انسان و نیروهای سازندهٔ تمدن( بخش اول)

«انسان معمار روشنایی در دل تاریکیِ جهان» تهیه و تدوین :…

 دشمنی با فارسی؛ بازتاب سیاست زبانی برتری‌جویانه طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید فارسی‌ستیزی؛ چهره پنهان سیاست زبانی طالبان برای بررسی  دقیق…

نسل‌کشی هزاره‌ها یک پروژه چندوجهی بود که ریشه در سیاست‌های…

افغانستان سرزمینی نیست مانند روسیه و یا هند که بزرگ‌تر…

اگزیستنسیالیسم؛ آزادیاست، یا ترس و مرگ؟

Existenzphilosophie. آرام بختیاری فلسفه وجودی انسان؛ آزادی بورژوایی، یا رهایی جامعه؟ آیا انحلال…

۱۱ سپتامبر جهان را تغییر داد؛ زندگی من را نیز…

از صبحی که آمریکا را تغییر داد تا میدان‌های افغانستان؛…

د سیاسي فعالیت لپاره د ایډیا او رهبر جوړول

نور محمد غفوری (هیله من یم چې دا لیکنه د سیاست…

پروفیسور استاد نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد نصیب الله سیماب سره چې د…

کتاب راز هستی

رسول پویان به زندانی که دل دربند آن زنجیر و برپا…

 اسلام سیاسی؛ از اصلاح دینی تا ایدئولوژی قدرت

 نویسنده: مهرالدین مشید اسلام سیاسی یکی از مهم‌ترین پدیده‌های فکری و…

روزهای آخر امین؛ روایت ناگفته از ورود شوروی و تغییر…

https://www.youtube.com/watch?v=K0xOd1gPFV0 تاریخ معاصر افغانستان؛ روزهای آخر حکومت حفیظ‌الله امین. روزهایی که…

وقتی عقل به راز و نیاز رسید

Wahidullah Noorzai — Former Senior ANP/ANCOP Officer | Field Strategist…

شورا در اسلام!

مقدمه  شورا ومشاوره واژه عربی است به معنی ابراز رای ،…

آئوزوف نویسنده‌ی شوروی و قزاقستان

برگردان. رحیم کاکایی نویسنده . روسلان سمیاشکین  ،فرزانه‌ای از شرق و…

۲۰۲۱؛ افغانستان چگونه به نقطه عطف شکست غرب تبدیل شد؟

سقوط یک نظام، پایان یک جنگ یا آغاز یک نظم…

 از بیست سال جمهوریت قلابی تا پنج سال امارت استبدادی…

 نویسنده: مهرالدین مشید مردم افغانستان پس از سرنگونی دور نخست حاکمیت…

 اقلیت های کامران، طردشدگان گناهکار؛ و دفاع میشل فوکو.

Michel Foucault (1926- 1984 ) آرام بختیاری فلسفه فوکو؛ ضرورت انحلال زندان…

افغانستان؛ قلب آسیا — سرزمینی که دردش از مرزهایش عبور…

Wahidullah Noorzai — Former Senior ANP/ANCOP Officer | Strategic &…

د فکر خونه یا (Think Tank) څه ته وایي؟

نور محمد غفوری د سیاسي، ټولنیزو، علمي او اقتصادي ډلو او…

افغانستان؛ سرزمینی میان جغرافیا و تاریخ

چرا راه‌ها همیشه سرنوشت ما را تعیین کرده‌اند؟ گاهی برای فهم…

از اصلاحات تا شورش؛ چه بر سر انقلاب ثور افغانستان…

https://www.youtube.com/watch?v=l0ow4OzGHJQ https://www.youtube.com/watch?v=Hyq-bga7Suc https://www.youtube.com/watch?v=tOXvTwiDiOM https://www.youtube.com/watch?v=H1Qje9nj1e0 https://www.youtube.com/watch?v=oaAMDDVRm44 دوم سپتامبر ۲۰۲۶، پنجمین جلسه از سلسله گفت‌وگوهای ما با…

«
»

ټاکنې څوک ګټي؟

 محمدي

د اشرف غني د سولې مخالفت بې ځایه دی او ټاکنې عبدالله ګټي.

اشرف غني ونه کړای شول کومې وعدې یې چې په تېرو ټاکنو کې له پښتنو سره کړې وې او پښتنو ورته رایه ورکړې وه هغه پوره کړي، نو همدا لامل دی چې پښتنو مشرانو له ده مخ ګرځولی او سولې ته سترګه په لار ناست دي.

په تېرو ټاکنو کې پښتنو مشرانو غني ته ویلي وو، چې نه ورڅخه چوکۍ غواړي او نه پیسې، یوازې ترې سوله غواړي، خو اوس چې لیدل کېږي تر بل هر چا غني د سولې مخالفت کوي.

هم شورويانو خپله جګړه پر پښتنو تحمیل کړې وه او اوس امریکایانو هم خپله جګړه پر پښتنو تحمیل کړه، نو پښتانه ځکه تر بل هر قوم سولې ته اړتیا او لېوالتیا لري. که د پښتنو زړه یې وي او که نه وي، پر طالبانو ورشمېرل کېږي او د یوشمېر نورو قومونو له خوا له طالبانو سره ورته پیوند ورکول کېږي.

تر بل هر چا پښتنو ته دغه ګوته د شمال ټلواله نیسي، له پښتنو او طالبانو وېره لري او همدغه ټلواله ده چې تر بل هر چا د جهاد، اسلام، یووالي، سولې، ارضي تمامیت او خپلواکۍ په وړاندې ولاړه ده. دغه ټلواله د واک او قدرت ډېره سخته حریصه ده او په همدې لالچ کې تل د افغانستان دښمنانو ته یې پناه وړې او د هغوی هملاسي یې کړې ده. سره له دې چې امریکا او ناټو نور په افغانستان کې پخپل پاتې کېدو کې خپله ګټه او ګتورتوب  نه ویني او په پام کې لري چې له دې ځایه ووځي، خو د دې ټلوالې مشران نه غواړي چې هغوی ووځي، طالبان او سوله هېواد ته راشي او په دې وروستیو کې یې د احمدشاه مسعود زوی چې له خولې یې لا د شېدو بوی خېزي هغه مشرۍ ته درولی او ویل کېږي چې د څلور زره سیمه ییزو پولیسو امر ورته اشرف غني ورکړی چې هر کس ته به یې د میاشتې اته زره افغانۍ معاش هم ورکول کېږي.

یونس قانوني د شمال ټلوالې یومشر د مسعود د تلین په ورځ د طالبانو پر مخالفینو غږ وکړ چې یوځل بیا د جمعیت په محوریت سره راټول شي او هدف یې هېواد ته د طالبانو او سولې د راتګ مخنیوی و.

که څه هم فکر کېږي چې د اشرف غني په ګډون شاید ډېری کسان به د خپل قدرت ساتلو په موخه، د طالبانو په راتګ سره د دغه ټلوالې غېږ ته ولوېږي، خو د تېرو ۳۰ کلونو تاریخ دا ثابته کړې چې د شمال ټلواله د ځان پرته بل هېڅوک نه غواړي او په قدرت یې نه مني.

د دې ډلې ډېری مشران معامله ګر، د پردیو جاسوسان، فاسدان او په تعصب ککړ خلک دي، چې له دېرشو کلونو راهیسې د واک واګي یې په لاس کې نیولې دي او په هېواد کې د ټولو بدبختیو ذمه واره ده.

ډاکتر عبدالله اوس د دې ټلوالې کاندید دی، د تاجکو، ازبکانو، ترکمنانو، پشه یانو او هزاره ګانو ډېری مشران یې له ځان سره ملګري کړي دي او یوشمېر فرصت طلبه پښتانه هم ورته د پیسو او یا د څوکۍ په تمه ورغلي، چې په دې منځ کې په جمهور رییس غني پورې د اړوند قوم یعنې د احمدزیو یوشمېر مشران هم دي. په دې سره ډاکټر عبدالله د ټاکنو ګټل یقیني کړي او نور کاندیدان یې شاته وهلي دي.

که څه هم عبدالله د شمال ټلوالې د اړوندتیا له کبله هېڅ پښتون یې نه مني، خو غني یوازنی کاندید و چې د پښتنو رایه یې درلوده، خو اوس نه دا چې د پښتنو رایه یې ورکړه، د سولې په مخالفت سره د طالبانو دښمنی یې هم پرغاړه واخیسته او دا به سبب شي چې دا ځل طالبان خلک ده ته له رایه ورکولو منع کړي.

په تېرو ټاکنو کې د پښتنو مشرانو ان طالبان په دې قانع کړي وو، چې پخپلو سیمو کې خلک پرېږدي چې غني ته رایې ورکړي او د دوی د همدې غوښتنې پراساس ان پخپله طالبانو هم ده ته رایې ورکړې او د رایو ورکولو د مرکزونو امنیت یې ونیوه او خلک یې په زوره له کورونو رایو ورکولو ته واېستل، خو اوس دغه نمک حرامه تر بل هر چا د پښتنو د ګټو، سولې او طالبانو د واک پرضد ولاړ دی او ان دې ته چمتو دی چې ډاکتر عبدالله ته تسلیم شي او د خپلې څوکۍ او واک لپاره سوله او پښتانه قرباني کړي.

حافظ څه ښه ویلي:

حریفان ره عشق ګرم خون بخورند

ناکسم ګر به شکایت سوی بیګانه روم

اوس دا بې چاره چې خپل قوم پرېښی او نورو ته یې مخه کړې ده، د ماندګار ورځپاڼې مدیر پریاني یې په هکله په یوه ګردي مېز کې داسې قضاوت کاوه:

د اشرف غنی د سولې مخالفت، نه د ملت د ګټو لپاره دی، نه د جمهوري نظام د بقا لپاره دی او نه د دموکراسۍ او د بیان د ازادۍ لپاره، بلکې د دې لپاره دی چې تر سولې وروسته که ټاکنې کېږي د پښتنو رايې طالبانو ته ورځي او غني له دې رایو بې برخې کېږي.

دغه خبرې په حقیقت کې د غني په اړه د شمال ټلوالې نظر څرګندوي او مخکې له مخکې په دې ټلواله کې د ده موقف منتفي اعلانوي.

له جمعیت او شمال ټلوالې سره د ایتلاف تجربه حزب اسلامي، د هزاره ګانو وحدت اسلامي، د سیاف اتحاد، د ازبکانو جنبش او یوشمېر نورو ډلو ټپلو کړې ده، خو نتیجه یوازې همغه یوه وه، د هېواد له ۴۰۰۰ جنرالانو ۳۵۰۰ یې پنجشیریان، شپږ وزارتونه د نورو قومونو او پاتې د پنجشېر-بدخشان د قوماندانانو، ورسره د ۶۰ زره کابلیانو وژل، د ښارونو کنډواله کېدل، پر سرونو د مېخونو ټکوهل کېدل، د مړو نڅاوې او په زرګونه نور جنایتونه.

د جمعیت په واکمنۍ کې پنجشېریانو ان بدخشانیان هم نه منل، سره له دې چې برهان الدین رباني یې رسمي جمهور رییس ګاڼه خو احمدشاه مسعود چې هغه مهال هېڅ کاره هم نه و، خو ټولو رسمي ادارو ته یې مکتوب استولی و چې رباني ته په ورځ کې د ده په امر تر ۱۰۰ لکه زیاتو پیسو د اېستلو اجازه نشته.

اوس که غني د نظار شورا او شمال ټلوالې غېږې ته لوېږي نو دی دې اټکل وکړي چې د ده به څه حیثیت او حال وي؟

دا معلومه خبره ده چې د شمال ټلواله پخپل عمر کې دوه وارې سره یوه وه چې لومړی د ډاکتر نجیب پرضد او دویم وارې د طالبانو پرضد او د یووالي عوامل یې هم توکمیز او غیرپښتونتوب او د واک نیول وو.

  د روان کال د وږي په اتلسمه د مسعود د مړینې په تلین کې تاسو د شمال ټلوالې د مشرانو له خولې له طالب ستیزۍ، پښتون ستیزۍ، واک غوښتنې، نفاق پالنې او انحصارګرۍ پرته بله کومه خبره واورېده؟

اوس چې غني د داسې خلکو غېږ ته ځان اچوي، په حقیقت کې ځان په لوی لاس اور ته غورځوي او د ځان وژنې په معنا به وي او که دی یو قدم د سیاست پر لاره تللی وي نو دومره پوهېږي چې د پښتنو او طالب له ملاتړ پرته هېڅ هم نه دی او لکه کرزي چې په پنجشېر کې ۱۴ رایې یې ګټلې وې نو دی کېدای شي په ټول پنجشېر او بدخشان کې ۱۴ رایې ونه ګټي او که چېرې د امریکې او انګلستان سخاوت ته ناست وي نو پوه دې شي چې هغه وخت هم تېر شوی دی او عبدالله او نور کاندیدان به سړکونو ته ووځي او خېمې به ودروي.

غني تر ټاکنو مخکې د سولې په مخالفت سره یوازې یوه نه بلکې له ولس سره دوه جفاګانې کوي، له یوې خوا د سولې مخنیوی کوي او جګړه اوږدوي او له بلې خوا حکومت د عبدالله په مشرۍ د جمعیت جنایتکارې ډلې او یا هم په ټوله کې د شمال ټلوالې ته سپاري چې د فسق او فساد له وجهې په نړیواله کچه شهرت لري.

تر اوسه دغه جنایتکاران او فاسدان د اشغال له خوا د هېواد د تمامیت، خپلواکۍ او استقلال پرضد کارېدلي دي غني پخپله وايي چې یو لاس او یوه پښه یې عبدالله ورتړلي وو، نو ځکه یې هېواد پر سمه لار وربرابر نه کړای شو او د کرزي چارواکي کریم خرم څو ورځې مخکې د یوه تلویزیون له لارې په ډاګه کړه چې امریکایانو څو وارې له کرزي وغوښتل چې افغانستان په شمال او جنوب ووېشي، جنوب یې پخپله او شمال یې عبدالله ته وسپاري، خو کرزي ورته وویل چې له دې وېشلو ورته د طالبانو واکمني ابرومندانه ده.

د مسعود په اتلسم تلین کې ټولې خبرې له طالبانو سره د سولې پرضد، له طالبانو سره د مخالفت او مقاومت او د نفاق خبرې وې، په داسې حال کې چې طالبان د جګړې او سولې یو اړخ دي نو د دوی په نفي کولو سره یوه څنګه کېدای شي هېواد ته سوله راشي.