آیا اسرائیل به ایران حملۀ اتمی خواهد کرد؟
برنامۀ نظامی دولت یهود در اقیانوس شایعات، اسرار و ناگفتهها غوطهور است
ولادیمیر پراخواتیلوف (VLADIMIR PROKHVATILOV)، استاد علوم سیاسی، کارشناس نظامی
ا. م. شیری- در جنگ سال ١٩٧٣ بین اعراب و اسرائیل، گلدا مایر، نخست وزیر دولت یهود قصد داشت با بمب هستهای به قاهره و دمشق حمله کند. اما پس از آنکه اتحاد شوروی اسرائیل را بطور جدی ترساند، گلدا مایر از تصمیم خود صرفنظر کرد: سایۀ گلدا مایر بر سر اسرائیل.
پاسخ ویرانکنندۀ نیروهای دفاعی ایران به حملات جنونآمیز آمریکا و اسرائیل میتواند تروریستهای مهاجم به میهن ما را به حملۀ هستهای وادار کند. حال باید منتظر بود و دید چه قدرتی مانع اقدام مالیخولیایی تروریستهای امپریالیستی- صهیونی خواهد شد. اینکه ترومپ میگوید به اسرائیل اجازه نخواهد داد از سلاح هستهای علیه ایران استفاده کند، قابل اعتماد و باور نیست. طرفه اینکه دونالد اپستین ترامپ همیشه چرندیات متناقض میبافد.
*-*-*
به گزارش تایمز اسرائیل، ایران در ۲۱ مارس، به شهر دیمونا در جنوب اسرائیل حملۀ موشکی کرد. ایران همچنین، شهر آراد را نیز هدف قرار داد.
در دیمونا در اثر اصابت مستقیم موشک ایران، حداقل ۵۹ نفر مجروح گردید.
در اثر اصابت مستقیم موشک بالستیک به خانهها در آراد، حداقل ۱۱۵ نفر زخمی شدند که حال ۹ نفر از آنها وخیم گزارش شده است.
به گفتۀ نهادهای دولتی ایران، حملات به مرکز هستهای اسرائیل واقع در ۱۳ کیلومتری دیمونا و ۳۰ کیلومتری آراد، در پاسخ به حملۀ روز قبل به مرکز غنیسازی اورانیوم ایران در نطنز انجام گرفت.
بهگزارش بیبیسی، «مرکز تحقیقات هستهای به نام شیمون پرز در صحرای نقب موسوم به «راکتور دیمونا»، از مدتها پیش بهعنوان جایی شناخته میشود که اسرائیل زرادخانۀ هستهای اعلامنشدۀ خود را در آن نگهداری میکند. این تأسیسات، بهطور رسمی صرفاً برای پژوهشهای علمی در نظر گرفته شده بود. اما، این راز نیست که اسرائیل نزدیک شصت سال است دقیقاً در همینجا بمب هستهای خود را ساخته است. این امر عملاً آن را به تنها قدرت هستهای در منطقه تبدیل کرده است».
برنامۀ تسلیحات هستهای اسرائیل به اواسط دهۀ ۱۹۵۰ میلادی، به زمانی برمیگردد، که دیوید بن گوریون، اولین نخستوزیر این کشور، به تدوین طرح بیمۀ هستهای برای جبران برتری نظامی متعارف کشورهای عرب همسایه اسرائیل دست زد.
آونر کوهن، مورخ آمریکایی-اسرائیلی، در کتاب خود با عنوان «اسرائیل و بمب» مینویسد: «عزم بن گوریون برای راهاندازی پروژۀ هستهای نتیجۀ شهود استراتژیک و ترسهای وسواسگونه بود، نه یک نقشۀ حسابشده. او معتقد بود اسرائیل در صورتی که دیگر نتواند در مسابقۀ تسلیحاتی با اعراب رقابت کند، به سلاح هستهای به عنوان بیمه و آخرین سلاح در صورت بروز وضعیت اضطراری نظامی وخیم، نیاز دارد».
بن گوریون، شیمون پرز را که بعدها به نخست وزیری اسرائیل رسید، به ریاست برنامۀ هستهای اسرائیل منصوب کرد. تحت رهبری پرز، اسرائیل در سال ۱۹۵۷ یک رآکتور تحقیقاتی هستهای و فناوری جداسازی پلوتونیوم از فرانسه و در سال ۱۹۵۹، ۲۰ تن آب سنگین از نروژ خریداری کرد. ساخت مرکز تحقیقات هستهای نقب در نزدیکی دیمونا در اوایل سال ۱۹۵۸ آغاز شد.
اگرچه مرکز نقب در ابتدا برای توسعۀ سلاحهای هستهای در نظر گرفته شده بود، آمریکا یک دهه بعد، حتی پس از آنکه اطلاعات آمریکا در سال ۱۹۵۸ از ساخت آن اطلاع یافت، از هدف واقعی آن مطلع شد. این امر عمدتاً از یک کارزار بسیار موفق اسرائیل در فریبکاری و ارائۀ اطلاعات نادرست ناشی میشد.
سیمور هرش، روزنامهنگار تحقیقی آمریکایی، در کتاب خود با عنوان «گزینۀ سامسون»، طرح اسرائیل برای فریب آمریکاییها را اینگونه توصیف میکند:
«یک اتاق کنترل جعلی شامل ابزارهای اندازهگیری کامپیوتری در دیمونا ساخته شده بود که ظاهراً حرارت خروجی رآکتور ۲۴ مگاواتی دیمونا را که اسرائیل ادعا میکرد در حال فعالیت کامل است، اندازهگیری میکرد. آموزشهای گستردهای در اتاق کنترل جعلی انجام گرفت و تکنسینهای اسرائیلی تلاش میکردند پس از ورود آمریکاییها از هرگونه خطا جلوگیری کنند. هدف این بود که بازرسان را در مورد وجود یا عدم وجود یک کارخانۀ فرآوری شیمیایی متقاعد کنند».
با این حال، هیئت متخصصان هستهای آمریکایی که از دیمونا بازدید کرد، بازرسی بسیار صوری انجام داد.
آونر کوهن مینویسد که مأموریت دانشمندان آمریکایی که از این مرکز بازدید کردند «به چالش کشیدن آنچه به آنها گفته شده بود، نبود، بلکه تأئید آن بود. در نتیجه، آنها نمیدانستند و شاید هم نمیخواستند این احتمال را در نظر بگیرند که یک کارخانۀ زیرزمینی ششطبقه برای بازفرآوری پلوتونیوم درست در مقابل چشمانشان قرار دارد».
آرشیو امنیت ملی آمریکا در دسامبر ۲۰۲۴ اسناد از طبقهبندی خارجشدۀ مربوط به برنامۀ هستهای اسرائیل را منتشر کرد. این اسناد نشان میدهد که واشنگتن از دهۀ ۱۹۶۰ از توانایی اسرائیل در تولید پلوتونیوم با درجۀ تسلیحاتی در مرکز تحقیقاتی دیمونا مطلع بوده است.
سند کمیتۀ اطلاعات انرژی اتمی مربوط به دسامبر ۱۹۶۰، نخستن و تاکنون تنها گزارش رسمی است که وجود یک کارخانۀ بازفرآوری پلوتونیوم لازم برای برنامۀ هستهای در دیمونا را تأئید میکند.
گزارش این بایگانی بیان میکند که در سالهای بعد، دادههای اطلاعاتی آمریکا نشان دادند که «مسئلۀ بازفرآوری پلوتونیوم اسرائیل تا اواخر دهۀ ۱۹۶۰، یعنی تا زمانی که آمریکا و اسرائیل به طور محرمانه توافق کردند که وضعیت آن را به عنوان یک قدرت هستهای اعلامنشده در نظر میگرفت، حلنشده باقی ماند».
در سال ۱۹۶۷، گزارشهایی مبنی بر این منتشر شد که رآکتور دیمونا به ظرفیت کامل رسیده است و به اسرائیل اجازه میدهد ظرف شش تا هشت هفته تولید سلاحهای هستهای را آغاز کند. در دهۀ بعد، واشنگتن دیگر بر این فرض بود که دولت یهود دیگر تسلیحات هستهای در اختیار دارد.
به گفتۀ نویسندگان گزارش «دفترچه هستهای: سلاح هستهای اسرائیل»، هانس کریستنسن، رئیس برنامۀ اطلاعات هستهای در فدراسیون دانشمندان آمریکایی و مت کوردا، پژوهشگر ارشد این نهاد، «تاریخ دقیق تکمیل نخستین سلاح هستهای عملیاتی اسرائیل همچنان نامشخص است. با وجود این، بر این باورند که اسرائیل ممکن است در جریان بحران مه ۱۹۶۷، درست پیش از جنگ ششروزه، نخستین تجهیزات هستهای ابتدایی خود را مونتاژ کرده یا تلاش کرده باشد آنها را مونتاژ کند».
گلدا مایر، به عنوان نخست وزیر اسرائیل (۱۹۶۹-۱۹۷۴)، به سیاست «ابهام هستهای» پایبند بود. او نه داشتن سلاحهای هستهای توسط اسرائیل را تأئید و نه تکذیب کرد. جمله معروف او این بود: «اولاً، ما سلاح هستهای نداریم و ثانیاً، در صورت لزوم، از آنها استفاده خواهیم کرد».
مردخای وانونو، نخستین افشاگری بود، که در سال ۱۹۸۶ زرادخانۀ مخفی رژیم را فاش کرد.
«او یک تکنسین آرام در تأسیسات هستهای بود، که در اسرائیل ترجیح میدادند اصلاً دربارهاش صحبت نکنند. چندین سال، شبها به زیرزمین میرفت و در میان لولهها و تأسیسات متالورژی کار میکرد. او با مافوقهایش بحث نمیکرد، جلب توجه نمیکرد و این حس را برنمیانگیخت که روزی رسوایی بینالمللی به بار خواهد آورد.
روزنامۀ روسی زبان اسرائیلی سگودنیا [امروز] مینویسد: «اما این افسر گمنام پس از اخراج، کشور را ترک کرد و ناگهان اعلام کرد که آماده است آنچه را که ادعا میکرد در زیر زمین دیده- عکسها، نقشهها، روایتها- به جهانیان نشان دهد. به گفتۀ او، اسرائیل سلاحهای هستهای در اختیار داشت. از آن لحظه به بعد، موساد عملیاتی را برای یافتن و دستگیری مردی که جهان بعداً با نام او آشنا شد، آغاز کرد. نام او مردخای وانونو بود».
روزنامۀ ساندی تایمز انگلیس در سال ۱۹۸۶ گزارش داد: «اسرائیل بیش از ۲۰ سال است که کلاهکهای هستهای تولید میکند و اکنون تقریباً کار بر روی سلاحهای هستهای حرارتی را که قادر به نابودی کل شهرها هستند، آغاز کرده است».
این مقاله بر اساس اطلاعات ارائه شده توسط مردخای وانونو، تکنسین هستهای ۳۱ سالۀ اسرائیلی نوشته شده بود که ده سال در «پناهگاه هستهای فوق سری» موسوم به «ماخون ۲»، تأمینکنندۀ قطعات مورد نیاز مرکز هستهای دیمونا، کار میکرد.
وانونو موفق شد بهطور قاچاقی یک دوربین وارد «ماخون ۲» بکند و بیش از ۶۰ قطعه عکس بگیرد. دانشمندان هستهای که ساندی تایمز با آنها مشورت کرده بود، عکسها را تجزیه و تحلیل کردند و به این نتیجه رسیدند که اسرائیل از نظر زرادخانۀ هستهای، پس از آمریکا، اتحاد جماهیر شوروی، انگلستان، فرانسه و چین، در رتبۀ ششم جهان قرار دارد.
این روزنامه همچنین گزارش داد که نیروگاه نقب با استفاده از فناوری فرانسوی، «دیمونا را از یک مرکز تحقیقاتی به یک مرکز ساخت بمب تبدیل میکند». دانشمندان تخمین زدهاند که اسرائیل در آن زمان بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ سلاح هستهای با قدرتهای مختلف ساخته بود.
مقامات اسرائیلی از اظهار نظر در مورد این شواهد خودداری کردند، اما تأئید کردند که وانونو در کمیسیون انرژی اتمی در دیمونا کار میکرد.
او و ۱۸۰ کارمند دیگر به عنوان بخشی از سازوکار کاهش هزینه، در نوامبر ۱۹۸۵ اخراج شدند. در پایان مقاله، روزنامۀ تایمز گزارش داد که در آستانۀ انتشار، یک مأمور موساد، وانونو را متقاعد کرد که برای تعطیلات به ایتالیا پرواز کند. در آنجا، مأموران اطلاعاتی او را ربودند و به اسرائیل بردند. در اسرائیل وانونو به جرم خیانت محاکمه و به ۱۸ سال زندان محکوم شد.
وانونو در سال ۲۰۰۴ از زندان آزاد شد و در ژوئن سال گذشته ناپدید شد.
آوراهام بورگ، عضو سابق کنست نیز در دسامبر ۲۰۱۳ سکوت خود را شکست و آشکارا اذعان کرد که اسرائیل هم سلاح هستهای و هم سلاح شیمیایی دارد. او اصطلاح «ابهام هستهای» اسرائیل را منسوخ شده خواند.
به نظر او، روزگاری که داشتن سلاحهای هستهای یک راز واقعی بود، دیگر گذشته است. امروزه شایعات مربوط به بمب اتمی اسرائیل فقط به منافع بینالمللی اسرائیل آسیب میرساند و یک راز آشکار در بین سازمانهای اطلاعاتی خارجی است.
طبق گزارش مؤسسۀ تحقیقات صلح بینالمللی استکهلم، نیروهای هستهای فعلی اسرائیل شامل موارد زیر است:
هوانوردی
حدود ۳۰ کلاهک هستهای از نوع بمبهای گرانشی هستند. این بمبها میتوانند توسط جنگندههای نسل چهارم اف-۱۵ و اف-۱۶ (۵۰ فروند از ۱۲۵ هواپیمای اسرائیل میتوانند برای این نقش تطبیق داده شوند) و همچنین جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ که اسرائیل از سال ۲۰۱۰ از آمریکا خریداری کرده است، شلیک شوند.
موشکهای مستقر در خشکی
موشکهای بالستیک «جریکو» میتوانند تا ۵۰ کلاهک جنگی حمل کنند. اسرائیل ۵۰ عدد از آنها را در اختیار دارد. در سالهای اخیر، این موشکها را از «جریکو ۲» با سوخت جامد، دو مرحلهای و برد متوسط به «جریکو ۳»، سه مرحلهای با برد بیش از ۴۰۰۰ کیلومتر، توسعه داده است.
موشکهای مستقر در دریا
اسرائیل پنج زیردریایی دیزلی-الکتریکی آلمانی نوع دلفین در اختیار دارد. گزارشهای تأئیدنشده حاکی از آن است که برخی از آنها قادر به پرتاب موشکهای کروز «پاپآی» هستند. اگر این زیردریاییها قادر به حمل آنها باشند، نیروی دریایی اسرائیل ده موشک از این نوع دارد.
آیا خطری مبنی بر استفاده نظامی اسرائیل از سلاحهای هستهای علیه ایران وجود دارد؟
دونالد ترامپ یک هفته پیش، در یک کنفرانس مطبوعاتی در کاخ سفید، در پاسخ به سؤالی در مورد احتمال حملۀ هستهای اسرائیل به ایران، یقیناً با در نظر گرفتن موضع جامعه جهانی، گفت: «اسرائیل این کار را نخواهد کرد، هرگز این کار را نخواهد کرد».
ترامپ صراحتاً اظهار داشت که داد به «پسران تندروی اسرائیلی» اجازه نخواهد از سلاح هستهای علیه ایران استفاده کنند.
کارشناسان روسی در حوزۀ نیروهای هستهای راهبردی تصریح میکنند که اسرائیل از نظر نظامی بهشدت به حمایت آمریکا وابسته است و در این درگیری جرأت نخواهد کرد برخلاف ارادۀ برادر بزرگ آنسوی اقیانوس عمل کند.
مطلب مرتبط:
۵ فروردین- حمل ١۴٠۵
