د سیاسي سیستم سرچينې او اداري وړتیا

نور محمد غفوری (د سیاسي سیستم په تیر پسې- څلورمه برخه) ۳.۴.…

!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

افغانستان؛ سرزمین فرصت‌ های ازدست‌ رفته و توطئه‌های پی‌درپی

 نویسنده: مهرالدین مشید از کودتای داوود تا بازگشت طالبان؛ افغانستان در…

سیاسي سیستم– سیاسي فعالان او ډلې

نور محمد غفوری (دریمه برخه) ۳.۳ . سیاسي فعالان او ډلې سیاسي فعالان…

سیاسي، اقتصادي، ټولنیز او کلتوري سیستمونه

نور محمد غفوری د لومړي څپرکی: سیاسي سیستم(دوهمه برخه) ۳.  د سیاسي…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (3)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...انسان تنها موجودی نیست که…

هرات؛ جغرافیایی که تاریخ را به راهبرد پیوند می‌دهد

وحیدالله نورزی بنیان‌گذار NIDA | افسر ارشد سابق ANP/ANCOP | استراتژیست…

سیاسي، اقتصادي، ټولنیز او کلتوري سیستمونه

نور محمد غفوری ځانګړتیاوې، داخلي جوړښت او د فعالیت څرنګوالی سریزه انسانان په…

مهاجرت سیاسی ایرانیان به افغانستان؛ روایت ورود، اسکان، زندگی و…

https://www.youtube.com/watch?v=4VlvDEplC-8 گفت‌وگوی سیزدهم رسانه ما با اسدالله کشمند، از رهبران حزب…

پا شیده گی وحدت!

امین الله مفکر امینی                      2026-04-11 ســالها رنج کشیــدیم ز پاشیده گی…

محمد بشیر دودیال

د ښاغلي پروفیسور استاد محمد بشیر دودیال د یو خوندور…

کتابی در خدمت ایمان یا ابزاری برای تحکیم قدرت

 نویسنده: مهرالدین مشید  از ادعای حقیقت دینی تا بهره‌برداری سیاسی و…

ادبیات مدرن، شعار " هنر برای هنر " نیست

Modernism . آرام بختیاری ادبیات مدرن؛ پیش از انقلاب و قبل از…

 اندیشهٔ روشن، قلم آگاه و رسالت روشنگری

داکتر سید احمد جهش؛ داکتر سید احمد جهش از نویسندگان و…

غوث الدین بهروز؛ شاعر خوش‌قریحه 

سخنی به قاضی غوث الدین بهروز ! صدای بیداری در…

عنایت پژوهان گردانی

 سمنگان گنجینه‌ای از انسان‌های فرهیخته دارد. عنایت پژوهان گردانی شاعر برخاسته…

د سیستمونو ډولونه (دوهمه برخه): اصلي او فرعي سیستمونه او…

نور محمد غفوری سریزه سیستمونه د جوړښت، فعالیت، موخې او له چاپېریال…

هرات؛ جغرافیایی که تاریخ را به راهبرد پیوند می‌دهد

Wahidullah Noorzai از میراث تمدنی خراسان تا ساختار اجتماعی، قدرت منطقه‌ای…

«
»

  افغانستان از کنفرانس بن تاامروز وضرورت ایجاد دولت قدرت مند ودموکراسی کارا

دوکتور حبیب منگل

      (۲۷) نوامیر ۲۰۰۱ به برگذاری کنفرانس بین المللی( بن ) (۲۰۰۱)درباره کشو رما افغانستان مصادف است . این کنفرانس که اندکی پس از حمله نظامی آمریکا به افغانستان و فروپاشی  حاکمیت قرون وسطایی طالبان ؛به گردانندگی سازمان ملل متحد واشتراک  نماینده گان  کشور های (۲+۶) و  هیات های تنظیم های جهادی  شامل انمارشی وجنگ داخلی  و نماینده گان طرفداران پادشاه سابق  محمد ظاهرشاه و تعدادی ازشخصیت های سیاسی موثرکشور؛برگذارشد؛ پس از ۹ روز بحث  های داغ وتبادل نظر یک توافقنامه ء صادار نمودند که نکات عمده ان را  « ختم جنگ و تراژیدی در افغانستان و ايجاد آشتی ملی ، صلح و ثبات پایدار ، شناسایی حقوق مردم در انتخاب آینده ء سیاسی شان مطابق اساسات اسلام و دموکراسی؛حضور احزاب سیاسی ، تحکيم مجدد استقلال ، حاکمیت ملی و تمامیت ارضی کشور؛  احترام به حقوق بشر وتامین عدالت اجتماعی ؛مسایل و ساختار های دوره انتقال ؛ ایجاد حکومت موقت و وسیع البنیاد  ونماینده مردم ؛ اداره سالم دولتی ، طرح و تدوین قانون اساسی جدید، تدویر لویه جرگه اضطراری ؛ تصویب قانون اساسی و انتخابات ریاست جمهوری وپارلمانی  ؛ عادی ساختن اوضاع وتامین ثبات  سیاسی وتوسعه اقتصادی واجتماعی وتحکیم موقعیت بین المللی کشور…  » احتوا می کرد .  و در پی ان برای تطبیق  توافق نامه  کنفرانس متعددی بین المللی دیگری دایرگردید ومیلیارد ها دالر ازسوی جامعه ء جهانی به افغانستان سرازیر شد  و تدابیری معین از سوی جامعه جهانی و دولت افغانستان روی دست گرفته شد واقدامات معین به عمل امد .

. اینک  درست ۱۷سال از برگزاری این کنفرانس وتوافق نامه ان سپری میگردد . برغم اینکه که درراستای تحقق فیصله ها واهداف  کنفرانس متذکره و کنفرانس های متعدد دیگری مساعی معین به عمل امد  وبرخی دست اوردهای ان نیز دیده میشود که برای نهادینه ساختن ان باید مبارزه شود و اجازه داده نه شود که در کشور تراژیدی ؛انارشی وجنگ های داخلی تکرار گردد .

      اما ؛ وضعیت بحرانی کشور وچالش های عمده از جمله عدم توانایی دولت درتامین حاکمیت ملی و استقلال سیاسی کشورو نبود حاکمیت  دولت بر سراسر قلمروخویش ؛  ادامه جنگ وتروریسم  وبحران امنیتی ؛بحران مشروعیت سیاسی  و دولت – ملت  ناشی ازفساد سیاسی – انتخاباتی ؛انتخابات تقلب امیز وبحران زا  وتحمیل پی در پی حکومت های غیر مشروع برمردم  ؛بحران بی قانونی ونقض سیستیما تیک قانون اساسی ؛ فساد اداری ؛ مالی واقتصادی و سو استفاده از علایق قومی برای حفط وکسب قدرت وثروت وتضعیف بی سابقه وحدت ملی ؛ فقر وبیکاری اکثریت قاطع مردم و بی عدالتی های اجتماعی ؛ ادامه دخالت ومداخلات خارجی وخطر مبدل شدن کشور به مقابله کشور های منطقه وقدرت های جهانی وچالش های بی شمار دیگر ی در حیات ملی کشور ؛ مبین این حقیقت  است ؛ که هیچکدام از توافقات کنفرانس متذکره به طور بایسته وشایسته عملی نه شده است واوضاع کشور هم چنان بحرانی با  پیامد های فاجعه بار ان باقی مانده است .

     دلایل وعوامل عدم تحقق توافقات کنفرانس متذکره و وضعیت  کنونی بحرانی کشور متعدداند . ولی  اساسی ترین  ان را سلطه سیاسي نیروهای شر وفساد ؛ مافیایی قدرت وثروت ؛ وحلقات بیناد گرا واقتدار گرا ؛ قوم گرا یان وجنگ سا لارن و فساد پیشه گان  تکنوتکرات تشکیل میدهند  که  در کنفرانس بن و پروسه ء سیاسی  ما بعد ان ازطریق انتخابات تقلب امیز وغیر قابل قبول ؛ یکی پی دیگری بر مرد م افغانستان  تحمیل ساخته شدند و اینک کشور مارابه چالش های ویران گر روبروساخته است . «خشت اول گرنهد معمارکج تا ثریا میرود دیوار کج»

       در چنین وضعیت سیاسی بحرانی کنونی  ؛  ضرورت مبرم ایجاد یک بدیل سیاسی دموکراتیک ؛ متشکل از نیروهای ملی ؛ دموکراتیک ؛ ترقی خواه وطرفدار عدالت اجتماعی در یک جبهه ء وسیع سیاسی  ملی – دموکراتیک به میان می اید . بدیلی که ازطروق قانونی ومسالمت امیزبه اقتدار سیاسی دست یابد وبا ایجاد یک دولت قدرت مند ملی وحکومت یک پارچه؛ حاکمیت و استقلال سیاسی کشور را به‌صورت کامل تأمین نماید ؛ به بحران نا امنی ؛ تروریسم وبغاوت درکشور نکته پایان بگذارد ؛ دموکراسی کارامد را استقرار وپروسه ءساختن یک دولت – ملت   را تحقق بخشد؛ حاکمیت قانون را تامین وفساد سیاسی ؛انتخاباتی ؛ اداری ؛ اقتصادی ومالی را ریشه کن سازد ؛ استراتیژی انکشاف ملی کشور را به طور بایسته وشایسته تطبیق نماید وسطح زندگی مردم را ارتقا بخشد ؛ به دخالت ومداخلا ت خارجی درامور کشور پایان بدهد واز مبدل شدن کشور به مقابله کشور های ذیدخل منطقوی وقدرت های جهانی جلوگیری کند و منافع ملی و مصالح علیای کشور را حفظ و حراست و جایگاه افغانستان را به مثابه دولت دموکراتیک و دارای حاکمیت ؛ آزاد ؛ مستقل ودوست کشور های منطقه وجهان در عرصه مناسبات بین المللی اعاده وتحکیم نماید .