چه باید کرد 

چه  با ید  کرد  ها  بسیا  ر گشته  از ینکه  راه …

باسط محمد غریب

آقای "باسط محمد غریب" (به کُردی: باست حەمە غەریب) شاعر…

طالبان نماد خشونت، تبعیض و سرکوب علیه زنان و دختران

شباهنگ راد یکی از مهم‌ترین روایت‌ها در تبیین پدیدهٔ طالبان این…

دیار حلبچه‌ای

شاعر کُرد زبان "دیار حلبچه‌ای" (به کُردی: دیار هه‌له‌بجه‌یی) با…

ایدئولوژی ستیزان؛ خود ایدئولوژی گرایند

ideologie . آرام بختیاری ایدئولوژی انسانی؛ ضروری، مفید و رهایی بخش است.  ایدئولوژی؛…

 پری قره‌داغی

بانو "پری قره‌داغی" (به کُردی: پەری قەرەداخی) شاعر معاصر کُرد،…

از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

«
»

پاسخی به پرسشی که چرا؟ گفته بودم، خامنه‌یی قصد حمله را هیچ‌گاه نه داشته است

محمدعثمان نجیب

نماینده‌ی مبان

بخش نخست

در هفته‌ی گذشته‌ یک هم‌وطن ما یا شاید هم از اهالی ایران، به نام قاسام قاسامی پسا خواندن کدام دیدگاه ما در فیس‌بوک، پرسشی را مطرح کردند. من این پرسش را بهانه قرار داده و برای کافتن ابعاد مختلف جنگ در منطقه پرداختم، تا آن‌جا که خرد یاری کرد. بزرگان ما به‌تر از ما می‌دانند.

###########################

جهان از بدو درک انسان برای بقا، راه اقتدار را انتخاب کرد. این اقتدار در پهلوی‌گیری‌های زمان، متناسب بود و است به اندیشه‌ی دست‌بالا‌ داشتن برای مقابله یا حمله، برای دفاع یا لشکرکشی. از افسانه‌ها ‌‌داستان‌های اسطوره‌ی تا خوانش تاریخ‌های واقعی جنگ بشر علیه بشر در می‌بابیم که هیچ کسی غیر از خودِ بشر، دشمن بشر نی‌ست. همین بشر نه توانست غریزه‌ی خودخواهی من‌درآوردی را در خود مهار کند. نه تنها چنین نه کرد یا نه توانست، بلکه تا توانست درخت انتقام و قدرت و تعدی یا سلطه‌خواهی بالای دگران را در خودش پروراند. این پرورش جنگ‌ برتری‌جویی یا خودبرتربینی‌ها، انسانی را که با معصومیت و گریه‌های نوزادانه پا به دنیای هستی گذارده، بیش‌تر به خوداندیشی وا داشته تا خِرَداندیشی.

ماحصل کثرت‌گرایی خودخواهی‌های بشر بود که هم خودش را به ورطه‌های نابودی کشانید و جغرافیا و آب و خاک و سرزمین و همه داده‌های خدایی طبعیت را هم به نفع ظالمانه‌ی خود و کاربرد علیه مظلوم سوق داد یا نابودشان کرد. پیچیدن بیش‌تر به پیشینه‌ی جنگیدن‌های انسان با انسان دگر برای همه روشن‌ست و منابع مستند، فراتر از تصور و انتظار.

ما در این‌جا‌ به بررسی سخنِ روز و آن‌‌هم جنگ‌های مستقیم و نیابتی در جهان، از جمله ایران می‌پردازیم.