زنان وجهاد سیاسی علیه ظلم واستبداد

مقدمه  از دید قرآن کریم وسنت نبوی ، زنان دارای شآن…

خیزش زنان هرات؛ آزمون مردانگی فراقومی  و تجلی همبستگی ملی

نویسنده: مهرالدین مشید هتک حرمت به زنان هرات؛ پرده از سیمای…

         چه باید کرد 

چه  با ید  کرد  ها  بسیا  ر گشته  از ینکه  راه …

باسط محمد غریب

آقای "باسط محمد غریب" (به کُردی: باست حەمە غەریب) شاعر…

طالبان نماد خشونت، تبعیض و سرکوب علیه زنان و دختران

شباهنگ راد یکی از مهم‌ترین روایت‌ها در تبیین پدیدهٔ طالبان این…

دیار حلبچه‌ای

شاعر کُرد زبان "دیار حلبچه‌ای" (به کُردی: دیار هه‌له‌بجه‌یی) با…

ایدئولوژی ستیزان؛ خود ایدئولوژی گرایند

ideologie . آرام بختیاری ایدئولوژی انسانی؛ ضروری، مفید و رهایی بخش است.  ایدئولوژی؛…

 پری قره‌داغی

بانو "پری قره‌داغی" (به کُردی: پەری قەرەداخی) شاعر معاصر کُرد،…

از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

«
»

دکرزي له خبرو او جان کري له خړګي بکسو څخه څرګنديږي چې ستونزه حل شوه!

لیکوال:قاضي اسدالله (عزت)

د روان (۱۳۹۳) هـ ش کال د ولسمشرۍاو ولایتي شورا ګانو ټاکنوته  په (
۱۳۹۲)هـ ش کال کې نه یوازې ګاونډي هېوادونو بلکي امریکا، جرمني، جاپان،
هند او یو تعداد نورو هېوادو نو هم د پراخي درغلۍ او لاس وهني له پاره
منظم پلانونه طرحه کړي وه،چې د روان (۱۳۹۳) هـ ش کال ولسمشرۍ ته دځان
نومولو له پیل سره سم يادو هېوادونو هم په ډيرو زیاتو مصارفو د خپلو
پلانونو پلي کول پيل کړل چې ځینو هېوادونو پر خپلو زړو یارانوغږ وکړ تر
څو د ټاکنو په بهير کې درغلۍ ته ځان اماده کړي او یو تعداد نورو هېوادونو
د داسې نوماندانو ملاتړ  وکړ چې هغوی په ولس کې د نه محبوبیت او له ولس
څخه د لري پاته کېدو په وجه  د(۱۳۸۹) هـ ش کال  د ولسي جرګې په ټاکنوکې
هم بریالی شوي نه ول، د روان (۱۳۹۳) هـ ش کال د ولسمشرۍ ټاکنې په لومړي
دور کې بې نتیجې اعلان شوې چې د حمل د شپاړسمې نیټې په ټاکنو کې داتو (۸)
 نوماندانو له جملې څخه هېڅ یو نوماند ونه توانېدهچې په ټاکنوکې  ۵۰+۱
سلنه رایې ترلاسه کړي ترڅو د ریاست جمهوري څوکۍ ته لار ومومي.

خو د اتو (۸) نوماندانو له ډلې څخه دوه مخکښ نوماندان هر یو ډاکترعبدالله
عبدالله(۴۵) سلنه او ډاکتر اشرف غني احمدزی (۳۱) سلنه رایې ترلاسه کړه،چې
د قانون له مخې ټاکنې دویم پړاو ته وغځیدې او د جوزا په(۲۴)مه نېټه د
دواړو نوماندانو يعنې ډاکترعبدالله او ډاکتراشرف غني ترمنځ ټاکنې ترسره
شوې؛ د لومړي دور ټاکنو برعکس دوهم ځل د رایو ګڼه د ډاکترعبدالله په
پرتله د ډاکټر اشرف غني په خوا درنه ښکارېده؛ خود ټاکنو دورځې له
ختمېدوسره سم  ډاکتر عبدالله عبدالله د پراخو درغلیو او  د مقابل لوري د
یوملیون اضافه رایو خبر ورکړ او له انتخاباتي پروسې څخه یېپريکوناعلان
کړ؛ سوال دلته پيداکیږي،چې ډاکترعبدالله عبدالله دومره دقیق نظارت څنګه
وکولی شو، چې  خپلي رایې حساب او د سیال نوماند رایې هم حساب کړای شي او
بیا درغلۍ هم وجود ولري؟ نه!!!  عبدالله عبدالله د خپلو هغو ورکړل شو
وعدو پر بنیاد باندې د خپلي کامیابي اټکل کړی وه، چې نوموړي ته
دخارجیانوله خوا ورکړل شوې وې.

دویم سوال دعبدالله عبدالله په لومړي پړاوکې دپراخو درغلیو په اړه  دی؛
ولې چا هیڅ ونه ویل؟؟!!؛ ځکه  که عبدالله عبدالله  په لومړي پړاوکې لوړه
رایه نه وای ترلاسه کړې نو په دوهم پړاو کې یې بیا د موازي حکومت اعلان
نه کاوه ، نه به یې دټاکنو د کمیسیون د دارالانشاء ریس ضیاءالحق امرخیل
له دندې ګوښه کول غوښتل اونه یې د نړی والي ټولنې مداخله اړینه بلله،
عبدالله عبدالله  دپراخو رایو دقرنطين ترڅنګ دامرخیل لرې کول هم ضرور
وبلل او وې ویل: چې تر څو د ټاکنو د کمیسیون د دارالانشاء ریس ضیاءالحق
امرخیل له دندې څخه ګوښه شوی نه وي، نوموړی به د کمیسون پر هیڅ کړنه او
پرېکړه باور ونه کړي او نه به د رایو د ګڼلوپه بهیر کې ونډه واخلي؛
دعبدالله عبدالله له دغوڅرګندونو سره سم  د ټاکنوخپلواک کمیسیون د
دارالانشاء ریس ضیاءالحق امرخیل له خپلي دندې څخه استعفاء وکړه.

مګر ډاکترعبدالله د ضیاءالحق امرخیل له استعفاء وروسته بیا هم د خپلو حقه
 حقوقو ترنامه لاندې په لاریونونو باندې پیل وکړ او له نړی والي ټولنې
څخه یې غوښتنه  وکړه تر څو د رایو د ګڼلو او تفتیش په بهیر کې مداخله
وکړي او د نوموړي د سیال نوماند ډاکتر اشرف غني یوملیون جعلي رایه؛ البته
دعبدالله عبدالله په وینا باطلي او دی بریالی اعلان کړي؛ د روان (
۱۳۹۳)هـ ش کال ټاکنوته دافغان ولس په ځانګړي ډول د کرزي تشویشونه، دټاکنو
دپیل له بهیر سره سم ورځ په ورځ رښتیا او لا یې د رښتیا کېدو لړۍ روانه
وه،د امریکا د متحدو  ایالاتو د بهرنیو چارو وزیر جان کري د( ۱۳۹۳) هـ
شکال د چنګاښ پر ( ۲۰)  نېټه د ټاکنیزو ستونزو د حل په موخه   افغانستان
ته راغلی و،  د نوموړي د راتګ پرمهال باندې ما یوه لیکنه د (جان کري دحل
پرځای ستونزي راوړې)تر عنوان لاندې کړې وه، چې په هغه لیکنه کې مې
دحامدکرزي هغه تشویشي خبري،چې امریکا ته په افغانستان کې د نظامي اډو د
ورکړې په موخه د مشورتي جرګې تر نامه لاندې جوړې شوې غونډې ته کولې لیکلې
وې؛ نوموړي په خپلو خبرو کې  د(۱۳۹۳ ) هـ ش کال ټاکنو ته په اشارې سره
خپل تشویش داسې څرګند کړ، چې د مشورتي جرګې تر دائرېدو درې ورځې  مخکې ما
په افغانستان کې د امریکا سفیر او جنرال ډانفورډ سره غونډه درلوده او په
غونډه کې مو د افغانستان او امریکا تر منځ  د نظامي اډو د لاسلیک پرمادو
خبري کولې، چې ددې تړون پر دریمه ماده باندې سره جوړ نه شو،په دریمه ماده
کې امریکا غوښتنه درلوده چې پرته  د افغان ځواکونو له اجازې څخه موږ خپل
سري عملیات دافغانستان په خاوره کې کولی شو؛ د ښاغلي کرزي په وینا چې موږ
 ورسره دا ماده و نه منله او وروسته له ډیرو خبرو هم پر دې مادې سره جوړ
نه شولو چې امریکایي ځواکونه به په افغانستان کې خپل سري عملیات کوي؛
جمهور رييس حامد کرزي وویل چې ما د امریکا سفیرته وویل: چې ستاسو څه بېړه
ده او ولې کوښښ کوی چې دا قرارداد له موږ  (اوسني حکومت)سره امضاء کړی،
ولي صبرنه کوئ چې پنځه میاشتې وروسته زموږ  نوی حکومت راځي او هغه حکومت
به بیا پنځه کاله وخت لري اوتاسو له نوي ریس جمهور سره دا قرارداد
امضاءکړی؟  کرزي ویل:چې ماته دامریکا سفیر په ځواب کې وویل: نه موږ خپل
پروګرام لرو او بل دا چې ستاسو د(۱۳۹۳) هـ شکال ټاکنې کېدای شي ،چې دوهم
پړوا ته  وغځیږي او پایلي یې ممکن پنځه شپږ میاشتې وځنډیږي…

زما په فکر،چې دامریکا دسفیرخبره  ډیره  پرځای وه؛ځکه چې دافغانستان د
روان (۱۳۹۳) هـ ش کال د ولسمشرۍاو ولایتي شورا ګانو دټاکنو پلان امریکا
جوړکړی او دپلي کولو له پاره یې افغان دولت ته ورکړی و، په دې شرط چې
نتېجې يې بېرته امریکا اعلانوي؛ مګر بیاهم دومره ویلی شم، چې امریکا
دافغانانو هغه امیدونه چې راتلونکي ولسمشر یا راتلونکي حکومت ته یې
درلودل ترپښولاندې کړل، دافغانانو تر ټولو غټ امید دا و، چې طالبان به له
نوي حکومت سره سوله وکړي مګر په ايتلافي حکومت کې ټول هغه اشخاص ګډېدونکي
دي چې دتیري (۲۰)کلني جګړې په شمول دکرزي په (۱۳)کلنه دوره کې هم  د
طالبانو سخت مخالف پاتي شوي دي،نو دا هغه امید وه چې که ایتلافي حکومت نه
وای جوړ شوی طالبانو له نوي ریس جمهور او نوي حکومت سره خبروته غاړه ايښې
وای مګر زه فکر کوم، چې اوس به د تېر په څېر یوځل بیا هم له طالبانو سره
خبري کول یوستونزمن کار وي.

دجان کري تر راتګ دوه ورځي مخکې د ولسمشر وياند ايمل فيضي له پژواک خبری
اژانس سره په ځانګړې مرکه کې وویل  چې موږ يوازې يو پلان لرو او هغه دا
دی، چې بايدد ميلادي  مياشتې د اګسټ  تر( ٢٥) مې نېټې پورې د ټاکنو
وروستی پايلې اعلان شي او  د همدې مياشتې تر پايه  بايد د نوي ولسمشر د
لوړې مراسم هم تر سره شي،          نوموړي وويل چې په راتلونکو  دوه
نړيوالو غونډو کې چې يوه يې د ناټو غونډه او بلې يې د ملګرو ملتونو کلنۍ
غونډه ده  نوى ولسمشر ګډون وکړي.

د فيضي په خبره چې زموږ دپلان یوه برخه دا ده چې د اګسټ  تر ( ٢٥) مې
پورې بايد د ټاکنو پايلې نهايي او د اګست تر پايه قدرت انتقال شي ،بل
بديل نه لرو او نه پرې کار کوو.

دفیضي له خبرو او دجان کري له خړګي بکسونوڅخه داسې څرګندیږي چې دټاکنو د
شوموستونزو د حل په موخه د دا د جان کري اخیرنی سفر د افغانستان په لوری
ی  اوښاغلی کري به  دا ځل د ټاکنو د نتایجو د اعلان خبره نهایي کړي؛ که
چېرته د ډاکټراشرف غني او ډاکټرعبدالله عبدالله ترمنځ پر دولتي څوکیو جوړ
جاړی و نه  شو  نو د عبدالله عبدالله د غوښتنو په بدل کې به  عبدالله ته
د تېرپه څېر پیسې ورکړي.