افغانستان؛ از رؤیای دولت-ملت تا واقعیتِ گسست ملی

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان؛ فاصله‌ای به درازای تاریخ تا دولت-ملت تأملی بر…

در غیبت ما چه گذشت؛ ادبیات مدرن غرب

Impressionism.  آرام بختیاری ایمپرسیونیسم ادبی؛ زشتی کلان شهر، زیبایی طبیعت. ایمپرسیونیست های ادبی…

ماتریالیسم دیالکتیکی و ماتریالیسم تاریخی

(بخش۳ و پایانی) ماتریالیسم تاریخی نوشته: جوزف استالین برگردان: آمادور نویدی ۳) ماتریالیسم تاریخی اکنون…

۶. د سیاسي سیستم اړیکې له اقتصادي، ټولنیز او کلتوري…

نور محمد غفوری (اوومه برخه)  سیاسي سیستم (یا سیاسي نظام) د ټولنې…

انعکاس هستی در هستی

رسول پویان هست وخواهدبودوژرفای شدن عریان کنید دانـش و انـدیـشـه و تحـقـیـق…

افغانستان؛ جایی که خطاهای راهبردی از مرزها عبور می‌کنند

ناهم‌زمانی تصمیم‌های سیاسی، رقابت قدرت‌ها و پیامدهای امنیتی در نظم…

فریتس هابر؛ دانشمندی میان نجات زندگی و صنعتی‌کردن مرگ

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  مقدمه تاریخ علم، تاریخ پیشرفت‌های بزرگ انسانی است؛ اما در…

که سیاست نه کوئ، سیاست به درباندې کېږي!

نور محمد غفوري یادونه: دا مقاله د لومړي ځل لپاره د…

 تونل‌های زیرزمینی، دکترین دفاعی یا گسترش زیرساخت‌های پنهان؟

 نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و گسترش شبکه‌های زیرزمینی؛ پیامدهای منطقه‌ای و…

پوهاند محمد بشیر دودیال

د نړېوال او پښتو داستاني ادبیاتو په تړاو له پوهاند…

      اسرار هوش طبیعی یا خالق طبیعت

نوشته : کریم پوپل مورخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ علمی ـ فلسفی…

۵. د سیاسي سیستم د غبرګون او اصلاح بهیر

نور محمد غفوری  (د لومړي څپرکي، سیاسي سیستم- شپږمه برخه) سیاسي سیستم…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (4)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...عشق و نفرت گاهی به…

د سیاسي سیستم د فعالیت څرنګوالی

نور محمد غفوری (پنځمه برخه) ۴.  د سیاسي سیستم (د سیاسي نظام)…

جهان در آستانهٔ سرنوشت ساز ترین و بی ثباتی بزرگ

 نویسنده: مهرالدین مشید  آیندهٔ انسان در گرو رقابت قدرت‌ها و بحران…

پَسیخانیان؛صدای «اصالت انسان»

علی میرفطروس اَسْتَعِنْ بِنَفْسِكَ الَّذِي لَا إِلٰه إِلَّا هُوَ از خویشتن یاری…

د سیاسي سیستم سرچينې او اداري وړتیا

نور محمد غفوری (د سیاسي سیستم په تیر پسې- څلورمه برخه) ۳.۴.…

!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

«
»

د ولس پر ارادې ملنډې وهل؛ سياسي هوکړه له اساسي قانون غوره

وړمه ورځ د حکومت اجرایوي مشر ډاکټر عبدالله عبدالله د ځوانانو د ورځې په موخه جوړې شوې غونډې د حکومت پر کړنو په ځانګړي ډول پر ولسمشر محمد اشرف غني توندې نيوکې وکړې. نوموړي پر ولسمشر تور پورې کړ، چې ده ته يې په درېيو میاشتو کې د ځينو مسایلو په اړه د مخامخ خبرو کولو فرصت نه دی ورکړی. نوموړي ولسمشر ته په اشارې وویل، چې څوک د بحث او خبرو کولو حوصله نه لري، نو د ولسمشرۍ لیاقت هم نه لري. ده همداراز ويلي لومړی کس چې دغه حکومت ته يې مشروعيت ور وباښه زه وم، هوکړه ليک مې لاسليک کړ چې محمد اشرف غني د افغانستان ولسمشر دی او همدا وخت د حکومت مشروعيت پيل شو.

دا چې پر ولسمشر د اجرايه رياست نيوکو سرچينه څه ده، ولې ښاغلی عبدالله په غصه شوی دی او د توندو نيوکو پيغام يې څه کيدای شي؛ دلته پرې رڼا اچوو.

که څه هم د ملي يووالي د حکومت مشرانو تر ډیره هڅه کوله چې د مشرانو تر منځ اختلافات يې د ولس له سترګو پټ کړي او خلکو ته دا وښايي چې په خپل منځ کې سره په ملي مسايلو کې همغږي دي؛ خو وړمې ورځې پر ولسمشر د اجرايه رياست نيوکو له دغه رازه پرده پورته کړه چې د ملي يووالي حکومت د مشرانو تر منځ اختلافات تر بل هر وخته اوس اوج ته رسيدلي دي. په ټوله کې ويلای شو چې پر غني د عبدالله نيوکې له دريو ځايو سرچينه اخلي.

  • لومړی ؛ د ارګ او سپيدار ماڼۍ تر منځ د اختلافاتو اوج
  • دويم ؛ د جمعيت ګوند د رهبرۍ پر سر د عبدالله، عطا محمد نور او صلاح الدين رباني تر منځ اختلافات
  • دريم ؛ کيدای شي پر ولسمشر د اجرايه رياست توندو نيوکو سرچينه د بلخ د سرپرست عطا محمد نور له ګوښه کيدنې اخيستې وي.

وروسته له هغې چې اجرايه رياست ډاکټر عبدالله په سپيدار ماڼۍ کې په ولسمشر توندې نيوکې وکړې؛ ولسمشر غني هم په ارګ ماڼۍ کې د عبدالله خبرو ته توند غبرګون وښود. غني د عبدالله د څرګندونو په غبرګون کې ويلي څوک چې پر ما باور نه لري ؛ زه په هغو باور او اعتقاد نه لرم. زه د خلکو په رايه غوره شوی ولسمشر يم او خپل مسوليت به ترسره کوم. له دې وړاندې ښاغلي عبدالله پر ولسمشر د نيوکې پر ترڅ کې ويلي و چې ؛ لومړی کس چې دغه حکومت ته يې مشروعيت ور وباښه زه وم. د اشرف غني همدا څرګندونې چې ويلي دي زه د خلکو په رايه ولسمشر شوی يم؛ عبدالله ته سخت ځواب او دا چې ويلي يې دي خپل مسوليت به ترسره کوم؛ دا هم د بلخ ولايت له سرپرستي څوکۍ څخه د عطا محمد نور د ګوښه  کيدو خبر ته کره والی ورکوي چې ممکن عبدالله يې په ګوښه کيدو په غصه شوی وي او غني يې ځواب ويلي وي چې زه ولسمشر يم او خپل مسوليت چې ګوښه کول او مقررول هم په کې راځي؛ ترسره کوم.

افق نیوز خبري اژانس وايي چې د بلخ سرپرست والي عطا محمد نور د ولسمشر له لوري برطرفه شوی دی. دا اژانس په ارګ کې د یوې سرچینې له قوله، چې نوم یې نه دی یاد کړی، وايي چې عطا محمد نور له دوو اوونیو راهیسي په کابل کې د جمعیت ګوند د کانګریس لپاره کار کوي خو ارګ پرېکړه کړې چې نوموړی له دندې ګوښه کړي. خو د ارګ ماڼۍ د دغې خبر د رد او تاييد په اړه تر اوسه څه نه دي ويلي. د افق د راپور پر اساس د پنجشنبې په ورځ د ځوانانو په غونډه کې پر ولسمشر غني د عبدالله عبدالله د توندو نیوکو علت دا و چې ولسمشر د عطا محمد نور د لېري کېدو پرېکړه کړې ده.

که پر ولسمشر غني د عبدالله عبدالله له سختو نيوکو وروسته د عطا محمد غبرګون ته وکتل شي؛ همدا په ډاګه کوي چې ښاغلي عبدالله په خپل ګروپ کې خپل موقف له لاسه ورکړی او جمعیت ګوند پرې نور د نشت حساب کوي. عطا محمد نور، د پنجشنبې په ورځ د عبدالله عبدالله له څرګندونو وروسته په یوه لنډه خبرپاڼه کې وویل«زه د اجرايي رييس د نن ورځې د دریځ ملاتړ کوم چې په لړ کې یې ده د خلکو د غوښتنو او هیلو په باب زغردې څرګندونې وکړې.» ده همداراز هیله څرګنده کړې چې د عبدالله عبدالله څرګندونې به تش شعار او د خلکو د غوسې د سړولو په هدف نه وي بلکې دریځ به یې غوڅ او جدي وي.» د نور له همدې څرګندونو چې ويلي دي؛ هيله مند دی چې د عبدالله عبدالله څرګندونې به تش شعار او د خلکو د غوسې د سړولو په هدف نه وي؛ دا په ډاګه کيږي چې د جمعيت ګوند رهبريت او غړي له عبدالله عبدالله سخت ناراضه شوي دي او تر دې مهاله د عبدالله هر کار او څرګندونې ورته تش شعار او د خلکو د غوسې سړولو هڅې ښکاري. نو پر ولسمشر د ښاغلي عبدالله د توندې لهجې او سختو نيوکو يو لامل همدا هم  کیدای شي.

دا چې د اجرايه رييس لخوا پر ولسمشر د توندو نيوکو سرچينه هر څه وي خو ولس ته يې څرګند پيغام دا کيدای شي چې اجرايه رياست څوکۍ؛ له اساسي قانون او د ولس له رايو څخه د حکومت د مشرانو تر منځ سياسي هوکړه ليک معتبر او ډير لوړ بولي. د ښاغلي عبدالله وروستۍ څرګندونې چې ويلي دي لومړی کس چې دغه حکومت ته يې مشروعيت ور وباښه زه وم، هوکړه ليک مې لاسليک کړ چې محمد اشرف غني د افغانستان ولسمشر دی او همدا وخت د حکومت مشروعيت پيل شو؛ دا د ولس په رايه او ارادې ملنډې وهل دي. د دې مانا دا ده چې د ملي يووالي حکومت مشران اساسي قانون، د ولس ارادې او رايې ته هيڅ کوم ارزښت نه ورکوي او يوازې سياسي هوکړه ليک ورته د حکومتولۍ معیار دی او بس.

لیکنه : خوشحال آصفي