اخلاق و تمدن

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیـطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

مشروعیت‌زدایی قومی طالبان؛ خلع سلاح قومی این گروه

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از مهم‌ترین موانع در مسیر حل بحران…

آن کارسون، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶؛ از ادبیات کلاسیک تا…

      بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  آکادمی سوئد روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه نوبل…

رمانتیسم؛ عطر شانل آیدا، یا سیگار اشنو شهلا ؟

Romantik . آرام بختیاری رمانتیک، مکتبی چند وجهی؛ خردگریز، اتوپیستی، هومانیستی. رمانتیک واژه…

رساله‌ای در باب تخیل (3)

« آزادی و هراس انسان از خلوت خویش » تهیه و…

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

نیهلیسم؛ محصول شکست سیاسی یا فردی؟

Nihilism. آرام بختیاری نیهلیسم یعنی پوچی، انفعال، زوال، بطالت، و فاقد هدف.  نیهلیسم…

گزیده‌ی اشعار شرمین ولی

اشعار کتاب اندوه ارغوانی یک سیب گزیده‌ی اشعار شرمین ولی مترجم: زانا کوردستانی (۱) پاییز…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت اول: مسئله فقط امیر نیست وقتی درباره طالبان صحبت می‌کنیم،…

بعد از ضربه چه می‌ماند؟

افغانستان و منطقه در عصر جنگ‌های فرسایشی Wahidullah Noorzai — Former…

دل دادن و دل بردن!

امین الله مفکر  امینی                2026-25-09 دلـــــدادن ودل بردن ودل بستن نباشد…

ایدئولوژی سایه ای سنگین برفراز اندیشه ها

 نویسنده: مهرالدین مشید              زنجیر های ناپیدای ایدئولوژی  انسان موجودی معناجو است. او…

«
»

ګوندي فعاليتونه او دموکراسي


نور محمد غفوری

یادونه: دا مقاله مې په ۲۰۱۸ کال لیکلې ده او دادي یو ځل بیایې د درنو
 لوستونکو او سیاسي او ګوندي فعالیتونو د مینه والو له پاره وړاندې کوم  

 ټول پوهيږو چې د بريالۍ سياسي مبارزې له پاره غښتلي ګوندي سازمان ته اړتيا ده. د يوه غښتلي مبارز سياسي ګوند جوړول ټاکلی مرام غواړي چې عملي کول يې په علمي بنسټ سنجول شوې ستراتيژي او د هغو په چوکاټ کې روځنيو تکتيکونو ته ضرورت لري. دا ډول غښتلى مبارز سازمان د خپل ژوند د دوام او مبارزې د اغيزمنتيا له پاره د داخلي سازماني ژوند معينو اصولو ته هم اړتيا لري چې د ګوندي غړو او ټولو ګوندي سازمانونو په زغرد ګډون او موافقه جوړ شوي او منل شوى وي.

د يوه ښه منل شوي ګوندي مرام، تشکيلاتي اصولو (اساسنامې) او د فعاليتونو د ستراتيژۍ او تکتيکونو جوړول په ګوندي فعاليتونو کې پراخه دموکراسي غواړي.

ګوندي دموکراسي تر ټولو ښه او ازمایل شوي اصول لري چې د ګوندي تشکيلاتي دسپلين سره سره د يوه ګوندي سازمان او منفرد ګوندي غړي آزادۍ او بشري حقوقو ته درناوۍ کوي. هغه ګوندې تشکيلاتي نارمونه چې د ګوندي غړي او يا د ګوندي تشکيلاتو د يوې برخې او يا د ولسوالۍ د کوم سازمان د خوښې او قناعت پرته د رهبر او رهبرۍ لخوا جوړ شوي وي او همدا ناراضه او ان مخالف ګوندی غړي د مرکزي پريکړو منلو ته مجبور کړي، د معاصرې دموکراسۍ او د نړیوالو بشري حقوقو له نارمونو تيرى دى.

د ګوندي اسنادو په جوړولو او په ګوندي فعاليت کې د منل شوو بشري حقوقو، فردي آزادیو او د دموکراسۍ د نارمونو مراعاتول خورا مهم دي او د هغو تر پښو لاندې کول د کار په بهیر کی که زر وی او که وروسته نواقص او ماتې رامنځته کوي.

د دموکراسۍ ښیېګڼه داده چې د ستونځو په حل کې د ممکنو ډیرو ګډون کوونکو د نظرونو هر کلی کوي. هڅه دا وي چې د مشکل د حل له پاره ډیر نظرونه راټول او ډیرې خواوې په بحث کې ګډون وکړي. بې علاقې کسان هم په مختلفو شکلونو د رهبرۍ لخوا د ستونزې په حل کې د ورګډېدو له پاره تشویقیږی او قصدا هڅول کیږی چې نظر ورکړي، عمل ته چمتو شي او هيڅوک ناخبره، بې برخې او ناراضه پاته نه شي.

دموکراسي د ګډ عمل له پاره د نورو ابتکارونه هڅوي او د هغو د لارې خڼدونه لرې کوي، نه داچې د بل نظر د راپیدا کیدو او خپریدو سره ضدیت وکړي.

په دموکراسۍ کې د رهبرۍ د کړۍ او رهبر له پاره دا مهارت اړین دی چې د مختلفو نظرونو څښتنان د ګډ هدف په لور یو له بله سره څنګ پر څنګ تلو ته وهڅوی، نظم ورکړي، د هر چا نظر او آزادې ارادې ته احترام وشي او یو د بل تسلیمیدو او يو محلي ارګان د بل مرکزي ارګان د دستور او فيصلو منلو ته مجبور نه شي.

د پریکړو علنیت او روڼوالى د دموکراسۍ مهم جز دی. د سازمان غړي د رهبري ارګانو د پریکړو او فعالیتونو د اطلاع او پر هغو باندې د څارنې حق لري. رهبري مکلفه ده چې د اصولو په چوکاټ کې ټولو ته د خپلو پریکړو او فعالیتونو علنی رپوټ ورکړي او د نويو پريکړو په نيولو کې د برخې اخيستلو فرصت او چانس ټولو ته برابر کړي.

دموکراتيک ګوند د رهبر او يا د رهبرۍ د حلقې په پريکړه، دستور او فرمايش نه جوړېږي. ګوندي دموکراسي د موضوع په حل او هره پريکړه کې د رهبر او یا یوه ټاکلي ګروپ د انحصار مخه نیسي او د سازمان او جنبش غړي په پټو سترګو د مشخصو افرادو د دستور او قوماندې له منلو او فشار ژغوري.

په دموکراسۍ کې یو یا څو مشخص کسان د جامع الکمالات رهبرانو په حيث نه منل کيږي چې د نورو ټولو له پاره د ګوندي غړو له حضور او فعال ګډون پرته پریکړې وکړي، د ټولو نورو برخلیک یوازې په خپلو نظرونو پورې وتړي او په هر څه کې پخپله خوښه تغیر او بدلون راولي، له پاسه د رهبرۍ په دستور او د رهبر په یوه قومانده حزب او حزبی تشکیلات بدل او نوي جوړ کړي او د ګوند د سرنوشت ټاکونکي پريکړې پخپل سر وکړي.

02.09.2018

نور محمد غفوری