازمان دهندگان انقلاب اکتبر، فرمانده ارتش نوبنیاد سرخ شوروی سابق را استالین در سال 1940 میلادی در کشور مکزیک حین تبعید ترور نمود. نام واقعی او “داود برونشتاین” متولد کشور اوکراین، همکار نزدیک لنین…

نور محمد غفوری (بخش چهارم و آخری)  ۷. ویژگی‌های فرهنگ سیاسی مطلوب برای افغانستان فرهنگ سیاسی مطلوب برای افغانستان باید بر پایهٔ ارزش‌ها و اصولی شکل گیرد که هم‌زمان بتوانند میان اقوام، مذاهب و گروه‌های اجتماعی احساس همبستگی ملی را ایجاد کنند و بنیان‌های ثبات و توسعهٔ سیاسی را تقویت نمایند. در چنین فرهنگی، شهروندی فعال، قانون‌مداری، عدالت، مدارا، شفافیت، اعتماد متقابل…

نوموړی د لرغوني یونان او لوېدیځې نړۍ یو له لویو فیلسوفانو، مهمو عالمانو او متفکرینو څخه دی، چې اندونو او انګیرونو یې په مسیحي او نورو مذهبي او دیني خبرې اغېز پرېښی دی. د فلسفې په ټول تاریخ کې له اپلاطون او کانت پرته شاید هیڅوک د هغه د اندو فکر ژوروالی او پراخوالی ونه…

نور محمد غفوری (بخش سوم) ۶. چالش‌ها و راهکارهای تحول فرهنگ سیاسی در افغانستان تحول فرهنگ سیاسی در افغانستان، همانند هر جامعهٔ در حال گذار، فرایندی پیچیده، تدریجی و چندبعدی است. این تحول نه‌تنها با موانع ساختاری و تاریخی مواجه است، بلکه از چالش‌های فکری، فرهنگی و نهادی نیز تأثیر می‌پذیرد. شناخت دقیق این چالش‌ها و…

نور محمد غفوری (بخش دوم)  ۴. وضعیت کنونی کلتور سیاسی در افغانستان در پرتو دیدگاه آلموند و وربا، فرهنگ سیاسی افغانستان هنوز عمدتاً در مرحلهٔ «محدود و تابع» قرار دارد. به این معنا که اکثریت شهروندان آگاهی نظام‌مند از ساختارهای سیاسی، حقوق شهروندی و کارکرد نهادهای حکومتی ندارند و نقش خویش را بیشتر در اطاعت از…

حميدالله بسيا په اوسني عصر کې، ښارونه د بشري ژوند د تمرکز اصلي مرکزونه ګرځېدلي دي. د نفوس د زیاتوالي، اقتصادي فعالیتونو او ټکنالوژۍ د پرمختګ له امله، د ښاري ژوند اداره او ژوند پکې اسانول د هر حکومت او ټولنې یوه مهمه موخه ګرځېدلې ده. د ښارونو د ښه مدیریت لپاره، د ډیجیټل ټکنالوژۍ…

د ده اصلي نوم «اریستوکلس» دی، د یونان یو نوموتی او ستر فیلسوف، ریاضي پوه او شاعر وو. د هغه اندونه او  افکار د نړۍ د فیلسوفانو په منځ کې ځانګړی ځای لري. د زېږېدنې د نېټې په اړه ېې دقيق مالومات نه شته خو څېړونکي وايي چې هغه تر ميلاد « 427یا۴۲۹» کاله مخکې،…

Thomas More ( 1477-1536 ) آرام بختیاری نخستین تئوریسین سوسیالیسم تخیلی در عصر جدید. توماس مور (1535-1477 .م)، فیلسوف، تئوریسن و سیاستمدار موفق و عالیرتبه انگلیسی، مورخ باورمند مسیحی، نویسنده رمان اتوپیا، غیرفرصت طلب، حقوقدان مشهور زمان خود، و مهمترین شخصیت هومانیست آغاز دوره رنسانس، در 5 قرن پیش بدلیل حمایت نکردن از هاینریش هشتم…

نوموړی د لرغوني یونان ستر فیلسوف او عالم او د غربي فلسفې له بنسټ ایښودونکو څخه وو، چې له میلاده “۴۶۹” کاله وړاندې د «آتن» په ښار د “ايلوپيک” په کوڅه کې دې نړۍ ته سترګې غړولې دي. پلار یې «سوفرونکوس» نومېده، مجسمه جوړونکی وو او له ډبرو به یې بُتان جوړول. سقراط هم دپلار…

شوخی و مزاح جزء جدایی‌ناپذیر از زندگی اجتماعی انسان‌ها هستند و می‌توانند فضای دوستانه و شادی را در میان افراد ایجاد کنند. در فرهنگ اسلامی، خنداندن دیگران و ایجاد لحظات شاد به عنوان یک عمل مثبت شناخته می‌شود، به شرطی که با احترام و ادب همراه باشد. با این حال، اسلام به ما یادآوری می‌کند…

قرارداد اجتماعی یک مفهوم فلسفی است که تلاش می‌کند توضیح دهد چرا انسان‌ها از زندگی انفرادی دست می‌کشند و به جامعه ملحق می‌شوند. این قرارداد، یک توافق ضمنی یا آشکار بین افراد یک جامعه است که در آن، هر فرد بخشی از آزادی‌های فردی خود را در ازای امنیت، نظم و بهره‌مندی از منابع مشترک،…

Sokrates (470-399.پ.م) آرام بختیاری نخستین اعدامی میدانی محافل روشنفکری-روشنگری! فلسفه شفاهی مطرح شده توسط سقراط در حدود 2500سال پیش، نقطه عطفی بود در تاریخ فلسفه غرب. به این مناسبت گاهی آنرا به” فلسفه پیش از و فلسفه بعد از” سقراط نیز تقسیم میکنند. او را به اتهام طرح خدایان جدید غیردولتی “یعنی عقلگرایی”، و به…

Thomas Müntzer (1490-1525) آرام بختیاری توماس مونستر اعدام شد، مارتین لوتر رهبر گردید!  توماس مونستر(1525-1490.م)، مهمترین ایدئولوگ و رهبر اصلاحات دینی مسیحیت کاتولیک،مدیر شورشهای دهقانی، هوادار و شاگرد مارتین لوتر، در 5 قرن پیش توسط حاکمان زمان خود در سن 35 سالگی اعدام شد. وی بعد از آشنایی با لوتر در سال 1519 میلادی، برای…

نور محمد غفوری  در مقالهٔ پیشین تحت عنوان «اساسنامهٔ حزب چیست و چه چیز را در خود می‌گنجاند» یادآور شدم که اساسنامهٔ حزب در کنار مرام‌نامه، یکی از مهم‌ترین اسناد حزبی به شمار می‌آید. همان‌گونه که هیچ حزب معاصری بدون مرام‌نامه موجودیت نمی‌یابد، بدون اساسنامه نیز امکان فعالیت مشروع و پایدار ندارد. اساسنامه به‌مثابهٔ یک…