خاطرات امین الله مفکر

خاطرات اینجانت امین الله مفکر امینی شاعر و نویسنده درچـــاربــــــخش مختصرا…

افغانستان در دوراهی تاریخ؛ تداوم بحران یا گذار به حاکمیت…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان امروز در نقطه‌ای حساس از تاریخ معاصر…

بی تفاوتی جهان در برابر تروریزم جهادی در افغانستان!

القاعده و طالبان دو رویی یک سکه اند! جهان در برابر…

اخلاق و تمدن

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیـطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

مشروعیت‌زدایی قومی طالبان؛ خلع سلاح قومی این گروه

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از مهم‌ترین موانع در مسیر حل بحران…

آن کارسون، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶؛ از ادبیات کلاسیک تا…

      بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  آکادمی سوئد روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه نوبل…

رمانتیسم؛ عطر شانل آیدا، یا سیگار اشنو شهلا ؟

Romantik . آرام بختیاری رمانتیک، مکتبی چند وجهی؛ خردگریز، اتوپیستی، هومانیستی. رمانتیک واژه…

رساله‌ای در باب تخیل (3)

« آزادی و هراس انسان از خلوت خویش » تهیه و…

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

نیهلیسم؛ محصول شکست سیاسی یا فردی؟

Nihilism. آرام بختیاری نیهلیسم یعنی پوچی، انفعال، زوال، بطالت، و فاقد هدف.  نیهلیسم…

گزیده‌ی اشعار شرمین ولی

اشعار کتاب اندوه ارغوانی یک سیب گزیده‌ی اشعار شرمین ولی مترجم: زانا کوردستانی (۱) پاییز…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت اول: مسئله فقط امیر نیست وقتی درباره طالبان صحبت می‌کنیم،…

«
»

ټاکنې څوک ګټي؟

 محمدي

د اشرف غني د سولې مخالفت بې ځایه دی او ټاکنې عبدالله ګټي.

اشرف غني ونه کړای شول کومې وعدې یې چې په تېرو ټاکنو کې له پښتنو سره کړې وې او پښتنو ورته رایه ورکړې وه هغه پوره کړي، نو همدا لامل دی چې پښتنو مشرانو له ده مخ ګرځولی او سولې ته سترګه په لار ناست دي.

په تېرو ټاکنو کې پښتنو مشرانو غني ته ویلي وو، چې نه ورڅخه چوکۍ غواړي او نه پیسې، یوازې ترې سوله غواړي، خو اوس چې لیدل کېږي تر بل هر چا غني د سولې مخالفت کوي.

هم شورويانو خپله جګړه پر پښتنو تحمیل کړې وه او اوس امریکایانو هم خپله جګړه پر پښتنو تحمیل کړه، نو پښتانه ځکه تر بل هر قوم سولې ته اړتیا او لېوالتیا لري. که د پښتنو زړه یې وي او که نه وي، پر طالبانو ورشمېرل کېږي او د یوشمېر نورو قومونو له خوا له طالبانو سره ورته پیوند ورکول کېږي.

تر بل هر چا پښتنو ته دغه ګوته د شمال ټلواله نیسي، له پښتنو او طالبانو وېره لري او همدغه ټلواله ده چې تر بل هر چا د جهاد، اسلام، یووالي، سولې، ارضي تمامیت او خپلواکۍ په وړاندې ولاړه ده. دغه ټلواله د واک او قدرت ډېره سخته حریصه ده او په همدې لالچ کې تل د افغانستان دښمنانو ته یې پناه وړې او د هغوی هملاسي یې کړې ده. سره له دې چې امریکا او ناټو نور په افغانستان کې پخپل پاتې کېدو کې خپله ګټه او ګتورتوب  نه ویني او په پام کې لري چې له دې ځایه ووځي، خو د دې ټلوالې مشران نه غواړي چې هغوی ووځي، طالبان او سوله هېواد ته راشي او په دې وروستیو کې یې د احمدشاه مسعود زوی چې له خولې یې لا د شېدو بوی خېزي هغه مشرۍ ته درولی او ویل کېږي چې د څلور زره سیمه ییزو پولیسو امر ورته اشرف غني ورکړی چې هر کس ته به یې د میاشتې اته زره افغانۍ معاش هم ورکول کېږي.

یونس قانوني د شمال ټلوالې یومشر د مسعود د تلین په ورځ د طالبانو پر مخالفینو غږ وکړ چې یوځل بیا د جمعیت په محوریت سره راټول شي او هدف یې هېواد ته د طالبانو او سولې د راتګ مخنیوی و.

که څه هم فکر کېږي چې د اشرف غني په ګډون شاید ډېری کسان به د خپل قدرت ساتلو په موخه، د طالبانو په راتګ سره د دغه ټلوالې غېږ ته ولوېږي، خو د تېرو ۳۰ کلونو تاریخ دا ثابته کړې چې د شمال ټلواله د ځان پرته بل هېڅوک نه غواړي او په قدرت یې نه مني.

د دې ډلې ډېری مشران معامله ګر، د پردیو جاسوسان، فاسدان او په تعصب ککړ خلک دي، چې له دېرشو کلونو راهیسې د واک واګي یې په لاس کې نیولې دي او په هېواد کې د ټولو بدبختیو ذمه واره ده.

ډاکتر عبدالله اوس د دې ټلوالې کاندید دی، د تاجکو، ازبکانو، ترکمنانو، پشه یانو او هزاره ګانو ډېری مشران یې له ځان سره ملګري کړي دي او یوشمېر فرصت طلبه پښتانه هم ورته د پیسو او یا د څوکۍ په تمه ورغلي، چې په دې منځ کې په جمهور رییس غني پورې د اړوند قوم یعنې د احمدزیو یوشمېر مشران هم دي. په دې سره ډاکټر عبدالله د ټاکنو ګټل یقیني کړي او نور کاندیدان یې شاته وهلي دي.

که څه هم عبدالله د شمال ټلوالې د اړوندتیا له کبله هېڅ پښتون یې نه مني، خو غني یوازنی کاندید و چې د پښتنو رایه یې درلوده، خو اوس نه دا چې د پښتنو رایه یې ورکړه، د سولې په مخالفت سره د طالبانو دښمنی یې هم پرغاړه واخیسته او دا به سبب شي چې دا ځل طالبان خلک ده ته له رایه ورکولو منع کړي.

په تېرو ټاکنو کې د پښتنو مشرانو ان طالبان په دې قانع کړي وو، چې پخپلو سیمو کې خلک پرېږدي چې غني ته رایې ورکړي او د دوی د همدې غوښتنې پراساس ان پخپله طالبانو هم ده ته رایې ورکړې او د رایو ورکولو د مرکزونو امنیت یې ونیوه او خلک یې په زوره له کورونو رایو ورکولو ته واېستل، خو اوس دغه نمک حرامه تر بل هر چا د پښتنو د ګټو، سولې او طالبانو د واک پرضد ولاړ دی او ان دې ته چمتو دی چې ډاکتر عبدالله ته تسلیم شي او د خپلې څوکۍ او واک لپاره سوله او پښتانه قرباني کړي.

حافظ څه ښه ویلي:

حریفان ره عشق ګرم خون بخورند

ناکسم ګر به شکایت سوی بیګانه روم

اوس دا بې چاره چې خپل قوم پرېښی او نورو ته یې مخه کړې ده، د ماندګار ورځپاڼې مدیر پریاني یې په هکله په یوه ګردي مېز کې داسې قضاوت کاوه:

د اشرف غنی د سولې مخالفت، نه د ملت د ګټو لپاره دی، نه د جمهوري نظام د بقا لپاره دی او نه د دموکراسۍ او د بیان د ازادۍ لپاره، بلکې د دې لپاره دی چې تر سولې وروسته که ټاکنې کېږي د پښتنو رايې طالبانو ته ورځي او غني له دې رایو بې برخې کېږي.

دغه خبرې په حقیقت کې د غني په اړه د شمال ټلوالې نظر څرګندوي او مخکې له مخکې په دې ټلواله کې د ده موقف منتفي اعلانوي.

له جمعیت او شمال ټلوالې سره د ایتلاف تجربه حزب اسلامي، د هزاره ګانو وحدت اسلامي، د سیاف اتحاد، د ازبکانو جنبش او یوشمېر نورو ډلو ټپلو کړې ده، خو نتیجه یوازې همغه یوه وه، د هېواد له ۴۰۰۰ جنرالانو ۳۵۰۰ یې پنجشیریان، شپږ وزارتونه د نورو قومونو او پاتې د پنجشېر-بدخشان د قوماندانانو، ورسره د ۶۰ زره کابلیانو وژل، د ښارونو کنډواله کېدل، پر سرونو د مېخونو ټکوهل کېدل، د مړو نڅاوې او په زرګونه نور جنایتونه.

د جمعیت په واکمنۍ کې پنجشېریانو ان بدخشانیان هم نه منل، سره له دې چې برهان الدین رباني یې رسمي جمهور رییس ګاڼه خو احمدشاه مسعود چې هغه مهال هېڅ کاره هم نه و، خو ټولو رسمي ادارو ته یې مکتوب استولی و چې رباني ته په ورځ کې د ده په امر تر ۱۰۰ لکه زیاتو پیسو د اېستلو اجازه نشته.

اوس که غني د نظار شورا او شمال ټلوالې غېږې ته لوېږي نو دی دې اټکل وکړي چې د ده به څه حیثیت او حال وي؟

دا معلومه خبره ده چې د شمال ټلواله پخپل عمر کې دوه وارې سره یوه وه چې لومړی د ډاکتر نجیب پرضد او دویم وارې د طالبانو پرضد او د یووالي عوامل یې هم توکمیز او غیرپښتونتوب او د واک نیول وو.

  د روان کال د وږي په اتلسمه د مسعود د مړینې په تلین کې تاسو د شمال ټلوالې د مشرانو له خولې له طالب ستیزۍ، پښتون ستیزۍ، واک غوښتنې، نفاق پالنې او انحصارګرۍ پرته بله کومه خبره واورېده؟

اوس چې غني د داسې خلکو غېږ ته ځان اچوي، په حقیقت کې ځان په لوی لاس اور ته غورځوي او د ځان وژنې په معنا به وي او که دی یو قدم د سیاست پر لاره تللی وي نو دومره پوهېږي چې د پښتنو او طالب له ملاتړ پرته هېڅ هم نه دی او لکه کرزي چې په پنجشېر کې ۱۴ رایې یې ګټلې وې نو دی کېدای شي په ټول پنجشېر او بدخشان کې ۱۴ رایې ونه ګټي او که چېرې د امریکې او انګلستان سخاوت ته ناست وي نو پوه دې شي چې هغه وخت هم تېر شوی دی او عبدالله او نور کاندیدان به سړکونو ته ووځي او خېمې به ودروي.

غني تر ټاکنو مخکې د سولې په مخالفت سره یوازې یوه نه بلکې له ولس سره دوه جفاګانې کوي، له یوې خوا د سولې مخنیوی کوي او جګړه اوږدوي او له بلې خوا حکومت د عبدالله په مشرۍ د جمعیت جنایتکارې ډلې او یا هم په ټوله کې د شمال ټلوالې ته سپاري چې د فسق او فساد له وجهې په نړیواله کچه شهرت لري.

تر اوسه دغه جنایتکاران او فاسدان د اشغال له خوا د هېواد د تمامیت، خپلواکۍ او استقلال پرضد کارېدلي دي غني پخپله وايي چې یو لاس او یوه پښه یې عبدالله ورتړلي وو، نو ځکه یې هېواد پر سمه لار وربرابر نه کړای شو او د کرزي چارواکي کریم خرم څو ورځې مخکې د یوه تلویزیون له لارې په ډاګه کړه چې امریکایانو څو وارې له کرزي وغوښتل چې افغانستان په شمال او جنوب ووېشي، جنوب یې پخپله او شمال یې عبدالله ته وسپاري، خو کرزي ورته وویل چې له دې وېشلو ورته د طالبانو واکمني ابرومندانه ده.

د مسعود په اتلسم تلین کې ټولې خبرې له طالبانو سره د سولې پرضد، له طالبانو سره د مخالفت او مقاومت او د نفاق خبرې وې، په داسې حال کې چې طالبان د جګړې او سولې یو اړخ دي نو د دوی په نفي کولو سره یوه څنګه کېدای شي هېواد ته سوله راشي.