ماتریالیسم دیالکتیکی و ماتریالیسم تاریخی

(بخش۳ و پایانی) ماتریالیسم تاریخی نوشته: جوزف استالین برگردان: آمادور نویدی ۳) ماتریالیسم تاریخی اکنون…

۶. د سیاسي سیستم اړیکې له اقتصادي، ټولنیز او کلتوري…

نور محمد غفوری (اوومه برخه)  سیاسي سیستم (یا سیاسي نظام) د ټولنې…

انعکاس هستی در هستی

رسول پویان هست وخواهدبودوژرفای شدن عریان کنید دانـش و انـدیـشـه و تحـقـیـق…

افغانستان؛ جایی که خطاهای راهبردی از مرزها عبور می‌کنند

ناهم‌زمانی تصمیم‌های سیاسی، رقابت قدرت‌ها و پیامدهای امنیتی در نظم…

فریتس هابر؛ دانشمندی میان نجات زندگی و صنعتی‌کردن مرگ

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  مقدمه تاریخ علم، تاریخ پیشرفت‌های بزرگ انسانی است؛ اما در…

که سیاست نه کوئ، سیاست به درباندې کېږي!

نور محمد غفوري یادونه: دا مقاله د لومړي ځل لپاره د…

 تونل‌های زیرزمینی، دکترین دفاعی یا گسترش زیرساخت‌های پنهان؟

 نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و گسترش شبکه‌های زیرزمینی؛ پیامدهای منطقه‌ای و…

پوهاند محمد بشیر دودیال

د نړېوال او پښتو داستاني ادبیاتو په تړاو له پوهاند…

      اسرار هوش طبیعی یا خالق طبیعت

نوشته : کریم پوپل مورخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ علمی ـ فلسفی…

۵. د سیاسي سیستم د غبرګون او اصلاح بهیر

نور محمد غفوری  (د لومړي څپرکي، سیاسي سیستم- شپږمه برخه) سیاسي سیستم…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (4)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...عشق و نفرت گاهی به…

د سیاسي سیستم د فعالیت څرنګوالی

نور محمد غفوری (پنځمه برخه) ۴.  د سیاسي سیستم (د سیاسي نظام)…

جهان در آستانهٔ سرنوشت ساز ترین و بی ثباتی بزرگ

 نویسنده: مهرالدین مشید  آیندهٔ انسان در گرو رقابت قدرت‌ها و بحران…

پَسیخانیان؛صدای «اصالت انسان»

علی میرفطروس اَسْتَعِنْ بِنَفْسِكَ الَّذِي لَا إِلٰه إِلَّا هُوَ از خویشتن یاری…

د سیاسي سیستم سرچينې او اداري وړتیا

نور محمد غفوری (د سیاسي سیستم په تیر پسې- څلورمه برخه) ۳.۴.…

!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

افغانستان؛ سرزمین فرصت‌ های ازدست‌ رفته و توطئه‌های پی‌درپی

 نویسنده: مهرالدین مشید از کودتای داوود تا بازگشت طالبان؛ افغانستان در…

سیاسي سیستم– سیاسي فعالان او ډلې

نور محمد غفوری (دریمه برخه) ۳.۳ . سیاسي فعالان او ډلې سیاسي فعالان…

«
»

  فرار روشنفكر از وطن ، راه حل ، يا گريز از راه حل 

جهان غرب از اسيا و افريقا به چنين ثروتى رسيده است. اين را  تاريخ مى گويد اين را همه ادبيات غرب مى گويد. روشنفكران غرب موضوع رفاه عمومى سرزمين هاى خودى را محصول غارت استعمارگران غرب از سرزمين هاى ما مى دانند و براى رسيدن به اين مهم از هيچ كوششى دريغ نورزيدند. تاريخ افغانستان مملو است از حضور بيگانگان در همه عرصه ها از نهاد سياسى تا نهاد هاى اجتماعى. يعنى نفوذ در بالاترين لايهء سياسى تا نفوذ به پايين ترين لايه هاى اجتماعى در پوشش كمك به مردم. اما سهم افغانستان از حضور بيگانگان به گواه تاريخ هيچ نبود جز ويرانى ، جنگ و فقر و كشتار قومى و پر واضح است كه محصول اين همه دخالت ها در سرزمينى كه در ضرب اهنگ زمان با زمان پيش نرفت جز كشتار و ويرانى چيزى ببار ننشاند. افغانستان هرگز بعنوان يك مستعمره اشكارا در تاريخ نقش نداشت چه كه در پنهان هزاران بار مستعمره پنهان قدرت هاى انگليس و رؤسيه تزارى بوده و تكه هاى بزرگى از خاك افغانستان با توطئه يا بى توطئه از اين سرزمين جدا گشت. اينكه در تاريخ افغانستان چه رشادت هاى صورت گرفت موضوع بحث نيست اينكه افغان ها از موقعيت ها بنفع خود استفاده نكردنند جاى بحث است.  تاريخ با اگر نوشته نمى شود و اگر در گذشته معنى نخواهد داشت بنابراين با اگر اغاز نمى كنيم. ولى مى دانيم كه شخصيت هاى روشنفكر اگاه در برهه زمان هاى مشخص تأثير گذار خواهند بود. اگاهى از بستر دانش كسب مى شود و افغانستان در بستر تاريخ هرگز آرامش را تجربه نكرده و اين موضوعى است كه بايد بدان پرداخت يعنى صورت مسئله را روشن بيان كرد و به فكر راه حل مسئله بود. اما در بستر تاريخ روشنفكران اگاه نيز مجبور به جلاى وطن شدند و انان كه بافى ماندند طعمه ديوصفتان بد معاش گشتند. از كدامين شخصيت روشنفكراگاه نام ببريم كه اگر ماندند با طناب جهالت به دار جهل كشيده نشدند و يا در غربت زندگى را وداع نگفتن.  ايا يادى و اثرى از اين روشنفكران و جايگاه انان  مى شود.  محمود طرزى امروز نامى بيگانه است. أكرم عثمان را بسختى ياد مى كنند.  خالد حسينى را چند نَفَر مى شناسند. چند نَفَر اثر ادبى همسايه ها از أكرم عثمان را خوانده. مگر نه اينكه روشنفكران يك سرزمين سهم مهمى در هويت فرهنگى ان سرزمين بايد داشته باشند پس كجايند اين أفراد. هويت فرهنگى افغانستان وأم دار كيست امروز خلاءاين  افراد توسط چه كسانى پر مى شود جايگاه دوستم كه يك شبه ژنرال شد و به چوكى قدرت تكيه مى دهد و ملاقات حضورى با سفراى فرهنگى كشورهاى اروپايي انجام مى دهددر كجاست  أيا او خواهد گذاشت كه روشنفكران افغان در مصدر أمور قرار بگيرند. دوستم بدفعات مطرح كرده كه جنگ را در افغانستان روشنفكران اغاز كردند و ما أنرا پايين داديم. أيا با حضور چنين فرد و يا افرادى در راس أمور سياسى و فرهنگى افغانستان موضوع فرار از وطن روشنفكران افغان سرانجامى خواهد داشت. ارى روشنفكر  گريزى در طول تاريخ افغانستان همواره توسط نهاد سركوبگر تكرار شده است. مى گويند انان كه تاريخ را نخواندند مجبور به تكرار ان شدند و اين تكرار تاريخ است كه روشنفكر را مى گريزاند.
                  سعيد جامعى     استكهلم سوئد