لیبرالیسم به زبان ساده
آرام بختیاری
لیبرالیسم،- میان هومانیسم بورژوایی، و نئولیبرالیسم گلوبال.
مکتب لیبرالیسم از نظر تاریخی مربوط به آغاز تحول سرمایه داری و رشد بورژوازی است. آن نوعی ایدئولوژی و سیاست در رابطه با قرن 18 میلادی، ودر ادامه عصر روشنگری، خواهان آزادی فردی، ضد دولت مطلقه و سلطه جوی فئودالی، وسیستم اقتصادی تجاری مرکانتلیستی اش بود. لیبرالیسم مدافع حکومت سلطنت مشروطه، یا جمهوری بورژوایی است. تجارت آزاد، مالکیت خصوصی، آزادی شعل و پیشه، و آزادی رقابت در اقتصاد، از جمله دیگر خواسته های آنست. لیبرالیسم واژه ایست لاتین-فرانسوی، مربوط به آزادی، و بدون قضاوت و پیشداوری های سیاسی و مذهبی. مبارزه بورژوازی برای آزادی اقتصاد و قدرت سیاسی مورد دلخواهش هدف لیبرالیسم برای اجرای کاپیتالیسم است.جهانبینی بورژوایی لیبرالیسم با نظری فردگرایانه، در خدمت دولت، جامعه، و اقتصاد آنست.
مکتب لیبرالیسم در کنار جریانات محافظه کار و سوسیالیستی از مهمترین اشکال تئوری سیاسی در جوامع مدرن صنعتی است. لیبرالیسم سیاسی در مقابل اندیشه های ارتجاعی محافظه کاری تاکید روی حقوق فردی انسان دارد. از جمله شرایط و اصول لیبرالیسم سیاسی: تقسیم قوا، حقوق بشر، وجود دولت قانونی، وجود یک قانون اساسی مدرن، آزادی تجارت و رقابت، و آزادی انتخاب شغل، است. لیبرالیسم خواهان تشکیل صف و جبهه ای علیه دولت مطلقه، و علیه جنبش های رادیکال دمکراتیک مردمی، خواهان استقلال فرد از وابستگی های: اجتماعی، دینی، و اقتصادی است. لیبرالیسم از نظر سیاسی خواهان دولت قانونی، و در حوزه اقتصادی مشوق آزادی نامحدود تولید و تجارت است، که موجب استثمار نیروی کار زحمتکشان میشود.
کوشش لیبرالیسم برای رشد و حاکمیت بورژوازی از طریق کنار زدن تمام محدودیت های سیاسی و اقتصادی است. لیبرالیسم گرچه جریانی است فکری که فرد و حقوقش را در صدر خواسته های خود قرار میدهد ولی مدعی است که آزادی بدون قبول مسئولیت و وظیفه، ضد آزادیست. لیرالیسم در زمینه دین خواهان آزادی عقیده، و در سیاست، خواهان ازادی های بورژوایی است و نه خلقی کارگری. جهانبینی لیبرالیستی انواع گوناگون دارد که بشکل غیرطبقاتی خواهان آزادی فرد و حقوق اساسی هستند. از جمله خواسته ها و صفات لیبرالیسم: تولرانس، پلورالیسم، و احترام به حقوق و آزادی انسان است. مارکس میگفت قدرت و حکومت طبقه بورژوازی گرچه ظاهری لیبرال و انسانی دارد ولی برای تمام آحاد جامعه نیست.
لیبرالیسم مشهور به کوشش در راه ترقی و پیشرفت جامعه است و خواهان بلندنظری، گذشت، تحمل دیگران، و تولرانس است. در پشت این خواسته های لیبرال ولی منافع طبقاتی بورژوازی قرار دارند که در خدمت قدرت سیاسی اش میباشند. مشوقان دمکراسی غربی بر این باورند که مفهوم و مرام لیبرالیسم باید در: فرهنگ مردم، در قانون اساسی، و در آگاهی های فردی جا بیفتد و ریشه بدواند.
لیبرالیسم مستند از قرن هفده، در انگلیس از سال 1689 میلادی، در قانون اساسی امریکا از سال 1787، و در انقلاب فرانسه از سال 1789، پیرامون حقوق بشر و حقوق شهروندی آغاز شد، گرچه در آغاز قرن 19 میلادی، ابتدا بشکل بی ارزش و تحقیر آمیزی در غرب مطرح شد. عموما لیبرالیسم ریشه در عصر روشنگری و رهایی فرد از وابستگی های دینی و دولتی دارد. بر اساس انقلاب فرانسه و انقلاب امریکا، در قرن 19 بعضی از کشورهای اروپایی مجری لیبرالیسم در قانون اساسی خود شدند. در این زمان تقریبا بحث های نظری و تئوریک پیرامون آن به پایان رسیده بود. واژه و مفهوم لیبرال را گویا نخستین بار هواداران قانون اساسی در اسپانیا در سال 1812 در باره خود بکار بردند.
لیبرالیسم از نظر تاریخی به معنی مبارزه بورژوازی در جدل با محدودیت های زندگی فکری، دینی، و اقتصادی بود. افلاتون میگفت اغراق در آزادی خواهی موجب زیاده روی در محدودیت آزادی میشود، و این وضعیت وقتی پیش می آید که آزادی قانونی با آزادی آنارشیستی و هرج و مرج طلبی، تعویض شود. ماکس اشتیرنر، فیلسوف آلمانی، حدود سال 1854 میلادی خواهان لیبرالیسم نامحدود یعنی آنارشیسم ساده لوحانه شد. از نظرمفهوم حزبی، لیبرالیسم در قرن 20 بدلیل طرح ایدئولوژی های دیگر مانند سوسیالیسم، فاشیسم، ناسیونالیسم ، و اسلامیست، و جنایت های امپریالیسم در سرکوب
آزادیخواهی جهانی، قدری مورد بی توجهی قرار گرفت.
کانت میگفت آزادی نامحدود آنارشیستی با آزادی مسئولانه لیبرالیستی فرق دارد. لیبرالیسم مانند سوسیالیسم، کوشش در راه سعادت بشر و آزادی انسان میکند، ولی چون مدافع مالکیت خصوصی است ، این هدف را غیرممکن می سازد. حنبش دانشجویی و جنبش طبیعتگرای هیپی در سالهای بعد از 1968 میلادی در غرب، خواهان نوعی سوسیالیسم لیبرال ضد اتوریته بود.
نئولیبرالیسم قرن 21 خلاف لیبرالیسم قرون 19 و 20 میلادی خواهان دخالت دولت در اقتصاد برای دوام سیاسی گلوبال خود، و تضمین رقابت و موفقیت دمکراسی اقتصادی شد. نئولیبرالیسم مدعی یک راه سوم خیالی توهمی فریبکارانه میان گزینه های سوسیالیسم و کاپیتالیسم کلاسیک است و میخواهد از طریق دخالت و تنظیم سیاست دولت، کارکرد اقتصاد و جامعه سرمایه داری را تضمین کند و ورای محدودیت های طبقاتی دولت امپریالیستی از طریق شعارهایی مانند: دولت رفاه، بازار اقتصاد آزاد، همکاری اجتماعی، اقتصاد بازار اجتماعی، لیبرالیسم اقتصادی، و غیره مردم و گروهی از روشنفکران ساده لوح را فریب دهد.
شبه لیبرالیسم، آنارشیسم، نئولیبرالیسم، و لیبرالیسم دروغین، خواهان آزادی نیستند بلکه یا اصرار در بی قانونی و هرج و مرج دارند یا از طریق جهانی شدن و گلوبالیسم قصد استثمار زحمتکشان خارج از مرزهای خود را دارند. لیبرالیسم مفهومی است فلسفی سیستمی که ازادی فرد را با آزادی مالکیت خصوصی گره می زند. در نظام های لیبرالیستی غربی پول تنها معیار توانایی یک فرد برای شرکت در سیاست و در پروسه قاون گذاری است، دولت نیز مشمول و مشروط به منافع فرد است. هر چه بیشتر جامعه سرمایه داری به بحران و زوال خود نزدیکتر گردد، در شکل امپریالیستی و حکومت عریان خشن بورژوایی، از لیبرالیسم فاصله گرفته و از وعده ها و ارزش های لیبرال دوری میکند و بسوی سیاست و روشهای خشن ضد مردمی پیش میرود.
لیبرالیسم اقتصادی قرن 19 متکی به نظرات اقتصاد دان انگلیسی آدام اسمیت از سال حدود 1750 میلادی، و اخلاق طبیعی و غیرکلیسایی دئیسم مسیحی بود. اصولا دولت امپریالیستی و نئولیبرال چیزی غیر از ابزار قدرت انحصارات مالی که رقابت را تضمین میکنند و مدعی دمکراسی اقتصادی میشوند، نیست. لیبرالیسم در جنبش انقلابی و جنبش کارگری شامل رفتار: اپورتونیستی، بی پرنسیپی در مقابل انحرافات روزیونیستی از خط انقلابی نیست، گرچه طبقه کارگر سنت های مترقی لیبرالیسم را برای مبارزه خود و برای دمکراسی سوسیالیستی و مبارزه آزادیخواهانه ارج می نهد. لیرالیسم بخشی از سیاست حزب مارکسیسم-لنینیسم برای مبارزه ضد استثمار، برای دولت خلقی علیه جنگهای امپریالیستی، برای منافع ملی، و برای مبارزه ضد سلطه و ضد دیکتاتوری میباشد. در زمان بحران و انقلاب و اتحاد خلق و کارگران، لیبرالیسم به تبلیغ و اشاعه نظرات و اهداف ارتجاعی خود پناه میبرد تا جنبش اجتماعی مخصوصا کارگران را خلع سلاح سازد.
لیبرالیسم مدرن مدعی حفاظت و دفاع از آزادی های دمکراتیک، آزادی اقتصادی و آزادی سیاسی است و در کنار علم و دمکراسی جای دارد، گرچه نوعی اندیشه و عمل فردگرایانه است. متفکری به نام ارهارد میگفت جایی که آزادی موجب سوء استفاده قرار گیرد، باید آنرا محدود نمود. لیبرالیسم از نظر: فرم، محتوا، و عملکرد، نقدی بود به ساختار حکومتی نظام مطلقه، به فئودالیسم و به اریستوکراسی غیرلیبرال، از موضع خرد گرایی مدرن. دو ستون لیبرالیسم یعنی حقوق بشر و قرارداد اجتماعی متکی به نظرات جان لاک و کانت هستند. لیبرالیسم همیشه خواهان تهیه امکانات نامحدود برای رشد و تحول سرمایه داری، تایید اندیشه فردگرایانه بورژوایی در لباس آزاداندیشی، در کاپیتالیسم، و آزادی نامحدود اقتصادی برای سرمایه و استثمار نیروی کار زحمتکشان بوده.
تماس. falsaf@web.de
liberalism.
