ماتریالیسم دیالکتیکی و ماتریالیسم تاریخی

(بخش۳ و پایانی) ماتریالیسم تاریخی نوشته: جوزف استالین برگردان: آمادور نویدی ۳) ماتریالیسم تاریخی اکنون…

۶. د سیاسي سیستم اړیکې له اقتصادي، ټولنیز او کلتوري…

نور محمد غفوری (اوومه برخه)  سیاسي سیستم (یا سیاسي نظام) د ټولنې…

انعکاس هستی در هستی

رسول پویان هست وخواهدبودوژرفای شدن عریان کنید دانـش و انـدیـشـه و تحـقـیـق…

افغانستان؛ جایی که خطاهای راهبردی از مرزها عبور می‌کنند

ناهم‌زمانی تصمیم‌های سیاسی، رقابت قدرت‌ها و پیامدهای امنیتی در نظم…

فریتس هابر؛ دانشمندی میان نجات زندگی و صنعتی‌کردن مرگ

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  مقدمه تاریخ علم، تاریخ پیشرفت‌های بزرگ انسانی است؛ اما در…

که سیاست نه کوئ، سیاست به درباندې کېږي!

نور محمد غفوري یادونه: دا مقاله د لومړي ځل لپاره د…

 تونل‌های زیرزمینی، دکترین دفاعی یا گسترش زیرساخت‌های پنهان؟

 نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و گسترش شبکه‌های زیرزمینی؛ پیامدهای منطقه‌ای و…

پوهاند محمد بشیر دودیال

د نړېوال او پښتو داستاني ادبیاتو په تړاو له پوهاند…

      اسرار هوش طبیعی یا خالق طبیعت

نوشته : کریم پوپل مورخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ علمی ـ فلسفی…

۵. د سیاسي سیستم د غبرګون او اصلاح بهیر

نور محمد غفوری  (د لومړي څپرکي، سیاسي سیستم- شپږمه برخه) سیاسي سیستم…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (4)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...عشق و نفرت گاهی به…

د سیاسي سیستم د فعالیت څرنګوالی

نور محمد غفوری (پنځمه برخه) ۴.  د سیاسي سیستم (د سیاسي نظام)…

جهان در آستانهٔ سرنوشت ساز ترین و بی ثباتی بزرگ

 نویسنده: مهرالدین مشید  آیندهٔ انسان در گرو رقابت قدرت‌ها و بحران…

پَسیخانیان؛صدای «اصالت انسان»

علی میرفطروس اَسْتَعِنْ بِنَفْسِكَ الَّذِي لَا إِلٰه إِلَّا هُوَ از خویشتن یاری…

د سیاسي سیستم سرچينې او اداري وړتیا

نور محمد غفوری (د سیاسي سیستم په تیر پسې- څلورمه برخه) ۳.۴.…

!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

افغانستان؛ سرزمین فرصت‌ های ازدست‌ رفته و توطئه‌های پی‌درپی

 نویسنده: مهرالدین مشید از کودتای داوود تا بازگشت طالبان؛ افغانستان در…

سیاسي سیستم– سیاسي فعالان او ډلې

نور محمد غفوری (دریمه برخه) ۳.۳ . سیاسي فعالان او ډلې سیاسي فعالان…

«
»

د پاکستان په نس کې درد دی

ټاکل شوې په راتلونکو څو اونیو کې د افغانستان، هندوستان او امریکا تر منځ درې اړخيزه غونډه د امریکا په نيويارک ښار کې ترسره شي. د امریکا متحدو ایالاتو د بهرنیو چارو وزیر جان کیري، په نوي دهلي کې له هندوستان سره تر ستراتیژیکو خبرو اترو وروسته، یوه خبري کنفرانس ته د خبرو پر مهال وویل چې هیواد به یې په راتلونکې میاشت کې د ملګرو ملتونو د غونډي په څنډه کې د افغانستان، هندوستان او امریکا تر منځ درې اړخیزه غونډه جوړه کړي. په دې غونډه کې د درې واړو هيوادونو تر منځ د نورو همکاريو تر څنګ د ترهګرۍ په ځپلو هم بحث کيږي.

پاکستان چې په دې درې اړخيزه غونډه کې له ګډونه محروم دی؛ چارواکي يې په غصه شوي او د بهرنيو چارو وزارت يې اعلان کړی چې د افغانستان، هندوستان او امريکا تر منځ ياده درې اړخيزه غونډه د پاکستان د  تضعيف په خاطر ترسره کيږي. په همدې حال کې د افغانستان د بهرنيو چارو وزارت د پاکستاني چارواکو د يادو څرګندونو په غبرګون کې ويلي چې افغانستان يو خپلواک هيواد او له نورو هيوادونو سره د غونډو پریکړه په خپله کوي. مونږ چا ته اجازه نه ورکوو چې زمونږ په کورنيو مسايلو کې مداخله وکړي.

اوس پوښتنه دا ده چې د افغانستان، هندوستان او امريکا درې اړخيزې غونډې ولې د پاکستان په نس کې درد پيدا کړی دی؟

پاکستان هيڅکله هم د افغانستان لپاره ښه نيت نه دی درلودلی. تل يې د افغانستان په بربادۍ کې خپلې ګټې لټولي او تل د کابل ـ ډهلي له خوږو اړيکو ځوریدلی دی. پاکستانیان په دې باور دي چې هند د افغانستان سره د خپلو ګټو په نظر کی نیولو سره مرسته کوي او په هغه هیواد کې د خپل نفوذ د ساتلو هدف لري. دوی د کابل ـ ډهلي له دوستانه اړيکو ډیر کړيږي او همدا سبب دی چې په وروستيو کې له افغانستان سره د هندوستان د اړيکو د نيږديوالي په غبرګون کې پاکستان په بيلابيلو ډولونو افغان حکومت  تر فشار لاندې راولي. ښه بيلګه يې په افغانستان کې د ميوو موسم په رارسيدو سره د افغان سوداګرو پر مخ د تورخم دروازې تر څنګ د چمن ـ سپين بولدک ترانزيتي لارې بندول او په پاکستان کې په ميشتو افغان کډوالو باندې په سختۍ او فشار اچول دي؛ چې په دې سره غواړي افغان حکومت تر فشار لاندې راولي څو له هندوستان سره خپلې اړيکې محدودې کړي.

پاکستان اوس درک کړې ده چې د خپلې غلطې پاليسۍ له امله په تش میدان پاتې کيږي. له يوې خوا يې له کابل سره اړيکې خړې شوي دي او له بلې خوا خپل لوی ملاتړ کوونکي هيواد امريکا هم له ځانه شړلی دی. له همدې امله اوس په سیمه او نړۍ کې د يوازيتوب احساس کوي او هر څومره چې يې مخالف هيوادونه لکه هند، امريکا او افغانستان سره نيږدې کيږي؛ د پاکستان انديښنې زياتيږي. پاکستان هغه وخت په سيمه کې خپل ځان د سياسي انزوا له خطر سره مخامخ وليد؛ کله چې هندوستان او امریکا په خپلو منځو کې لوی جنګي تړون لاسليک کړ. د ياد تړون له مخې دواړه هيوادونه (هندوستان او امریکا) یو د بل تأمینات، اضافی پرزې،‌ خدمتونه او د سون د موادو د بیا اخیستنې اسانتیاوې کاروي. د تړون په نافذېدلو سره د متحده ایالاتو وسله وال ځواکونه کولی شي چې د هند له بېسونو او هند د امریکا له بېسونو څخه استفاده وکړي.‌

اوس په سيمه کې له افغانستان او هندوستان سره د امریکا نيږدې کيدل پاکستان د انزوا په لور رهي کوي. دا سمه ده چې پاکستان په تير کې د امریکا نيږدې او دوست ملګری پاتې شوی دی خو په سياست کې دايمي دوست او دښمن نه وي. په سياست کې دوست او د ښمن د خپلو  ګټو له مخې تعريف کيدلای شي. په اوس وخت کې د پاکستان يوازينی ملګری چین دی چې هغه هم په سيمه کې د خپلو رقيبانو (هند و امریکا) سره د رقابت په خاطر ورسره اړيکې پالي. اوس امریکا درک کړې چې چين په سيمه کې د پراخ نفوذ پيدا کولو په هڅه کې دی او له همدې اړخه امریکا هم له پاکستانه د خطر احساس کوي. همداشان يو ځواکمن هيواد هيڅکله هم بل هيواد تر ابده د خپلو ګټو د تامین لپاره نه ټاکي. د پاکستان او امریکا اړيکې خرابې شوي او اوس په سيمه کې د امریکا زيات تمرکز په افغانستان او هندوستان دی. هر څومره که دغه درې واړه هیوادونه نيږدې کيږي؛ د پاکستان په نس کې درد زياتيږي خو په کار ده چې افغانستان له دې چانسه پوره ګته ترلاسه کړي.

لیکنه : خوشحال آصفي