تجربه میدان در غرب افغانستان — از ادرسکن تا شیندند

Wahidullah Noorzai | Former Senior ANCOP/ANP Officer, Military & Security…

روایت اسدالله کشتمند از جنگ افغانستان؛ مجاهدین، شوروی و قدرت‌های…

https://www.youtube.com/watch?v=DGsTJnpdYQk مروز، ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، بار دیگر در خدمت رفیق عزیزم،…

غنچه‌های پژمرده

گزیده‌ی اشعار اسعد لُرزاده برگردان به فارسی: زانا کوردستانی شاعر و نویسنده‌ی کُرد…

شعرهایی از روناک آلتون

بانو "روناک توفیق محمد"  (به کُردی: ڕووناک تۆفیق محمد)، متخلص به…

زندگی بدون محدودیت یا مرگ ...!

مرگ برخلاف دید صوری٬ چون نیستی تام باور موجه نیست.…

طالبان؛ از سرکوب مخالفان تا مهندسی حذف هویت‌ها

نویسنده: مهرالدین مشید بازگشت طالبان به قدرت در ۱۵ اگست ۲۰۲۱…

فراتر از فروپاشی؛ چگونه ملت‌ها پیش از شکست نظامی، شکست…

Wahidullah Noorzai Former Senior ANCOP/ANP Officer | Field Strategist | Military…

انسان و نیروهای سازندهٔ تمدن( بخش اول)

«انسان معمار روشنایی در دل تاریکیِ جهان» تهیه و تدوین :…

 دشمنی با فارسی؛ بازتاب سیاست زبانی برتری‌جویانه طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید فارسی‌ستیزی؛ چهره پنهان سیاست زبانی طالبان برای بررسی  دقیق…

نسل‌کشی هزاره‌ها یک پروژه چندوجهی بود که ریشه در سیاست‌های…

افغانستان سرزمینی نیست مانند روسیه و یا هند که بزرگ‌تر…

اگزیستنسیالیسم؛ آزادیاست، یا ترس و مرگ؟

Existenzphilosophie. آرام بختیاری فلسفه وجودی انسان؛ آزادی بورژوایی، یا رهایی جامعه؟ آیا انحلال…

۱۱ سپتامبر جهان را تغییر داد؛ زندگی من را نیز…

از صبحی که آمریکا را تغییر داد تا میدان‌های افغانستان؛…

د سیاسي فعالیت لپاره د ایډیا او رهبر جوړول

نور محمد غفوری (هیله من یم چې دا لیکنه د سیاست…

پروفیسور استاد نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد نصیب الله سیماب سره چې د…

کتاب راز هستی

رسول پویان به زندانی که دل دربند آن زنجیر و برپا…

 اسلام سیاسی؛ از اصلاح دینی تا ایدئولوژی قدرت

 نویسنده: مهرالدین مشید اسلام سیاسی یکی از مهم‌ترین پدیده‌های فکری و…

روزهای آخر امین؛ روایت ناگفته از ورود شوروی و تغییر…

https://www.youtube.com/watch?v=K0xOd1gPFV0 تاریخ معاصر افغانستان؛ روزهای آخر حکومت حفیظ‌الله امین. روزهایی که…

وقتی عقل به راز و نیاز رسید

Wahidullah Noorzai — Former Senior ANP/ANCOP Officer | Field Strategist…

شورا در اسلام!

مقدمه  شورا ومشاوره واژه عربی است به معنی ابراز رای ،…

آئوزوف نویسنده‌ی شوروی و قزاقستان

برگردان. رحیم کاکایی نویسنده . روسلان سمیاشکین  ،فرزانه‌ای از شرق و…

«
»

په شرمونو يې پټ کړلو؛ فساد د بريتورو تر بريتو لاندې

 خوشحال آصفي

په داسې حال کې چې د مخابراتو او ټکنالوژۍ پر وزير د فساد د لګيدلو تورونو سپيناوی لا نه دی شوی؛ د ملي يووالي د حکومت د بل وزير له فساده پرده پورته شوه. په ټولنيزه ميډيا کې د پوهني وزير اسدالله حينف بلخي ته منسوب غږيز کليپ؛ د ملي يووالي حکومت د چارواکو له بل ستر فساده پرده پورته کړه. په فيسبوک کې خپور شوي حنيف بلخي ته په دغه منسوب کليپ کې نوموړی له خپل يو ملګري سره د ۱۸۰۰۰ امريکايي ډالرو خپلمنځي وېش په اړه خبرې کوي. په دغه کليپ کې د پوهنې وزير له خپل يو کارکوونکې سره غالباً د فراه ولايت په ګلستان ولسوالۍ کې د البسې د پلورلو په تړاو د هغو ۱۰۰۰۰ امريکايي ډالرو يادونه کوي چې په مصرف رسيدلې دي خو البسه نه ده پيرل شوې. په دغه کليپ کې څرګنديږي چې وزير غالباً د تدارکاتو کميسيون یو تن کارکوونکي سره د دغه وزارت د ظرفيت لوړونې پروژې اړوند د ۱۸۰۰۰ تقسيم شويو ډالرو لپاره پر سند جوړولو خبرې کوي. د پوهنې وزارت مسولان وايې وزير دا مهال په جرمني کې تر درملنې لاندې دی او د نوموړي تر راتګه په دې اړه څه نه وايي.

له دې نه وړاندې په مخابراتو وزارت کې د پراخ فساد او ايران ته د افغانستان د محرمو اسنادو د ورکړې په تور د مخابراتو د وزير دنده ځنډول شوې ده. څو ورځې وړاندې د هېواد د مخابراتو او ټکنالوژۍ وزیر عبدالرزاق وحيدي د فساد په تور له خپلي دندې وشړل شو. همغه مهال ويل کېدل، چې نوموړی په لويه کچه په مالي او اداري فساد کې ښکېل و. په تازه څرګندونو کې يوې حکومتي سرچينې رسنيو ته ويلي، چې ولسمشر په دې خاطر د نوموړي دنده وځنډوله چې هغه ته مالومه شوه چې نوموړي ایرانيانو ته پټ او محرم مالومات ورکړي دي. د خبر پر بنسټ په نوموړي باندې تور دی، چې د تيلفون له کارتونو څخه چې حکومت کومه لس فيصده ماليه ټولوي ډېره برخه يې د ده خپل شخصي اکاونټ ته لېږلې ده، حکومت دمګړۍ د نوموړي د اداري او مالي فساد په اړه څېړنه کوي.

په اوس وخت کې د پوهنې د وزير او يا د مخابراتو او ټکنالوژۍ د وزير د فساد دوسيه لومړنۍ نه ده او نوباور مو دی چې وروستۍ به هم نه وي. څه موده وړاندې ولسمشر غني د کورنيو چارو وزارت درې پخواني معينان په ياد وزارت کې د پراخ فساد له امله ممنوع الخروج اعلان کړي دي. دغه معينان مجتبی پتنګ، جميل جنبش او جمال ناصر دي، چې له ۱۳۹۱ تر ۱۳۹۴ کلونو يې دندې ترسره کړې دي. همداراز د کابل پخواني ښاروالان محمد يونس نواندېش او روح الله امان، په ښاروالۍ کې د پراخ فساد له امله ممنوع الخروج اعلان شول. همداراز تر دې وړاندې هم د ګڼو چارواکو د فساد دوسیې رسنیو رابرسېره کړي، خو پر وړاندې یې جدي اقدام ندی شوی، اوس ولیدل شي چې حکومت له دغې دوسیې سره څه کوي؟

لکه څرنګه چې د ملي يووالي د حکومت بنسټ د پنځوس ـ پنځوس وېش پر اساس ايښودل شوی او د کابينې له وزيرانو نيولی آن تر معين، رييس او کوچني ماموره پورې ټول پوستونه د دوه ښاغلو ولسمشر او اجرايه رياست تر منځ وېشل شوي دي. خو پوښتنه دا پيدا کيږي چې دغه فاسد وزيران چې کله د ولسمشر او اجرايه رييس لخوا ولسي جرګې ته د باور رايي اخيستو په خاطر پيژندل کيږي؛ آيا ولسمشر او اجرايه رييس ته دوی معلوم نه و چې دا خلک له خپل ولس، هيواد او خاورې په پرتله نورو ته ډير وفادار دي؟ آيا ولسي جرګې نه و پيژندلي چې د باور رايه يي ورکوله؟ يا دا چې ولسمشر، اجرايه رييس او ولسي جرګه له دوی سره په فساد کې شريکان دي؟

په حکومت کې د همدغه ډول وزيرانو او چارواکو د شتون له امله د ولس او دولت تر منځ واټن ډ‌ير شوی دی او ولس په حکومت او قضايي سيستمونو باور له لاسه ورکړی دی چې ګويا دغو فاسدو چارواکو ته دې د خپل عمل سزا ورکړي. د حل لار يې په دې کې ده چې دغه فاسد وزيران او نورو دوستانو ته يي بايد په خپله ولس سزا ورکړي. ولس بايد دوی په خرو کېنوي، مخونه يې تور کړي او په ټول ښار کې يي وګرځوي څو نورو ته د عبرت درس شي. که داسې ونه شي نه يواځې دا چې د فساد مخنيوی به ونشي بلکې ريښې به يې آن تر ارګ او ولسمشره ورسيږي.