شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

زورا سورونبایوا  شاعر، نویسنده و نمایشنامه‌نویس قرقیزی شوروی

برگردان. رحیم کاکایی زورا سورونبایوا  نخستین نویسنده زن در قیرقیزستان شوروی،…

افغانستان؛ وقتی دخالت خارجی سرنوشت یک انقلاب را تغییر داد

https://www.youtube.com/watch?v=cX5Rlj8weaA از ورود شوروی تا فاجعه نجیب‌الله؛ چه بر سر افغانستان…

خاطرات امین الله مفکر

خاطرات اینجانت امین الله مفکر امینی شاعر و نویسنده درچـــاربــــــخش مختصرا…

افغانستان در دوراهی تاریخ؛ تداوم بحران یا گذار به حاکمیت…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان امروز در نقطه‌ای حساس از تاریخ معاصر…

بی تفاوتی جهان در برابر تروریزم جهادی در افغانستان!

القاعده و طالبان دو رویی یک سکه اند! جهان در برابر…

اخلاق و تمدن

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیـطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

مشروعیت‌زدایی قومی طالبان؛ خلع سلاح قومی این گروه

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از مهم‌ترین موانع در مسیر حل بحران…

آن کارسون، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶؛ از ادبیات کلاسیک تا…

      بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  آکادمی سوئد روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه نوبل…

رمانتیسم؛ عطر شانل آیدا، یا سیگار اشنو شهلا ؟

Romantik . آرام بختیاری رمانتیک، مکتبی چند وجهی؛ خردگریز، اتوپیستی، هومانیستی. رمانتیک واژه…

رساله‌ای در باب تخیل (3)

« آزادی و هراس انسان از خلوت خویش » تهیه و…

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

«
»

د رياض کنفرانس؛ د ترهګرۍ سره د مبارزې او که د ايران لپاره د ګواښ سرمشريزه؟

تيره يکشنبې ورځ په سعودي عربستان کې د ترهګرۍ سره د مبارزې په نوم سرمشریزه کې چې د امریکا ترڅنګ د اسلامي هیوادونو د نېږدې ۵۴ هیوادونو مشرانو ګډون کړی؛ د امريکا متحده ايالاتو ولسمشر ټرمپ د افغان پوځیانو ستاینه کړې او زياته کړې يې ده چې د افغانستان زړور ځواکونه په خپل هیواد کې له طالبانو سره په جګړه دي او له متحد عربي اماراتو مننه کوم چې افغانستان ته یې ځواکونه استولي دي. نوموړې د ياد کنفرانس په ترڅ کې ځينې جالبې او د فکر وړ څرګندونې وکړې.

يوه د مکس او د بحث وړ خبره يې دا ده چې له ايران پرته د کوم بل هيواد نوم  يې ياد نه کړ خو زیاته يې کړه داسې هیوادونه هم شته چې د ترهګرو ملاتړ کوي، هغوی ته په خپله خاوره کې ځای ورکوي. نوموړي همداراز د دوشنبې په ورځ د اسرايلو له ولسمشر سره په ګډ خبري کنفرانس کې هم ایران ته خبرداری ورکړ او زياته يې کړه، ايران باید ترهګرو ته روزنه او د پیسو لیږد فوراً بند کړي. بله د مکس وړ خبره يې ترهګري يواځې د اسلامي هيوادونو پورې منحصرول دي. نوموړي د اسلامي هيوادنو په کنفرانس کې ويلي چې ترهګري په اسلامي هېوادونو کې روانه ده او د دغو هېوادونو مشرانو ته په کار ده چې پر خلاف یې د مبارزې لپاره سره یو لاس شي. همداراز ډونالډ ټرمپ په دغه ناسته کې له اسلامي هېوادونو وغوښتل چې له خپلو سیمو ترهګر وباسي او د مسلمان د کلیمې پر ځای یې د شیعه او سني کلیمې جلا جلا یادې کړې.

په تازه کې د ښاغلي ټرمپ څرګندونو ته د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي ويلي چې ترهګر د جوماتونو نه، بلکې د امریکا او د هغې د متحدینو د پالیسیو زېږند دي. ښاغلي کرزي ويلي ترهګر اوس هم په هغو هېوادونو کې مرکزونه لري او ازاد فعالیت کوي چې امریکا یې ملاتړې ده او مالي مرستې ورسره کوي. کرزي د ډونالډ ټرمپ هغو څرګندونو په غبرګون کې چې د مسلمان د کلیمې پر ځای یې د شیعه او سني کلیمې جلا جلا یادې کړې؛ ويلي چې سني او شیعه دواړه لکه په مسیحیانو کې د کاتولیک، ارټو ډوکس او پروټسټانټ په څېر وروڼه دي.

لومړی خو دا چې ترهګري مسلمانان نه کوي بلکې ترهګري د اسلام له سپيڅلي نوم څخه په ګټې اخيستنې د نورو کفري هيوادونو پروژه ده چې د اسلام د بدنامولو په خاطر يې د اسلام د عوده دارانو په لاس ترسره کوي. دا سمه ده چې ترهګر په اسلامي هيوادونو لکه ايران او پاکستان کې روزنځايونه او پناه ځايونه لري خو تغذيه او مالي ملاتړ يې د کفري هيوادونو په لاس کې دی. ښه بېلګه يې له پاکستان سره د امريکا متحده ايالاتو په ميلياردونو کلنۍ مرستې دي چې اوس هم  دوام لري.

دويمه دا چې د رياض په کنفرانس کې ښاغلي ټرمپ يو ځل بيا د امریکا د پخواني ولسمشر په پل پل کېښود او پاکستان چې د ترهګرو اصلي او ستر روزنځای دی؛ له ړندې سترګې لاندې تېر کړ. په دغه کنفرانس کې ډونالډ ټرمپ يواځې د ايران يادونه وکړه چې ترهګر روزي او مالي ملاتړ يې کوي خو پاکستان چې افغانستان، سيمه او ټوله نړۍ ترې په سور تنور کې ولاړه ده؛ هيڅ يادونه هم ونه کړه.

د اسلامي هيوادونو په دغه کنفرانس کې د امريکا ولسمشر ټرمپ يادونه وکړه چې د ترهګرۍ جرړې بايد وباسل شي خو له بده مرغه ويې نه ويل چې د ترهګرۍ جرړې چيرته دي، ترهګري له کومه ځايه تغذيه کيږي او ټوله سيمه چا ناکراره  کړې ده؟

جالبه دا ده په خپله هغه هيوادونه چې په دغه اسلامي کنفرانس کې ګډونه کوي؛ ځينې يې د ترهګرۍ اصلي ملاتړي او سرچينې دي. همدغه پاکستان، سعودي عربستان او متحده عربي امارات هغه لومړني هيوادونه و چې په افغانستان کې يې د طالب نظام ته مشروعيت ورکړ او په رسميت يې وپېژانده. عرب هيوادونه اوس هم په طالب پوره نفوذ لري او عرب شېخان يې لويې مالي سرچينې دي. همدغه پاکستان په ځلونو اعتراف کړی دی چې طالبان د دوی تر نفوذ لاندې دي او د دوی په خاوره کې پناه ځايونه لري. نو بيا ولې ښاغلی ټرمپ د دغو هيوادونو يادونه نه کوي؟

ټرمپ د دې لپاره چې خپل سياسي رقيب (روسيې) سره د خپل غلام (پاکستان) د نوې يارانې باج بايد اخيستلای وای او په زغرده يې د پاکستان نوم ياد کړی وای چې د ترهګرو ملاتړی دی او که خپل دغه کار ته دوام ورکړي نو بايد د خپل عمل سزا وويني. خو له بده مرغه چې داسې ونه شول. اوس ولسمشر غني ته په کار ده چې د خپلې وينا پر مهال دغې اصل ته په پام د ترهګرو د اصلي حامي هيواد له مخه پرده پورته کړي او د پاکستان يادونه وکړي.

لیکنه : خوشحال آصفي