ژمن
د دغسې امنيتي تړون اخلاقي حيثيت به څه وي؟!
بالآخره له ولسي جرګې نه پنځه ورځې وروسته امنيتي تړون د مشرانو جرګې مطلق اکثريت تاييد کړ. مشرانو جرګې ويلي وو چې ولسي جرګې بيړه وکړه او موږ به ځيرنه کوو، بيا به د تړون په تړاو پرېکړه کوو. دا دی اوس يې «ځيرنه» وکړه او تړون يې کټ مټ هماغسې او په ډېره بېړه یې تاييد کړ.
له امريکا سره د امنيتي تړون په تړاو له هغه وخته چې د تړون د لاسليکېدا خبرې پيل شوي او بيا يې متن خپور شوی، پراخ بحثونه شوي. دغه تړون د پوهانو او د مسلکي کسانو له لورې ارزول شوی. ډېرو په کې حقوقي ستونزو ته هم ګوته نيولې او د تړون په متن کې يې د افغانستان د ګټو تر پښو لاندې کولو او قضايي ځواک په پام کې نه نيولو په اړه خبرې شوې دي.
خو د تړون اخلاقي اړخ چې مهمه موضوع ده لا یې په اړه څه په کې نه دي ويل شوي.
هغسې يو تړون چې، پخواني ولسمشر يې لاسليکول د افغانستان په ګټه نه بلل، بلکې تر وروستۍ ورځې يې لاسليک نه کړ او نوي حکومت کې هم ډېرو چارواکو له لاسليکېدا ډډه کوله، بالآخره د حنيف اتمر له لورې لاسليک شو، د دغسې يوه تړون اخلاقي حيثيت به څه وي؟!
راتلونکي نسل ته به د دې تړون لاسليکوونکي څه وايي، چې پخواني ولسمشر ولې لاسليک نه کړ او په نوي حکومت کې ولې چارواکو د دغسې يوه سند له لاسليکېدا ډډه کوله چې دوی يې د افغانستان په ګټې بولي!
وروسته له دې چې د ولسمشر اشرف غني حکومت په لومړيو ۲۴ ساعتونو کې دغه تړون وروسته له اوږده کشمکشه لاسليک کړ، بيا د ولسي جرګې او مشرانو جرګې نوبت و چې پر تړون پرېکړه وکړي.
د ډېرو تمه دا وه چې د افغانستان پارلمان به دغه تړون لاسليک نه کړي يا خو به لږ تر لږه د متن د بدلېدو غوښتنه وکړي او د افغانستان د ګټو د خوندي کولو له پاره به دغسې يو ګام پورته کړي، خو دا چې د تمې خلاف، لومړی د ولسي جرګې او بيا د مشرانو جرګې غړو د تړون په خوا رايه ورکړه او د ګوتو په شمار استازي يې مخالف پاتې شول، له دې څرګندېږي، چې د پردې تر شا نور لاملونه او معاملې هم موجود دي، چې په پارلمان کې له څو محدودو پرته، هېڅ استازی ورته ټینګ نه شو. دا چې دغه معاملې او لاملونه څه دي، ټول د رمز او راز په بڼه ترې خبر دي.
د تړون پر برخليک د دوی له فيصلې لږ وروسته ځينې داسې خبرې خپرې شوې چې د تړون د تاييد اخلاقي اړخ سخت متضرر کوي.
د ولسي جرګې ځينو غړو ښکاره وويل چې د جرګې ډېری غړي د امريکا سفارت ته وربلل شوي وو او د پيسو او مکافاتو په بدل کې د تړون د منلو وعده وشوه.
د ولسي جرګې غړي، صادقي زاده نيلي په جرګه کې وويل چې ده ته ډېرو وکيلانو اعتراف کړی و چې د امريکا سفارت ته وربلل شوي وو او له دوی څخه غوښتنه شوې وه چې تړون دې لاسليک کړي! دی وايي چې که تړون لاسليکېږي بايد د افغانستان په عزت لاسليک شي، نه دا چې د نورو په غوښتنه!
د سياسي چارو کارپوه، غرزي خواخوږي سرنوشت ورځپاڼې ته ويلي وو چې د امريکا سفارت د افغانستان د ولسي جرګې له غړو سره وعده کړې وه چې که چېرې دغه امنيتي تړون لاسليک کړي، د جرګې کاري موده به يې وغځوي. خواخوږی وايي چې په لومړيو کې د ولسي جرګې ډېر غړي د تړون مخالف وو. خو په تېره يوه مياشت کې د امريکا په سفارت کې له ليدو کتو وروسته يې د تړون منلو او تاييدولو ته راضي کړي!
د يوه داسې تړون پر موضوع چې د افغانستان سرنوشت ورسره تړلی وي،دومره سرسري تعامل دغه تړون ته څه اخلاقي حيثيت ورکوي؟لومړی د تړون نه امضا کولو پر سر لانجه، بيا پر دې بحث چې تړون به څوک لاسليکوي، له دې وروسته د پارلمان له غړو سره داسې معامله چې هغوی خپله رايه د مکافاتو او د کاري مودې د غځولو له پاره لاسليک کړی وي او ځينې خو آن له دې نا خبره وو چې تړون څه وايي او څه غواړي! دا ټولې حيرانوونکې کيسې به د دغه تړون اخلاقي اړخ ته څه ورکړي.
له دې لانجو او شرموونکو کيسو وروسته به هر عادي افغان د دغه تړون په مصداقيت او د افغانستان د ګټو د خوندي کېدو په اړه څومره ډاډه اوسي او نوی حکومت او د «ملت استازي» به تر کومه حده خپل استازي وګڼي!
تر دې ډېره حيرانوونکې دا ده چې د ولسي جرګې غړې آرين يون په وينا ډېری وکيلان پر دې نه وو خبر چې د تړون متن کې څه دي او د افغانستان او امريکې د ګټو انډول څنګه په نظر کې نيول شوی! يون وايي چې دوی غوښتل چې د تړون په محتوی کې د ډېرولو يا کمولو بحث ته هېڅ زمينه برابره نه شي، څو تړون به دغه شکل لاسليک شي.
د مشرانو جرګې له لورې د تړون د لاسليکېدا په اړه دغه ډول رازونه لا نه دي افشا شوي. تر اوسه نه ده معلومه چې د مشرانو جرګې څومره غړي د امريکا سفارت ته تللي او څومره پيسې او وعدې يې له هغوی تر لاسه کړي.
کله چې دې ته ورته نور رازونه خپرېږي، او د تړون د لاسليکېدو او تاييدولو دغه عجيبه پروسه ميډيا ته راوځي، د دغه تړون له حقوقي او علمي حيثيته هاخوا، اخلاقي وزن به يې څومره وي او راتلونکی نسل به د ملت دغو واکمنو او د ملت استازو ته په څه سترګه ګوري!
