بحران عرب وجلو گیری ازتکرار فاجعه در سوریه
بحران آفرینی در کشور ها یی از شمال شرق افریقا گرفته تا جنوب غرب آسیا را بنام انقلاب ها ،خیزشها ،واعتراضات ضد دولتی ودر مجموع بهار عرب میخوانند .که از سالهای ۲۰۱۰ آغاز گردیده است وتا کنون ادامه دارد .که این خیزشها در ابتدا به سقوط دولتهای تونس ،مصر ،لیبی ویمن منجر گردید و سالهای بعد دامنه جنگ تا لبنان ،عراق وسوریه رسید که تهاجم پی در پی قدرتهای منطقه وی وغربی را در پی داشت .گذشته از آن برقابت های سنی شیعه دامن زد که تمامی منطقه خاور میانه را در بر گرفت .
تا جاییکه معلوم است خطر بروز جنگ وشدت گرفتن تنش های مذهبی وفرقه یی رقابت های ژیوپولیتیکی بر ویژه گی های این جنگها سایه افگنده است . طوریکه معلوم است اوج گیری این جنگها با دخالت خارجی ها زیر نام دموکراسی ،ردیکال ترین شورشیان را بر انگیخته است .
واما در کشور عربی سوریه با آغاز جنبش نا فرمانی مدنی که به قیام بزرگ مبدل گردیده است دوام جنگ داخلی را در پی دارد .درین جنگ خان ومانسوزدر اثر دخالت مستقیم قدرت های منطقه وی ودیگر کشورهای مداخله گر بیش از یکصدو بیست هزار نفرکشته سونیم میلیون پناهنده ونزدیک به پنج میلیون آواره گردیده است .
این جنگ که گفته میشود خطر تجزیه کشور عربی سوریه را در پی خواهد داشت بیش از آن کشور ها را به دو طرف در گیر جنگ کشانیده است .بطوریکه کشور های عربی وغربی در حمایت از شورشیان به تربیت وتجهیز وتمویل آنان پرداخته ودر آنسوی خط کشور روسیه ،ایران بنا به روابط دیرینه با دولت سوریه کمک میکنند که اخیراً گرایش بعضی از نهاد های سیاسی عراق نیز به ایتلاف طرفدار دولت سوریه تبارز یافته است .چنانچه روی این موضعگیری ها ولادیمر پوتین ریس جمهور روسیه اخیرا اعلام کرد که ماسکو به کمکهای خود به دمشق علیه شورشیان ادامه میدهد . به نقل از اخبار خاور میانه فیگارو ، ایران وحزب الله در خط مستقیم جبهه از بشار اسد پشتیبانی میکنند .بقول اخبار جام جم وبگزارش ایسنا ، امریکا ،انگلیس وفرانسه کمکهای خود را به مخالفان سوری ادامه میدهند .
گذشته از همه داعش والقاعده در جبهات جنگ کم از دیگران نبوده اند .بنا بگفته جان کری بارک او با ما معتقد است مذاکره با روسیه گام مهم بعدی در تحولات مربوط به سوریه است وابراز امید کرده است که این گفتگو ها بزودی انجام میشود . بقول خبر نگار بی بی سی فارسی ،روسیه گفته است که در خواست دولت سوریه را برای اعزام نیرو های نظامی بررسی میکند ودر واکنش به اظهارات آقای کری گفته که مسکو هم آماده مذاکره با امریکا است .
با توجه به روند مذاکرات قدرتهای بزرگ بر سر مسایل حاد منطقه وی وجهانی ،که گذشته های نسبتاً طولانی دارد با نتیجه گیری از مذاکرات گذشتهُ نچندان دوردر یکی از کشور ها وشبیه سازی اینگونه مذاکرات در دیگرکشور ها بیش از پیش روی نتایج آن شک وتردید ی را بوجود می آورد . بطوریکه بیست وپنج سال قبل میخاییل گرباچف در یک تعامل فکری بزرگ وبرچیدن بساط نظام شوروی سوسیالیتی در اتحاد شوروی سابق معادلات قدرت را در جهان برهم زد .گذشته از آن گرباچوف در یک سازش بیرونی بر سر مسُله افغانستان که منجر به برکناری زنده یاد ببرک کارمل رهبر فقید حزب دموکراتیک خلق افغانستان گردید . دیری نگذشته بود که دوستی خود با داکتر نجیب الله را نیز در معرض معامله قرار داد واین در حالی بود که باور واعتماد داکتر نجیب الله نسبت به گرباچف ودل خوش کردن به سراب مصالحه ملی سرانجام ، نظام دولتی دموکراتیک ، حزب وطن وحیات خودش را در خطر شکست ونابودی قرار داد .
پاکستان واجیران زرخریدی که در میدان جنگ با دولت افغانستان تاب مقاومت را نداشتند پا به معامله نهادند ولب به مذاکره گشودند .که در نتیجه آن طی مذاکرات ۱۹۸۸ ژنیو طرفهای درگیر در جنگ افغانستان با میانجیگری سازمان ملل متحد فیصله بعمل آمد که به طرف های در گیر درجنگ افغانستان کمکهای نظامی قطع گردد . واما در عمل معلوم گردید که توافقات ژنیو از طرف اتحاد شوروی سابق ودولت افغانستان بصورت یکجانبه رعایت وعملی گردید. ولی از جانب غربی ها اعطای کمکهای مالی و تسلیحاتی بر خلاف ارزشهای توافقات ژنیو ، هم به دولت پاکستان وهم به مخالفان دولت داکتر نجیب الله ادامه یافت تا حدی که دولت قانونی ودمو کراتیک جمهوری افغانستان به سقوط کشانیده شد . حزب وطن از هم پاشید ، ریس جمهور داکتر نجیب الله چندی درمقر ساز مان ملل متحد پناهنده بود که نه از طرف سازمان ملل متحد ونی هم بوسیله گرباچف با نفوذی که داشت در جهت رهایی داکتر اقدام موثررویدست گرفته نشد تا اینکه توسط رادیکال ترین عاملان اهداف شوم وشیطانی پاکستانی بشهادت رسید وجهان نظاره گر بدار آویختن ریس جمهور قانونی افغانستان بود .اکنون تروریستان ،القاعده وداعش ودیگر تندروان ومخالفان دولت سوریه که مردم این کشور را به خاک وخون کشانیده و زیر بناهای اقتصادی را منهد م آثار گرانبها وبنا های تاریخی را نابود ساخته اند ودارایی عامه را غارت ونوامیس ملی آنکشور را خلاف ارزشهای اسلامی وانسانی مورد تجاوز قرار میدهند . دولت سوریه در داخل با همکاری بالنسبه مردم ودر خارج با کمکهای ایران وروسیه با مقاومت دلیرانه در مقابل تروریستان داعش ، القاعده و مخالفانش با سرسختی ایستاده گی میکند .
بنظر میرسد که خارجی ها با توجه به برتری نظامی دولت سوریه گزینه مذاکره رامطرح نموده که طرف توجه همگانی قرار دارد . این همان چیزیست که داز گذشته ها در جنگهای افغانستان ، زیر نام نجات از خطر کمونیزم ، در عراق دموکراسی ، در لیبیا جنبش مردمی وحالا در سوریه نام مقبول مذاکره وتفاهم . بآنکه مذاکره وتفاهم بهترین گزینه راه حل بحرانات کشوری ،منطقوی وجهانی میباشد ، اما آنچه مهم است تطبیق بی چون وچرای راهبردی مذاکرات است که سرنوشت آتیه کشور ها به آن بستگی دارد طوریکه پیشتر تذکر داده شد، توافقات ژنیودر رابطه به افغانستان یکی از نمونه مثالهای زنده گزینه مذاکرات برای سوریه میباشد . که انجام مذاکرات عادلانه برای حل بحران سوریه وتطبیق بی چون وچرای آن از جانب همه طرفهای درگیر بدون شک راه را برای رسیدن به صلح نزدیک خواهد ساخت ودر غیر اینصورت قبول یکجانبه فیصله ها پیامد ناگواری را بوجود خواهد آورد که فجایع لیبیا ، عراق وافغانستان در سوریه تکرا خواهد شد .
بقول تحلیلگران سیاسی، بشار اسد که از پشتیبانی مردمی برخوردار بوده است ومزید بر آن کمکهای نظامی روسیه وهمکاری ایران به دولت سوریه امکانات فراوان بخشیده است تا در برابر جنگ آوران وشورشیان در میدان نبرد ایستادگی کند . معلوم است که دولت سوریه از گزینه مذاکره استقبال خواهد نمود . مذاکراتی که در مطابقت با منافع علیای کشورش باشد وتمام طرفهای در گیر از توافقات حاصله پشتیبانی وپیروی کنند آنگاه نقش طرفهای ذیدخل وقدرتهای بزرگ جهانی در سرنوشت جنگ وصلح جهانی برجسته گردیده و باور ها را بخود جلب خواهند نمود .
عبدالو کیل کوچی
