از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

دلوېې عنعنوی جرګي له پاره د لاندې اجندا پیشنهاد

لیکونکۍ : دکتورطاوس وردک تورنتو کاناډا د اګست ۲۶مه ۲۱۶ کال .

د افغانستان ډیر مهم او تاریخی کارونه او لانجې چې د حکمتونو او خلکو تر منځ په ناورینو او شخړو بدل شوی دتاریخ په اوږدو کې د جرګو له خوانه حل او فصل کیژي ، له پاره ددې چې یو ځلې بیا د تاریخ په دغو حساسه شیبه کې چې افغانستان دلوی بحران سره مخامخ دی ( امنیتي خراب والۍ – اقتصادی خرابوالۍ زیربنایی پروژي نه شروع کول — تعلیمی او تحصیلی خرابوالۍ – دلایقو او تحصیلکرده متخصصو بیطرفه ، پاکوکدرونو نه ځای په ځای کیدل )هغه شیان دی چې د وحشت ملی دواړه ریسان د خپلو ناولو ، کرغیړنو ،سوی استفاده ګرو او رشوت خورو بیسیواده مشاورینو په هدایت او مشورود خپلو طرفدارانو او خپلوانودتعین او تقرر په خاطر د وطن مهم او اساسی کارونه شاته کړي او د خپلو خپلوانو او طرفدارانو په ذریعه بیرته ځانونه ملیاردران کوی او هغه ډالر چی دوی ته تحفه یا قرض ورکړل شوی وو بیرته خپلو دوستانو ته ورکړي باید دوی په هغو ځایو کی نصب کړی چیرته چې د پیسو خزانې وی ، نو زما په نظر د لوی جرګی له پاره به ډیره ښه دا وی چې په هغو مسایلو او موضوعاتو مهمی فیصلی وکړی هغه به دا وي .

۱ – په اساسي قانون کی تغیرات د پارلمانی نه ریاستی ته ، موږ نور ډیر کالونه یوه داسې سیستم ته ضرورت لرو ، هنوز جنګ شدت موندلۍ او پاکستان -ایران او عربان او غرب زموږ په ژوند کی مداخله کوی ، زموږ دشمنان دهرلحاظه تغذیه او تمویلوی .

۲ – د مکلفیت دوه کلنه دوره تاییدول ، تر څو هیواد په سالمه روحیه وساتل شی او هر افغان خپل وطني او اسلامی دین ادا کړی او د هر سرباز معاش ۲۰۰۰ افغانی تعین شی او دغه ۵ملیارده ډالر په بنیادی پروژو مصرف شی ، او هر کال د امریکا او غرب له ګدایی او سرخمی نه خلاص شو .

۳ – په افغانستان کی د مهماتو او ډول ډولو وسلو( هلیکوپترو – جټ طیارو – راکټو )  دجوړیدو قرارداد له روسې سره یا هندوستان یا چین سره تایید کړۍ .

۴ – د امریکا سره په ستراتیژيکو او امنیتی قراردا دو دسره نوې کتنه وکړۍ ، ځکه امریکا زموږ دشمنان ( پاکستان – طالبان – پنجشیریان او داعشیان )تحریکوي ، تمویلوی او تربیه او حمایت کوي .

۴ – ټول معادن باید ملی اعلان شی او دیوه قول اوردو له خوانه محافظت – استخراج او کابل ته انتقال شی چې هر کال د ۷ملیاردو په اندازه یا کم یا زیات مفاد رسوی، او ددشمنانو دتمویل لاره بندوی .

۵ عام او تام خلع سلاح د جنرال دوستم په مشري په ټول هیواد کی عملی کړۍ او هیڅوک وسله وال محافظین په علیحده موټرانو کی د ځان سره نه شی ګرزولای .

۶- د څلورو لویو برق بندو جوړونه ( په بدخشان کی د کوکچی دسیند دپاسه – په کنړ کی – په پنجشیر کی – په چخانسور کی دکمال خان بند ) تصویب او عملا د خارجی هیوادو سره قرارداد کړۍ .

۷ – بله ډیره مهمه خبره ، د ټولو محاجرینو بیرته را تلل د ( پاکستان – ایران او عربی هیوادو نه ) چې هلته نوره سربازګیري بنده شی او په هر ولایت کې ارزانه کورونه ددوی په اندازه جوړ شي او په یوه کال کی وطنداران د پردو له ډیکټاټه خلاص کړۍ .

۸ – ددیورند موضوع اعلان شی چې یو افغان ېې نه منی او زموږ سرحد د اټک سیند دی ، خو د دواړه خواوو په خلکوپورې اړه لری چې نظر ېې واخیستل شی .

۹ -د ټولو سیاسی احزابو منع کول او په ځای ېې اووه ( ۷ ) سیاسی جبحی یا نهضتونه یا جنبشونه رسمیت پیدا کړی ( د اسلامی سونی احزابو جبحه – داسلامی شعیه احزابو جبحه – د چپي احزابو جبحه – ددیموکراتانو جبحه – د جمهوری خواهانو جبحه – د مدني ټولنو جبحه – د ښځو سرتاسري نهضت ) .

دغه نه مهم سوالونه او کارونه باید دلوی جرګی د محترمو نمایندګانو له خوانه تایید شی .