ارتش لبنان: میان ثبات و رویارویی
نویسنده: گرِیس میخائیل ــ
لبنان در زمینهٔ ترتیبات امنیتی در جنوب با فشارهایی فزاینده روبهرو است؛ وضعیتی که ارتش را در مرکز نبردی بر سر نقش آیندهٔ خود در میان شکافهای عمیق سیاسی کشور قرار داده است.
نیروهای مسلح لبنان (LAF) دیگر صرفاً مجری ترتیبات امنیتی در جنوب نیستند. این نهاد اکنون به کانون نبردی فزاینده بر سر آیندهٔ سیاسی لبنان بدل شده است. برای بسیاری، نگرانی اصلی این است که آیا ارتش همچنان ضامن ثبات باقی خواهد ماند یا بهسوی رویاروییای سوق داده خواهد شد که میتواند شکافهای داخلی کشور را عمیقتر کند.
این موضوع زمانی فوریت بیشتری پیدا کرد که ژوزف عون، رئیسجمهور لبنان، در مسائل مربوط به حاکمیت، حزبالله، و ایران لحن تندتری اتخاذ کرد. همزمان، فرمانده ارتش لبنان، ژنرال رودولف هیکل، خود را برای سفر به اسلامآباد، بهدعوت همتای پاکستانی خود، ژنرال عاصم منیر، آماده میکرد. اگرچه این سفر چند هفته پیش برنامهریزی شده بود، اما زمانبندی آن با توجه به فضای حساس سیاسی کنونی توجهها را به خود جلب کرده است.
اظهارات اخیر عون روشنترین نشانه تا به امروز از مسیری بود که بهنظر میرسد دولت لبنان در پیش گرفته است. او در مصاحبهای با CNN، ایران را متهم کرد که از لبنان بهعنوان «برگ چانهزنی» در مذاکرات با ایالات متحده استفاده میکند، و استدلال کرد که منافع لبنان لزوماً با منافع تهران همسو نیست.
او فراتر از این رفت و گفت که نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، نمایندهٔ مردم لبنان نیست: «آنها مردم لبنان هستند. آنها مردم نعیم قاسم نیستند».
او همچنین افزود که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران باید درک کند که لبنان متعلق به لبنانیها است، و اظهار داشت: «این کشور شما نیست، این کشور ما است».
این اظهارات همزمان با مطرح شدن آنچه «بیانیهٔ واشنگتن» نامیده میشود، صورت گرفت؛ بیانیهای که شامل ترتیبات آتشبس، گسترش استقرار ارتش لبنان در جنوب، محدودیت فعالیتهای نظامی خارج از نهادهای دولتی، و ادامهٔ مذاکرات سیاسی و امنیتی است.
برای قاسم، این بیانیه چیزی جز «نقشهٔ راهی برای نابودی بخشی از مردم لبنان و به انقیاد کشیدن بقیه» نیست.
با این حال، در پسِ این پیشنهادها یک پرسش مهم نهفته است: دقیقاً چه انتظاری از ارتش لبنان در دورهٔ پیشِ رو وجود دارد؟
ارتش در مرکز هرگونه راهحل
در سراسر طیف سیاسی لبنان، توافق گستردهای وجود دارد که نیروهای مسلح لبنان به سنگ بنای هر طرحی برای جنوب کشور بدل شدهاند.
ترتیباتی که در حال بررسی هستند، بر نیروهای بینالمللی جدید یا سازوکارهای نظارتی تازه متکی نیستند. در عوض، این ترتیبات بر گسترش حضور ارتش و تقویت نقش آن بهعنوان مرجع اصلی در صحنهٔ میدانی تکیه دارند.
اما آنچه روی کاغذ ساده بهنظر میرسد، در عمل بسیار پیچیدهتر است. بخشهایی از جنوب لبنان همچنان در اشغال قرار دارند، حملات و نقضهای اسرائیل ادامه دارد، و بسیاری از مسائل سیاسی مرتبط با این درگیری هنوز حلوفصل نشدهاند.
بنابراین، پرسش صرفاً این نیست که آیا ارتش میتواند مستقر شود یا نه، بلکه این است که چه مأموریتی به آن سپرده خواهد شد، و این مأموریت تحت چه شرایط سیاسی انجام خواهد گرفت.
بِری خط قرمز ترسیم میکند
موضع نبیه بِری، رئیس مجلس لبنان، بازتابدهندهٔ یکی از دیدگاههای موجود در بحثی است که در درون ساختار دولت لبنان جریان دارد.
بِری با آنچه «توافقی ترکیبی» مینامد مخالفت کرده و استدلال میکند که هر چارچوب جدی باید با یک آتشبس جامع در خشکی، دریا، و هوا آغاز شود و همچنین شامل عقبنشینی روشن اسرائیل از سرزمینهای اشغالی لبنان باشد.
در عین حال، بِری بهشدت از نیروهای مسلح لبنان و فرماندهی آن دفاع کرده است.
منابع سیاسی آگاه از این پرونده به «کریدل» گفتهاند که او معتقد است نهاد نظامی با رویکردی حرفهای به تحولات نزدیک میشود و ارزیابیهایی واقعبینانه از آنچه در میدان قابل تحقق است ارائه میدهد.
همین منابع میگویند که بِری به فرماندهی ارتش و توانایی آن برای مدیریت مرحلهٔ آینده اعتماد دارد و این نهاد را یکی از معدود ارکان دولتی میداند که همواره ثبات را در اولویت قرار داده است.
منابع آگاه از موضوع، دیدار اخیر هیکل و بِری را مثبت توصیف کردهاند. گفته میشود فرمانده ارتش لبنان، در این دیدار رئیس مجلس را در جریان گفتوگوهای نظامی انجامشده در واشنگتن دربارهٔ مذاکرات با اسرائیل قرار داده و هر دو طرف بر تداوم هماهنگی تأکید کردهاند.
بر اساس همین منابع، بِری بعداً اظهار داشته است: «در مورد خردمندی این مرد هیچ تردیدی وجود ندارد».
همچنین، این منابع سفر هیکل به اسلامآباد را بخشی از تلاشها برای حفظ کانالهای ارتباطیای میدانند که میتوانند به برقراری آتشبس گستردهتر کمک کنند. گزارش شده است که هیکل نسبت به ایدهٔ «مناطق آزمایشی» ابراز تردید کرده، اما در عین حال تأکید کرده است که اولویت ارتش همچنان حفظ ثبات و صلح داخلی در کشور است.
در این چارچوب، یک منبع نظامی آگاه میگوید نیروهای مسلح لبنان تصمیمات مقامات سیاسی را بر اساس ارزیابی حرفهای خود از شرایط استثنایی کشور اجرا میکنند. این نهاد در تلاش است وظایف خود را بدون درگیریها و رویاروییهای داخلی بهانجام برساند و منافع ملی را بالاتر از هر ملاحظهٔ دیگری قرار دهد.
منبع: کریدل، ۸ ژوئن ۲۰۲۶
https://thecradle.co/articles/the-lebanese-army-between-stability-and-confrontation
