قربانی یاری شو!

امین الله مفکر امینی    2026-02-05! قربانی یاری شو که قربانــــت شـــــــــود     بوقتی سختی…

سلطنت مطلقه ؛ آنارشی جنگل گرگ ها

Hobbes , Thomas (1588-1679) آرام بختیاری هابس؛ فیلسوف سیاسی سلطنت مطلقه.  توماس هابس(1679-1588.م)،…

پایان یا بازتولید قدرت؛ طالبان در آستانه یک چرخش سرنوشت‌…

نویسنده: مهرالدین مشید حاکمیت طالبان و سناریو های آینده؛ تغییر از…

تکنولوژی یا تخیل؟ هارپ در میان واقعیت و توطئه 

از یوتیوب تا توهم خدایی: کالبدشکافی یک روایت خطرناک سلیمان کبیر…

بگذریـــد!

امین الله مفکر امینی          2026-27-04! بـگذرید زحرف وسخن های ممــلو ا زریـــــــــا نـــــدارد…

شب سیاه

رسول پویان شب سیاهی گریخته ماهی، شکـسته چنگی گـرفته نایی سحـر نیامد…

همدیگر ناپذیری

نفاق ، همدیگر ناپذیری ، بلند پروازی ، امتیاز طلبی…

مدافعان خط دیورند؛ واقع گرایان ژیوپلیتیک یا متهمان به همسویی…

نویسنده: مهرالدین مشید موافقان دیورند؛ بازیگران واقع گرا در برابر ستون…

‬‬نه به جنگ و نابرابری، آری به همبسته‌گی جهانی کارگران‬‬‬‬

 ‬‬‬‬اعلامیۀ سازمان سوسیالیست‌های کارگری افغانستان به‌مناسبت اول ماه می، روز…

توهم برتری و بازی قدرت

«جستاری در خودبزرگ‌ بینی و بازی‌های پنهان برتری» تهیه و تدوین…

بالیستیک چی‌ست؟

چرا این واژه‌ی صفت را به جای نام اصلی کار…

طالبان؛ پیامد فساد ساختاری و سازمان یافته حکومت‌های کرزی و…

نویسننده: مهرالدین مشید از امید تا انحطاط؛ فساد ساختاری و بازگشت…

قلۀ پیروزی

از قلـب خراسـان کهـن آمده ام با یعـقوب لیث و تهمتن…

بخاطر انفاذ قانون اساسی به مثابه شاه کلید نجات افغانستان

اعلامیه و فراخوان ملی بنام خداوند حق و عدالت با اتکا بر…

 لیبرالیسم، جنبش روشنگری، و نبوغ جان لاک

john locke (1632- 1704) آرام بختیاری جان لاک ؛ آغاز تئوری تقسیم…

از ترور میر اکبر خیبر تا کودتای ثور؛ بهای سنگین…

نویسننده: مهرالدین مشید تروریکه هنوز هم مردم افغانستان بهای آن را…

با عاشقان وعارفان همصحبت!

امین الله مفکر امینی                     2026-19-04! دل منــــــور میکـــند صحبت بـــا اهلـی عشق…

اهمیت و ضرورت آسیب شناسی تاریخی ، برای امروز و فردا های…

نوشته از بصیر دهزاد   این  مقاله که در کنفرانس علمی انجمن سراسری حقوقدانان…

داستایفسکی شوروی: داستایفسکی در فرهنگ، ایدئولوژی و فلسفه شوروی

 برگردان . رحیم کاکایی سه گفتار در واکاوی جایگاه داستایفسکی، نویسنده…

در مرز سایه و روشنایی انسان

 « از عشق تا خشونت ؛ سفربه درون انسان » تهیه…

«
»

Monthly Archives: October 2025

تکریم مقام معلم و تبجیل از روز جهانی شان 

تتبع و نگارش از :  میرعبدالواحد سادات  کیست می‌دانی معلم؟ آنکه نازد سروری  بر همایون نام وی  ، در زیر چرخ چنبری روز معلم یادآور جایگاه والای کسانی است که چراغ دانایی را در تاریکی جهل روشن نگه داشته‌اند. این روز تنها یک مناسبت تقویمی نیست ،  فرصتی است برای تأمل در نقش معلم در سرنوشت کشوری که  در نیم قرن اخیر ، درگیر جنگ و بحران  می باشد .  امروز و درین کسوف تاریخ ، که با معرفت و معارف دشمنی میگردد و نیمی از پیکر جامعه از حق تعلیممحروم ساخته سده اند ، معلمان با  تحمل مشکلات اقتصادی و اجتماعی در دشوار ترین احوال ناهنجارروانی قراردارند .  اهمیت جهانی و  جایگاه معنوی  معلم یونسکو از سال (۱۹۹۴ – میلادی ) پنجم اکتبر را روز جهانی معلم نامگذاری کرده است. تا همیشه بیاد داشته باشیم که :  معلم، ستون اصلی آموزش و پیشرفت جامعه است. افغانستان نیز برای هماهنگی با جامعه جهانی، این روز را  از سوم جوزا به سیزدهم میزان تغییر دادهاست .  اگر به تاریخ تمدن اسلامی و نیز تجربه‌های جوامع توسعه‌یافته امروز بنگریم، می‌بینیم که هیچ جامعه‌ایبدون معارف پویا و معلمان شایسته توان عبور از تاریکی به روشنایی را نداشته است.  معرفت، بنیان خودآگاهی و رهایی از جهل است و معارف، ابزار نهادینه‌سازی این معرفت در ساختاراجتماعی و جامعه  است که معمار آن معلم می باشد .  در فرهنگ اسلامی، معلم جایگاهی بی‌بدیل دارد. پیامبر بزرگ اسلام، رسالت خود را «معلم بودن» معرفی کرده است. آزادی واقعی تنها از رهگذر رهایی از جهل ممکن است. این رهایی جز با کسب معرفت و آگاهی حاصل نمی‌شود. نلسون ماندلا ، در همین ارتباط سخن ارزشمند دارد :  «آموزش کلید پیشرفت در هر جامعه‌ای است و معلمان ستون فقرات این نظام هستند.»  معلم مانند چراغی است که تاریکی ناآگاهی را می‌زداید و مسیر حکمت را روشن می‌کند. معلمی شغل نیست ، رسالت است، هنر است، عشق ، ایثار و فداکاری است. بقول شیخ فریدالدین عطار :  «معلم، پدر معنوی جامعه است.»  تجربه تاریخی نشان می‌دهد هیچ جامعه‌ای بدون معارف پویا و معلمان شایسته نمی‌تواند پیشرفت کند. افغانستان امروز بیش از هر زمان نیازمند بازاندیشی در مفهوم معارف است. نسل جوان باید معلمان را به عنوان معماران اصلی آینده بشناسد. بدون معارف سالم، نه شهروند مسئول پرورش می‌یابد، نه حاکمیت قانون استقرار می‌یابد، نه جامعهمدنی معنا پیدا می‌کند. با وجود جایگاه رفیع  معنوی معلم، وضعیت  زندگی آنان تأسف‌بار است: کاهش منزلت اجتماعی معلم محدودیت‌ها و فشار بر معلمان زن که روز تا روز بیشتر میگردد .  این  احوال ناهنجار نه تنها معلمان را دشوار ساخته ، بلکه آینده آموزش و معرفت افغانستان را به خطرانداخته است .  ضرورت بازاندیشی افغانستان نیازمند تحول در نگاه به معلم و آموزش است. حرمت معلم باید  اساس محور سیاست‌های  فرهنگی و معارف پرور ملی باشد .  به گفته حکما :  «انسان دو معلم دارد: آموزگار و روزگار اگر  از  معلم نیاموزیم  ، دومی  و روزگار به تلخی  ‌و با شکست خواهیم  آموخت.» معارف و مکتب  مدرن در افغانستان اولین مکتب مدرن افغانستان، مکتب حبیبیانا و لیسه عالی حبیبیه، در زمان امیر حبیب‌الله خان تأسیسشد. از آن زمان تاکنون، معارف و جایگاه معلم مراحل مختلفی از رونق تا افول را پشت سر گذاشته‌اند.…

بیشتر بخوانید

سراج‌الاطفال و جایگاه آن در تاریخ ادبیات کودک

میرعبدالواحد سادات  1 ادبیات کودک در افغانستان پیشینه بیش از یک قرن دارد ، اما  حوادث ناهنجار ، جنگ‌ و اشوب مانع رشد و توسعه آن گردیده است.  نخستین نشریه برای  کودکان  افغانستان، با نام سراج‌الاطفال، در سال (۱۲۹۷ خورشیدی )  به ابتکار محمود طرزی فقید و توسط س اج الاخبار منتشر گردید.  این نشریه با محتوای معاوماتی ،…

بیشتر بخوانید

سیاست تعامل تخنیکی آلمان با طالبان

واقع‌گرایی دیپلماتیک و مسئولیت بشردوستانه در این روزها در رسانه های اجتماعی و بخصوص از جانب فعالین زنان انتقادات شدید متوجه سیاست آلمان در تعامل با حاکمان کنونی افغانستان است. من می خواهم در مورد تحلیل و نظر خویش را به طور فشرده بر مبنای اساسات علمی پیشکش خوانندگان گرامی نمایم. پس از بازگشت طالبان…

بیشتر بخوانید

په اروپا کې د کډوالو پر وړاندې د کرکې زیاتوالی

حميدالله بسيا داسې ښکاري چې د کډوالو لپاره نور د اروپايي هېوادونو د مېلمه‌پالنې او ښه راغلاست دوره پای ته رسېږي. دا هغه دوره وه چې يو وخت  اروپا د ازادۍ، برابري او ورورولۍ شمعه ګڼل کېده، خو اوس د بربنډې کرکې او سياسي لوبو تر سيوري لاندې  دا شمعه تته او مړه کېږي. په…

بیشتر بخوانید

طالبان در ایستگاه آخر و در آغاز خط و نشان های تازه؟

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان؛ فروپاشی قریب‌الوقوع یا بازتعریف تهدیدها؟ حادثه آفرینی های طالبان در داخل، اختلاف و تنش های درونی میان این گروه  و اوضاع ناگوار اقتصادی افغانستان در موجی از استبداد داخلی و نارضایتی های منطقه ای و بین المللی حکایت از آن دارد که طالبان  در یکی از حساس‌ترین بزنگاه‌های تاریخ معاصر خود ایستاده‌اند.…

بیشتر بخوانید

هجران وطن

از فرا ق  آن  میهن  حال  ا بتری  دارم روزشب به آرمانش  دیده ی  تری  دارم ما  نده داغ  آن میهن از گذ شته  در قلبم  حال هم زهجرا نش زخم  د یگری  دارم در هوای  عشق  آن تکروی ندارد  سود  ما  ا گر بهم  با شیم  خیل  لشکری دارم وای  از همجوارانی  که  بما…

بیشتر بخوانید

جنگهای اقتصادی

                                           بازیهای تسلیحاتی وبازارسازی فروش اسلحه پس ازگذشت دوران نکبتباروظالمانه ی فیودالیزم ومراحل آغازین اختراع ماشین دربسا کشورهای پیشرفته ی جهان ورشد تخنیک وانقلابات صنعتی قرن پانزدهم میلادی با انکشافات تخنیکی وبرآمدهای بازر گانی ایجاد بانکها وگسترش صنایع سرمایداری بمنظور بازار یابی فروش کالاهای صنعتی وصدور آن بکشورهای جهان بخاطر تشدید چرخه های ی تولید…

بیشتر بخوانید

حق باشد بر زبانم

امین االله مفکر امینی             2025-05-10! تــا اخـــــرین نفس، حرفی حق باشد بر زبانـــــــم که با حق بین همدم بـودم  به هرصبح وهم شامـم بس سختیهــا دید م بحـرف  وعمـــــلـــم دراینــراه یکی کٌفـــــرو دیگر بستند به تهمـــت ها وگنــــــاه ولی قــــامت رســا بـــودم چو سـروی، نگشتم خم به پـــــرچمی گفتن وکٌـــفر که نیشــــم زدندهـــردم خنـــده ها شد برلب مـــــرا…

بیشتر بخوانید

تهدید و خطرات احزاب و گروه های فاشیستی و راست افراطی در کشور های اروپا در برابر اقلیت های ملی غیر اروپائي 

نوشته از بصیر دهزاد  دولت ها و حکومات  کشور های اروپائی،   بخصوص اروپای غربی که بعد از سالهای شکست استعمار بیشتر یک روند لبیرال و سمبول دفاع از حقوق بشر را تبارز میدادند، دریک  یا دو دهه اخیر یکبار دیگر در معرض  سیاست های دست راستی، ، نظامی گیری ،زور گوئی ، خشن، تبعیض ،…

بیشتر بخوانید

تداوم اشغالگری و سرکوب، با نقابی از صلح‌جویی کاذب

شباهنگ راد دو سال است که غزه زیر شدیدترین و بی‌امان‌ترین حملات هوایی با پیشرفته‌ترین تسلیحات نظامی قرار دارد. اکنون، طراحان و سازمان دهندگان این جنگ، از ارائه «طرح صلح» حرف بمیان می‌آورند! طرحی که نه برخاسته از آرمان و نیازهای توده‌های تحت ستم فلسطین، به‌ویژه میلیون‌ها زن، مرد، جوان و کودکِ گرفتار در غزه،…

بیشتر بخوانید

الحاق جمهوری دموکراتیک آلمان به جمهوری فدرال آلمان به قیمت یک ساندویچ

به یاد کشوری که ۳۵ سال پیش از نقشۀسیاسی جهان حذف شد. والری بورت (Valery BURT) – روزنامه‌نگار، مورخ، نویسنده ا. م. شیری –روز  ۹ نوامبر ۱۹۸۹، روز برچیدن دیوار برلین، نماد جهان دو قطبی در ادامۀ انقلاب‌های رنگی در کشورهای اروپای شرقی، که قبل از همه به حذف جمهوری دموکراتیک آلمان در سوم اکتبر…

بیشتر بخوانید

وحشی‌گری نیروی دریایی اسرائیل علیه کاروان دریایی «صمود»!

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  حمله پهپادی ارتش اسرائیل به خان‌یونس، یورش نیروی دریایی ارتش اسرائیل به کشتی «مارینیت» کاروان صمود و اعتصاب غذای سرنشینان «کاروان صمود»، و هم‌چنین پذیرفتن طرح صلح ترامپ از سوی سازمان حماس، از مهم‌ترین رویدادهای روز ۷۲۸ جنگ غزه است. با وجود طرح صلح ترامپ و دو روز مانده به سالگرد هفت…

بیشتر بخوانید

آرزوی بزرگ ترامپ؛ نوبل جنگ برای صلح

در آستانه اعلام برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۵، فهرست ۳۳۸ موردی شامل ۲۴۴ فرد و ۹۴ سازمان به عنوان نامزد، رکوردی قابل توجه در سالهای اخیر بوده است. در این میان، ترامپ با راه‌اندازی یک کمپین لابی گسترده و اعمال فشار و اظهارات جنجالی برای کسب این جایزه، تهدید کرده که در صورت ناکامی، این…

بیشتر بخوانید

استولتنبرگ: ترامپ ناتو را تا مرز فروپاشی برد

نس استولتنبرگ، دبیرکل سابق ناتو، در یادداشتی تازه فاش کرده که سیاست‌های دونالد ترامپ این ائتلاف نظامی را در آستانه فروپاشی قرار داد.  «ینس استولتنبرگ»، دبیرکل سابق ناتو در یک یادداشت تازه با نگاهی خاطره‌گونه و شخصی به شرح ملاقات‌های خود با «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور وقت آمریکا پرداخته و نشان داده است که چگونه نگاه…

بیشتر بخوانید

عطوان: اولین هدف طرح ترامپ در شکستن انزوای جهانی اسرائیل خیلی زود شکست خورد

عبدالباری عطوان، سردبیر روزنامه فرامنطقه‌ای رای الیوم و تحلیلگر برجسته فلسطینی، سرمقاله جدید این روزنامه الکترونیکی را به تحولات اخیر در پرونده جنگ غزه، از طرح مسموم دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا گرفته تا حمله تروریستی رژیم صهیونیستی به کاروان جهانی صمود اختصاص داده و نوشت: دو پاسخ تکان دهنده به طرح مسموم ترامپ که…

بیشتر بخوانید