ترکیه سر عقل آمده است؟
می توان باور کرد که ترکیه سر عقل آمده و می خواهد فتنه انگیزی های خود را جبران کند و دیگر در زمین آمریکا بازی نکند؟
پس از گذشت 5 سال از بحران سوریه و دخالت هایی که کشورهای منطقه مانند ترکیه و عربستان در امور داخلی این کشور انجام دادند، اکنون شکست های بزرگی که این فتنه گران از جبهه مقاومت اسلامی و حمایت های ایران و روسیه از مردم و دولت سوریه خوردند، آنها را وادار کرده تا در سیاست های منطقه ای خود تغییراتی را ایجاد کنند.
اما این که این تغییرات تا چه اندازه واقعی است، بستگی به رفتارها و عملکرد مقامات ترکیه در قبال تحولات منطقه به ویژه سوریه دارد.
اگر مقامات ترکیه سرشان به سنگ خورده باشد و سر عقل آمده باشند، نخستین کاری که باید انجام دهند، دست برداشتن از دشمنی با دولت و ملت سوریه است.
هر چند، شواهد چنین برداشتی را نشان می دهد ولی باز هم نمی توان به ترکیه اعتماد کرد، چرا که تا پیش از بروز بحران و آغاز جنگ در سوریه، اردوغان و بشار اسد به عنوان روسای دو کشور همسایه، روابط بسیار نزدیک و صمیمی داشتند اما به ناگهان رفتار اردوغان با تغییر 180 درجه ای روبرو شد.
اما این که چرا اکنون گمان می رود ترکیه قصد دارد تا روابط بر هم خورده خود را دوباره بسازد، به چند دلیل باز می گردد.
نخستین دلیلی که می توان از آن نام برد، پیروزی هایی است که ارتش، مردم و نیروهای مقاومت در جبهه های جنگ سوریه به دست آورده اند. همچنین پیروزی های ارتش و نیروهای مردیم عراق بر تروریست ها داعش دلیل دیگر است.
ترکیه برای سرنگونی دولت قانونی بشار اسد در سوریه سرمایه گذاری زیادی کرده بود، اما اکنون می بیند پس از 5 سال نه تنها این سرمایه گذاری دود شده است، بلکه از یک سو یک کشور ویرانه در همسایگی خود دارد با میلیون ها آواره جنگی و از سوی دیگر گروه های تروریستی تکفیری که از حمایت های دولت ترکیه برخوردار هستند، در منطقه پخش شده اند و همین اتفاق برای ترکیه و دیگر کشورهای منطقه هم تبعات زیادی دارد.
انفجارهای تروریستی که در ترکیه به وقوع پیوست و به نظر می رسد پایان آن به این زودی هم نخواهد بود، نتیجه کارهایی است که ترکیه در منطقه انجام داده است.
این کشور حتی با انجام یک اشتباه بزرگ می رفت تا خود را رو در روی روسیه قرار دهد.
ساقط کردن جنگنده بمب افکن روسیه در آسمان سوریه از سوی ارتش ترکیه، با واکنش تند مسکو همراه شد اما باعث نشد که جنگی میان دو کشور در بگیرد، روسیه خویشتنداری کرد، ولی توانست با اقداماتی سیاسی و اقتصادی ترکیه را وادار به عذرخواهی رسمی کند. هر چند آنکارا سعی کرد در برابر این خواسته مسکو مقاومت کند اما شرایط برای ترکیه هر روز وخیم تر می شد.
انزوای ترکیه در منطقه باعث شد تا فشارهای دیگر هم کار ساز شود و تن به عذرخواهی بدهد و خواهان بازگشت روابط عادی با روسیه شود.
وجود تنش خطرناک میان دو کشور در منطقه، حال بحران را وخیم تر می کرد و هر آن ممکن بود بر سر این تنش جدی، یک جنگ تمام عیار رخ دهد.
سیاست ها و مواضع ترکیه علیه ایران به خاطر دفاع و حمایت از دولت و ملت سوریه، تند و غیر منطقی شده بود، سخنانی که اردوغان و برخی دیگر از مقامات این کشور علیه ایران مطرح می کردند، می توانست به قطع روابط منجر شود اما، ایران باز هم خویشتنداری کرد تا این که گذشت زمان ثابت کرد و نشان داد که اشتباه محاسباتی از سوی ترکیه باعث شده است تا این کشور، هم درگیر شود و هم هزینه ها و تبعات زیادی را متحمل گردد.
اکنون مدتی است که از سخنان و مواضع تند ارودغان علیه ایران و روسیه خبری نیست، تندی و عصبانیت دولتمردان ترکیه انگار فروکش کرده و می رود تا جای خود را به عقلانیت و منطق بدهد.
در تازه ترین ایمیلی که از هیلاری کیلینتون وزیر خارجه پیشین آمریکا و نامزد کنونی انتخابات ریاست جمهوری این کشور منتشر شده، نوشته است، برای اسرائیل بسیار مناسب خواهد بود که دولت بشار اسد در سوریه سرنگون شود آنگاه تل آویو با خیال راحت می تواند به تأسیسات هسته ای ایران حمله کند.
البته ترکیه پیش از این هم با رژیم اسرائیل روابط سیاسی و اقتصادی نزدیکی داشت، اما شرایط منطقه اینگونه نبود و حساسیت کنونی را نداشت.
بهبود روابط ترکیه با کشورهای منطقه از جمله روسیه و ایران، منهای اسرائیل، می تواند به روند حل بحران سوریه کمک کند.
لاوروف وزیر خارجه روسیه هم چنین اعتقادی دارد و گفته است؛ بهبود رابطه روسیه با ترکیه تأثیر مثبتی بر اوضاع کلی در منطقه داشته و امیدوارم که این امر به ما کمک کند تا روش های مشترکی را برای از بین بردن بحران سوریه بیابیم ، در جایی که مواضع روسیه و ترکیه بسیار از هم دورند. اما گفتگوی صادقانه من با وزیر امور خارجه ترکیه مولود چاووش اغلو در سوچی باعث شد که اکنون از قلم افتادگی های کمتری با شرکای ترک خود داشته باشیم. و ما سعی می کنیم که آشکارا توافق نماییم تا تصمیمات شورای امنیت سازمان ملل متحد و گروه بین المللی حمایت از سوریه را اجرا نماییم.
همراه ساختن و همراه شدن کشورهای منطقه علیه گروه های تروریستی تکفیری می تواند راه حل اساسی و نهایی برای نابودی تروریسم باشد.
اگر چنین اتفاقی بیفتد مانع حضور و دخالت کشورهای بیگانه و فرا منطقه ای هم می شود، از سوی دیگر برخی کشورهای حامی تروریسم از جمله آل سعود را در انزاو قرار داده و روند شکست آنها را سرعت می بخشد.
ترکیه باید به این باور برسد که در جریان بحران منطقه اشتباه بزرگی را مرتکب شده است. آمریکایی ها که تاکنون از وجود این کشور در منطقه بهره خود را برده اند، اکنون ترکیه را رها کرده و در پی دستیابی به دیگر اهداف خود در منطقه هستند.
نخست وزیر ترکیه هم در تازه ترین مواضع خود خواهان گسترش روابط با کشورهای منطقه از جمله عراق، سوریه و مصر شد.
ییلدیریم گفت: هیچ دلیلی وجود ندارد که ترکیه با همسایگان خود اختلاف نظر داشته باشد و خواهان گسترش روابط با کشورهای حوزه دریای مدیترانه و دریای سیاه است.
نخست وزیر ترکیه در گفت: کشورش در نظر دارد که روابط خود را در منطقه از جمله با کشورهای عراق، سوریه و مصر برای گسترش صلح در جهان بهبود بخشد.
بن علی ییلدیریم در ادامه با اشاره به روابط با مسکو اضافه کرد: مردم دو کشور از قطع روابط ناخشنود بودند به همین دلیل دولت ترکیه براساس خواسته افکار عمومی گام هایی برای عادی سازی روابط با روسیه برداشت.
اینگونه سخنان از سر ناتوانی و قبول شکست هم باشد، با ارزش است و می تواند راه پایان بحران در منطقه را تسریع کند. نخست وزیر ترکیه دقیقاً از کشورهایی نام برد که روابط تیره و تاری با آنها دارد.
تغییر سیاست و رفتار ترکیه اکنون بر زبان دیده می شود اما باید در عمل هم به چشم بیاید، مگر آن که فریبی در کار باشد.
