بحران روایت ملی در افغانستان؛ غلبه گفتمان‌های قومی و ایدئولوژیک

نویسنده: مهرالدین مشید  بحران داعیهٔ ملی و جست‌وجوی رهبری راستین در…

نمونه های اشعار کهن فارسی، بخش دوم با اضافهء اشعار…

******** در ادامه مطالب فبلا ارايه و نشر شده در سایتهای…

پارادوکس انرژی در افغانستان: زغال‌سنگ یا آب؟

​تحلیلی بر گذار از سوخت‌های فسیلی به توسعه پایدار ​ ​افغانستان در…

افتضاح اپستین و فروپاشی وجدان بشریت در سرمایه‌داری پسین

نویسنده: مهرالدین مشید در دهه‌های اخیر، مطالعات انتقادی قدرت و جرم…

«او با تلخی، بیهوده‌گویی و خودپسندی را تمسخر می‌کرد…»

 به مناسبت دویستمین سالگرد تولد م. ای. سالتیکوف- شچدرین برگردان: رحیم…

مرگ ارزش و اخلاق

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

از دوری ی میهن سوزم!

امین الله مفکر امینی     2026-01-02! چنان از دوری ی میهن سوزم بجان…

        یک نـامـه به تاریخ؛ و یک نـخوانـدنی ترین!

با هدیه سلام ها و احترامات قلبی و وجدانی؛ این…

افغانستان؛ از کانون تروریسم فراملی تا عرصه‌ی مانورهای ژئوپلیتیک قدرت‌های…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در دو دهه‌ی اخیر به یکی از…

گلهای خشم کلان شهرهای بورژوایی

Baudelaire, Charles (1821-1867) آرام بختیاری شعر نو بودلر میان: نیما، هدایت، و…

                                            واقعیت چیست

واقعیت با نظریات مختلف و دید گاه ها ی متنوع…

هزیان تب آلود!

شدت تب تروریسم که بیش از نیم قرن استبلشمنت پاکستان…

 افغانستان قربانی سیاست‌های امنیتی منطقه‌ای است، نه متهم دائمی

نور محمد غفوری در سوسیال میدیا خواندم که وزارت دفاع طالبان…

وحدت نیروهای ملی دموکراتیک ومترقی

وحدت بمثابه واقعیت انکار ناپذیری ضرورت تاریخی در برابر استعمار…

عدالت اجتماعی

نوشتهء نذیر ظفر‎عدالت روزی پیـــــدا میشه آخر‎سفاکان ترد و رســـوا…

خودتحقیری و خودتخریبی؛ تبیین فلسفی مفهومی

۱. خودتحقیری (Self-Denigration) در معنای فلسفی، خودتحقیری حالتی است که در…

سرمایه‌داری لیبرال و واکنش سوسیال‌دموکراسی

نور محمد غفوری تقابل، اصلاح یا همزیستی انتقادی؟ مقدمه سرمایه‌داری لیبرال به‌عنوان نظام…

             تشدید تنش تهران و واشنگتن؛ پس‌لرزه‌های منطقه‌ای آن

نویسنده: مهرالدین مشید سرنوشت دیکتاتوری‌های دینی؛ آزمون بقا برای اخوندیسم و…

دربارۀ «اصولنامۀ جزایی محاکم» اداره طالبان

اعلامیۀ انجمن سراسری حقوق؜دانان افغانستان بنام خداوند حق و عدالت انجمن سراسری…

هر که را مشکلی است!

امین الله مفکر امینی          2026-30-01 ! هر که را مشکلی باشد ناچار…

«
»

خبردار ! ولس سره خيانت؛ افغانستان سره خيانت دی

حکومت بايد د ستر قوم په مقابل کې ترسره شوی خيانت جبران کړي

له ډير جنجالونو او ناندريو وروسته بلآخره د ملي يووالي حکومت په دې وتوانېد چې د برښنايې تذکرو د وېش لپاره له خلکو ازموېنه واخلي او د دغې په ټپه درېدلې پروسې د پيل لپاره يو قدم وړاندې ولاړ شي. وړمه ورځ د هغې ازموینې پایلې راوتلي چې تېره اونۍ د برښنايې تذکرو د ادارې لپاره د کارمندانو د ګمارنې په نیت اخیستل شوې وه. د دغې ازموينې پايلو چې په رسنيو کې خپرې شوې دي؛ پراخ غبرګونونه راوپارول. په ټولنيزو رسنيو کې د يادې ازموينې راوتلو پايلو څخه معلوميږي چې د هيواد د لوی قشر او اکثريت قوم پښتنو سره ستر زياتی او ظلم ترسره شوی دی.

د يادې ازموېنې له اعلان شویو پايلو څخه چې په ټولنیزو رسنیو کې خپرې شوې دي د ۵۵۹ بریالیو کسانو له جملې څخه یوازې ۴۳ کسان پښتانه یاد شوي چې د ټولو متوقع کارمندانو څه باندې ۷٪ جوړوي. د ازموينې ګډونوالو له ازموينې وروسته وویل چې سوالونه یوازې په پارسي ول چې هغوی ته پرې پوهېدل سخت وو. د کمپیوټري تذکرو د ادارې چارواکي وايې چې سوالونه یې ځکه په فارسي برابر کړي ول چې پښتنو عارضانو په خپلو سي وي ګانو کې لیکلي وو چې په فارسي پوهېږي.

پوښتنه دا ده چې له ولس سره د دغې ستر ظلم پايلې به څه وي؟

يو خو د ملي يووالي حکومت له سره د دوه نفرو تر منځ ويشل شوی سهم شرکت دی. خو تر ټولو بده يې دا ده سره له دې چې حکومت پنځوس ـ پنځوس ويشل شوی دی بيا هم په دغه سهامي شرکت کې د پښتو ونډه په نشت حساب ده. دا سمه ده چې وزارتونه او دولتي پوسټونه د غني او عبدالله تر منځ وېشل شوي دي خو په دغه وېش کې هم د پښتون، تاجک، هزاره او ازبيک تر منځ انډول په نظر کې نه دی نيول شوی. هغه وزارتونه او نور دولتي پوسټونه چې اشرف غني او عبدالله تر منځ ويشل شوي دي؛ کابو ۷۰ سلنه يې تاجک قوم اشغال کړي دي.

همداراز کې په تيرو لسيزو کې د افغان حکومتونو په ځانګړي توګه اوسني د ملي يووالي حکومت لخوا د هيواد د ستر پښتون ولس سره ستره جفا دا ده چې په ټولو دولتي او نادولتي اداراتو کې مکتوبې چارې يواځې په دري ترسره کيږي او پښتو عريضه او مکتوب ته هيڅ ارزښت نه ورکول کيږي. همدا اوس په ټولو دولتي ادارتو کې دري ژبه آن د ايران فارسي ژبه په پښتو حاکمه ده او ټول مکتوبي کارونه يواځې په دري او ايرانۍ فارسي ترسره کيږي. هغه پښتون چې له لوی کندهار، لوی ننګرهار او يا لويې پکتيا څخه د پښتو مکتوب سره کابل ته راغلی وي او په دولتي اداره کې يې کار بند وي؛ مکتوب يې هيڅ کتل کيږي نه او په مياشتو مياشتو کې يې هم کار نه خلاصيږي.

مونږ دا نه وايو چې د حکومتولۍ بنسټ دې د قوميت پر معيار وټاکل شي، مونږ ته هغه څوک مهم دی چې د هيواد لپاره کار وکړي، که هغه د هر قوم، سمت او ژبې وي خو چې د افغانستان لپاره کار وکړي؛ ولس ته د منلو وړ دی. خو چې د حکومت لخوا د څوکيو د ويش معيار وړتيا او پوهه په نظر کې نه نيول کيږي نو دلته خو بيا پښتون هم د هيواد د لوی او اکثريت قوم په توګه تر بل هر قوم ډيره ونډه لري. او بايد اشرف غني او عبدالله يې ورته ورکړي.

له پښتون ستر ولس سره د خيانت پايلې

هغه تاجک، هزاره او ازبیک چې په اکثريت سره د برښنايې تذکرو د ادارې لخوا په ازموينه کې بريالي نومول شوي دي، دوی به په پښتون ميشته سيمو کې هم ګمارل کيږي ځکه په داسې حال کې چې په افغانستان کې پښتانه د ټولو ميشتو قومونو اکثريت جوړوي؛ د برښنايې تذکرو د ادارې لخوا په ازموينه کې له کابو ۵۶۰ تنو له جملې يواځې ۴۳ تنه پښتانه بريالي نيول شوي، نو طبيعي ده چې په پښتون ميشتو سيمو کې هم تاجک، هزاره او ازبيک وګمارل شي څو پښتنو ته تذکيرې وويشي. اساسي ستونزه چې په پښتون ميشتو سيمو کې د تاجک، هزاره او ازبيک په شتون کې منځ ته راځي؛ هغه پښتنو ته د تذکرو د قوميت په برخه کې د تاجک، ازبيک يا هزاره ليکل دي چې په دې سره به د مغرضو اشخاصو هغه شومه پروسه هم پلي شي د پښتنو د اقليت ثابتولو هڅه کوي. اندېښنه دا ده چې په دې ترتيب به تاجک، هزاره او ازبيک په پښتون ميشتو سيمو کې د پښتنو قوميت به هم تاجک وليکي او پښتون چې اکثريت دی په لوی لاس به اقليت ته راشي.

که چيري پښتون ستر قوم په اقليت حساب شي نو په راتلونکو نظامونو کې به د پښتون اوسنۍ نمايشي کمه ونډه هم له منځ ولاړه شي او بيا به د نورو قومونو د مغرضو اشخاصو هغه شومې موخې چې د افغانستان د نوم د بدلولو لپاره يې کوي؛ ترسره شي او بلاخره له افغانستان به په خراسان بدل کړي.

سهامي حکومت بايد څه وکړي؟

د پښتون ولس سره خيانت کول د افغانستان له لوی قشر او قوم سره خيانت دی. مخکې له دې چې پښتون لوی ولس د حکومت په مقابل کې راپاسي او خپل حق د سوک په زور واخلي؛ حکومت بايد خپله نيمګړتيا له منځه يوسي او ژر تر ژره دې د برښنايې تذکرو د ادارې لخوا د اخيستل شوې ا زموينې پايلې لغوه اعلان کړي او د يو ټول منلې ازموينې لپاره دې بيا چمتووالی ونيسي. حکومت بايد ازموينه له سره په پښتو او دري دواړو رسمي ژبو واخلي. حکومت چې د اساسي قانون د تطبيق لومړۍ مرجع ده؛ په خپل ځان قانون تطبيق کړي.

د اساسي قانون شپږمه ماده حکم کوي چې «دولت د ټولنيز عدالت، د انساني كرامت په ساتلو، د بشرى حقوقو په ملاتړ، د ولسواكۍ په تحقق، د ملي وحدت په تامين، د ټولو قومونو او قبايلو ترمنځ په برابرۍ او د هېواد په ټولو برخو كې د متوازنې پراختيا پر بنسټ د يوې هوسا، او پرمختللې ټولنې په جوړولو مكلف دى» د اساسي قانون د همدغې مادې پر اساس دولت بايد د انساني كرامت په ساتلو، بشري حقوقو د ملاتړ، د دموكراسۍ د تحقق، ملي وحدت د تأمين، د ټولو قومونو او قبايلو ترمنځ د برابرۍ او د هېواد په ټولو سيموكې د متوازنې پراختيا او ټولنيز عدالت په مراعات کولو د ستر پښتون قوم په مقابل کې ترسره شوی خيانت جبران کړي او د برښنايې تذکرو ادارې لخوا اخيستل شوې ازموينه لغوه اعلان کړي او اساسي قانون ته د درناوي له مخې دې ټولنيز عدالت مراعات او د تذکرو په اداره کې د ګمارلو لپاره دې له خلکو په دواړه رسمي پښتو او دري ژبو ازموېنه واخلي. له دې پرته به حکومت د هيواد د لوی قشر او اکثريت قوم له ستر او تند غبرګون سره مخامخ شي.

لیکنه : خوشحال آصفي