انعکاس هستی در هستی

رسول پویان هست وخواهدبودوژرفای شدن عریان کنید دانـش و انـدیـشـه و تحـقـیـق…

افغانستان؛ جایی که خطاهای راهبردی از مرزها عبور می‌کنند

ناهم‌زمانی تصمیم‌های سیاسی، رقابت قدرت‌ها و پیامدهای امنیتی در نظم…

فریتس هابر؛ دانشمندی میان نجات زندگی و صنعتی‌کردن مرگ

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  مقدمه تاریخ علم، تاریخ پیشرفت‌های بزرگ انسانی است؛ اما در…

که سیاست نه کوئ، سیاست به درباندې کېږي!

نور محمد غفوري یادونه: دا مقاله د لومړي ځل لپاره د…

 تونل‌های زیرزمینی، دکترین دفاعی یا گسترش زیرساخت‌های پنهان؟

 نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و گسترش شبکه‌های زیرزمینی؛ پیامدهای منطقه‌ای و…

پوهاند محمد بشیر دودیال

د نړېوال او پښتو داستاني ادبیاتو په تړاو له پوهاند…

      اسرار هوش طبیعی یا خالق طبیعت

نوشته : کریم پوپل مورخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ علمی ـ فلسفی…

۵. د سیاسي سیستم د غبرګون او اصلاح بهیر

نور محمد غفوری  (د لومړي څپرکي، سیاسي سیستم- شپږمه برخه) سیاسي سیستم…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (4)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...عشق و نفرت گاهی به…

د سیاسي سیستم د فعالیت څرنګوالی

نور محمد غفوری (پنځمه برخه) ۴.  د سیاسي سیستم (د سیاسي نظام)…

جهان در آستانهٔ سرنوشت ساز ترین و بی ثباتی بزرگ

 نویسنده: مهرالدین مشید  آیندهٔ انسان در گرو رقابت قدرت‌ها و بحران…

پَسیخانیان؛صدای «اصالت انسان»

علی میرفطروس اَسْتَعِنْ بِنَفْسِكَ الَّذِي لَا إِلٰه إِلَّا هُوَ از خویشتن یاری…

د سیاسي سیستم سرچينې او اداري وړتیا

نور محمد غفوری (د سیاسي سیستم په تیر پسې- څلورمه برخه) ۳.۴.…

!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

افغانستان؛ سرزمین فرصت‌ های ازدست‌ رفته و توطئه‌های پی‌درپی

 نویسنده: مهرالدین مشید از کودتای داوود تا بازگشت طالبان؛ افغانستان در…

سیاسي سیستم– سیاسي فعالان او ډلې

نور محمد غفوری (دریمه برخه) ۳.۳ . سیاسي فعالان او ډلې سیاسي فعالان…

سیاسي، اقتصادي، ټولنیز او کلتوري سیستمونه

نور محمد غفوری د لومړي څپرکی: سیاسي سیستم(دوهمه برخه) ۳.  د سیاسي…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (3)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...انسان تنها موجودی نیست که…

«
»

پاکستان دې اصلاح شي؛ کنې تاوان به وکړي

دا هغه موضوع ده چې د افغانستان او پاکستان اړوند د امريکا د نوې ستراتيزۍ د اعلان پر مهال ورته ټرمپ اشاره وکړه. له کابو اووه مياشتيني انتظار وروسته نن د امريکا متحده ايالاتو ولسمشر ډونالډ ټرمپ د افغانستان اړوند خپله نوې ستراتيژي اعلان کړه. ټرمپ په خپله نوې ستراتېژۍ کې هغه څه وويل؛ کوم چې افغان حکومت او افغان ولس يې غوښتنه کوله. ولسمشر ټرمپ زياته کړه که پاکستان له امریکا سره د تروریزم پر ضد درېږي ګټه به وکړي او کنې تاوان ویني. نوموړي د افغانستان او پاکستان خطر جدي وباله او پاکستان یې د تروریستانو پناهځای ياد  کړ. ده د هند ستاینه وکړه چې له افغانستان سره یې د ملیاردونو ډالرو مرسته کړې خو پاکستان ته یې خبرداری ورکړ چې امریکا په ملیاردونو ډالر ورکړل خو خاوره یې د تروریستانو پناهځای دی.

همدارنګه ټرمپ يادونه وکړه چې غوښتل يې له افغانستانه ټول ځواکونه وباسي خو په سپینه ماڼۍ کې له مشورو وروسته څرګنده شوه چې که له افغانستانه ځواکونه وباسي د ۲۰۰۱ د سپټمبر پېښه به بیا تکرار شي او القاعده او داعش به په دغه هیواد کې مرکزونه جوړ کړي. ده افغانستان ته د لېږل کېدونکو قواوو شمېر اعلان نه کړ ځکه چې د ده په وینا نه غواړي چې دښمن یې پر پلان پوی شي.

ټرمپ د دې تر څنګ چې پاکستان، القاعده، طالب او داعش ته واضيحه پيغامونه درلودل؛ د  افغان حکومت له غوږو يې هم خبره تيره کړه. ټرمپ وویل چې د افغانانو لپاره دولت جوړونه نه کوي او نور د پخوا په شان په دې پسې نه ګرځي چې افغانانو څه ډول سیستم غواړي. ده افغان حکومت ته په اشارې وويل د افغانستان ملاتړ به نامحدود نه وي خو سپین چک هم افغانستان ته نه ورکوي.

د افغانستان او پاکستان اړوند د ټرمپ په دغې ستراتيژۍ کې څو ټکي ډير مهم ول. يو دا چې د افغانستان د ستونزې حل يې د پاکستان اصلاح پورې وتړلو. او دا هغه څه دي چې هم افغان حکومت او هم ولس يې له وړاندې ناري وهي. سمده ده چې د افغانستان مساله دوه کورني او بهرني اړخونه لري، خو د کورني اړخ په نسبت يې بهرنی اړخ ډير پياوړی دی چې تر شاه يې د پاکستان لاس دی. پاکستان دی چې د افغانستان په جګړه او بربادۍ کې خپله ګټه ويني، پاکستان دی چې د افغانستان د جګړې له ګټې خپل پوځ تمويلوي، پاکستان دی چې د طالب پر مټ يې په افغانستان کې د جګړې اور بل ساتلی دی او همدا پاکستان دی چې ورځ تر بلې مو د حکومت د کمزوري کولو او په مقابل کې يې د ولسي غبرګون د راپورته کولو په هڅه کې دی.

همدغو ټکو ته په کتو افغان حکومت، سياسيونو او ولس تمه درلوده چې د افغانستان د مسالې د حل لپاره دې په پاکستان فشار زيات شي. او همدغې موضوع ته نن ټرمپ په خپلې ستراتيژۍ کې ځای ورکړی و. که څه هم ټرمپ په ښکاره ټکو ونه ويل چې که پاکستان اصلاح نه شي نو څه به يې په مقابل کې وکړي خو پاکستان ته په اشارې يې وويل چې که اصلاح نه شي نو تاوان به وکړي. د پاکستان له تاوان څخه يې هدف پر دغه هيواد د امريکا لخوا په کلني ډول د ميلونو ډالرو بندېدل، پوځي او نظامي مرستې بندېدل، د ناټو د ملاتړو هيوادونو ليسته د پاکستان بهر کول او په دغه هيواد کې دننه د ترهګرو د ځالو په نښه کول دي. او دا هغه څه دي چې افغانان يې له وړاندې نه غوښتونکي و.

د ټرمپ په خبرو کې بله مهمه مساله په افغانستان کې د طالب او داعش د لمنځه وړلو لپاره په افغان پوځ پانګونه وه. ټرمپ يادونه وکړه چې د طالب، داعش او القاعدې سره په مبارزه کې به لوی پېټی په افغانانو او د دغه هیواد پر پیاوړي ځواک وي. د ټرمپ له دغو څرګندونو داسې ښکاري چې نوموړی به په راتلونکې کې د افغان ځمکني او هوايې امنيتي ځواکونو د روزنې، سلا مشورې او تجهيز لپاره به نور امريکايې سرتيري افغانستان ته راواستوي. د ټرمپ اشاره دې ته وه چې افغان امنيتي ځواکونه به په پياوړي تجهيز سمبال کړي. د افغانستان هوايې ځواک به پياوړی کړي او طالب او القاعده به د افغان امنيتي ځواکونو پر مټ له منځه وړي.

په ټوله کې د افغانستان لپاره د امريکا د متحده ايالتونو نوې ستراتيژي هغه څه په بر کې نيسې چې له وړاندې يې افغان حکومت، ولس او سياسيونو هيله درلوده. خو اوس افغان حکومت ته په کار ده چې د پاکستان په اړوند لا هم جديت ته پاملرنه وکړي، د پاکستان د هر عمل په مقابل کې بايد متقابل عمل ترسره شي او د پاکستان په هيڅ راز ژمنه دې باور نه کوي؛ تر هغې چې د ژمنې د عملي کولو ضمانت يې نه وي کړی او يا يې خپلې پخوانۍ ژمنې په عمل کې نه وي ثابتې کړې. همدارنګه کورني خپلمنځي اختلافات دې څنډې ته کړي او شريک دښمن په مقابل کې دې لاسونه سره يو کړي.

لیکنه : خوشحال آصفي