ترامپ بار دیگر نیکاراگوئه را «تهدیدی فوق العاده» اعلام کرد

نویسنده : راجر د. هریس و جان پری ــ
روز ۳ نوامبر، رئیسجمهور ترامپ با امضای فرمانی اجرایی، «وضعیت اضطراری ملی» اعلام کرد. دلیل این «وضعیت اضطراری»، «تهدید نامتعارف و فوقالعادهای است که اوضاع نیکاراگوئه برای امنیت ملی و سیاست خارجی ایالات متحده ایجاد کرده است». گویا این وضعیت اضطراری، که از نوامبر ۲۰۱۸ آغاز شد، هشت سال ادامه یافته و انتظار میرود تا سال ۲۰۲۷ نیز برقرار بماند.
ابعاد این «تهدید»
برای سنجش ابعاد «تهدیدی» که نیکاراگوئه ایجاد کرده است، چند عدد کلیدی را مرور کنیم:
نخست، برخی ارقام پایه: جمعیت آمریکا نزدیک به ۵۰ برابر جمعیت نیکاراگوئه و اقتصاد آن ۱۴۰۰ برابر بزرگتر است؛ تولید ناخالص داخلی نیکاراگوئه تنها معادل ۰٫۰۷ درصد تولید ناخالص داخلی آمریکاست.
دوم، مقایسۀ نظامی: نیکاراگوئه یکی از کمترین بودجههای دفاعی را در قارۀ آمریکا دارد و تنها ۰٫۶ درصد از تولید ناخالص داخلی خود، معادل ۱۱۶ میلیون دلار، را به امور نظامی اختصاص میدهد. آمریکا، البته، با ۹۵۴ میلیارد دلار، معادل بیش از ۳ درصد تولید ناخالص داخلی خود، بزرگترین بودجۀ «دفاعی» جهان را دارد (نمودار را ببینید)، و ترامپ در صدد است که بازهم آن را افزایش دهد. شمار نیروهای نظامی نیکاراگوئه حدود ۱۲ هزار نفر است؛ یعنی کمتر از یک درصدِ شمار نیروهای نظامی همسایۀ شمالیاش، آمریکا، که به ۱٫۳ میلیون نفر میرسد.

سوم، توان تهاجمی ارتش نیکاراگوئه بسیار اندک و عملاً نزدیک به صفر است. وظایف اصلی آن عبارت است از جلوگیری از قاچاق مواد مخدر، حفاظت از مرزها، و گشتزنی دریایی. ارتش همچنین در شرایط اضطراری، مانند وقوع توفند و زمینلرزه، موظف به امدادرسانی است. ارتش از برداشت محصول حیاتی قهوۀ کشور نیز حفاظت میکند؛ محصولی که آمریکا بزرگترین مصرفکنندۀ آن است.
بنابراین، این تصور که نیکاراگوئه ــــ در فاصلۀ ۱۲۰۰ میلی از مرز جنوبی تگزاس ـــ امنیت آمریکا را تهدید میکند، آشکارا مضحک است. پس مبنای این بهاصطلاح «وضعیت اضطراری» چیست، و واشنگتن در هشت سالی که از شروع آن میگذرد، برای پایاندادن به آن چه کرده است؟
کارزار آمریکا علیه نیکاراگوئه
ترامپ، در دورۀ نخست ریاستجمهوری خود، فرمان اجرایی اولیه را پس از کودتای ناموفق به تحریک آمریکا در سال ۲۰۱۸ علیه دولت ساندینیست نیکاراگوئه امضا کرد؛ دولتی که اندکی پیش از آن بار دیگر در انتخابات پیروز شده بود. برخلاف انتظار، این دولت در برابر شورش خشونتآمیز سقوط نکرد.
فرمان اجرایی ترامپ بخشی جداییناپذیر از کارزاری سیاسی و رسانهای برای منزویکردن نیکاراگوئه در سطح بینالمللی بود. نهادهایی مانند دفتر کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد (OHCHR) و سازمان کشورهای آمریکایی (OAS) به ابزاری برای حمله به کارنامۀ رعایت حقوق بشر در نیکاراگوئه بدل شدند؛ با آن که هیأتهای اعزامی همین نهادها به این کشور در سال ۲۰۱۸، شواهدی دریافت کرده بودند که از قتلها و شکنجههای صورتگرفته بهدست کودتاگران حکایت داشت.
واشنگتن فشار بر اقتصاد نیکاراگوئه را آغاز کرد و دسترسی این کشور را به وامهای نهادهایی مانند بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول، به ارزش سالانه ۵۰۰ میلیون دلار، قطع کرد. اغلب بر پایۀ شواهدی ناچیز یا حتی بدون هیچ مدرکی، مقامهای دولتی نیز تحریم شدند. ترتیبات تجاری حیاتی این کشور نیز در معرض تهدید قرار گرفت؛ از جمله عضویت آن در توافقنامۀ منطقهای تجارت آزاد، که دسترسی به بازار آمریکا را تسهیل میکند. کارزارهای رسانهای نیز کوشیدند کالاهای نیکاراگوئه، از جمله گوشت گاو صادراتی آن، را هدف قرار دهند.
در دورۀ بایدن، دفتر نمایندۀ تجاری آمریکا، با دستاویز قراردادن ادعاهایی چون استفاده از نیروی کار کودکان، تحقیقاتی بیاساس را دربارۀ رویههای تجاریِ بهادعای آن ناعادلانۀ نیکاراگوئه آغاز کرد. بایدن همچنین برنامۀ زیانبار «مجوز ورود بشردوستانه» را با هدف جذب و مهاجرت نیروهای متخصص به ترک کشورشان به راه انداخت؛ برنامهای که یکی از دلایل افزایش مهاجرت آنان بهسوی شمال بود. دولت دوم ترامپ نیز در چارچوب وضع تعرفههای جهانی، نیکاراگوئه را مشمول تعرفههایی سنگینتر از کشورهای همسایهاش کرد.
واشنگتن حتی کوشید به بخش مهم اقتصاد نیکاراگوئه، یعنی گردشگری، نیز آسیب بزند و در سال ۲۰۱۸، سطح هشدار سفر به این کشور را به سطح گواتمالا و هندوراس ــــ کشورهایی که جرایم خشونتآمیز در آنها شیوع بسیار بیشتری دارد ــــ افزایش داد. در دوران همهگیری کووید نیز از کمک به نیکاراگوئه خودداری شد. در نتیجه، گردشگری این کشور کندتر از کشورهایی مانند کاستاریکا احیا گردید. شمار سفرهای کشتیهای تفریحی کروز به نیکاراگوئه نیز هرگز به سطح پیشین بازنگشت؛ سفرهایی که فرصت مهمی برای فروش صنایعدستی متنوع این کشور فراهم میکنند.
تمدید فرمان اجرایی
با وجود این اقدامات خصمانه، اقتصاد نیکاراگوئه پس از خسارتهای ناشی از کودتای نافرجام سال ۲۰۱۸ و همهگیری کووید که در پی آن آمد، بهقوت احیا شد. در سال ۲۰۲۵، نیکاراگوئه سریعترین رشد تولید ناخالص داخلی را در منطقه ثبت کرد، و همزمان از بدهی پایین بخش دولتی و ذخایر ارزی بالا برخوردار بود. بودجۀ سال ۲۰۲۷ این کشور افزایش هزینهها و در عین حال کاهش کسری بودجه را پیشبینی میکند. مؤسسۀ «اساندپی گلوبال ریتینگز» نیز بهتازگی رتبۀ اعتباری نیکاراگوئه را ارتقا داده است.
دقیقاً به این دلیل که نیکاراگوئه با موفقیت حملات واشنگتن را دفع کرد و دوباره قد برافراشت، قدرت هژمون ناگزیر شد بار دیگر نیکاراگوئه را «تهدیدی فوق العاده» اعلام کند.
بنا بر فرمان اجرایی ترامپ، نیکاراگوئه سه «تهدید» اصلی برای امنیت و سیاست خارجی آمریکا ایجاد میکند. اول، «واکنش خشونتآمیز دولت نیکاراگوئه به تظاهراتی بود که از ۱۸ آوریل ۲۰۱۸ آغاز شد». این تظاهرات بهاصطلاح مسالمتآمیز به کشتهشدن بیش از ۲۰۰ نفر، از جمله ۲۲ افسر پلیس، انجامید و دستکم یک میلیارد دلار خسارت مستقیم اقتصادی به بار آورد. میتوان گفت اقدامات دفاعی نیکاراگوئه بسیار سنجیدهتر از واکنشی بود که واشنگتن در صورت رویارویی با خشونتی مشابه نشان میداد.
دوم، فرمان ترامپ ریاکارانه به «برچیدن و تضعیف نهادهای دموکراتیک و حاکمیت قانون» و نیز «خشونت کور و شیوههای سرکوبگرانه علیه غیرنظامیان» استناد میکند. در واقع، اقداماتی که دولت نیکاراگوئه برای دفاع از مردم عادی و حقوق مصرح آنان در قانون اساسی اتخاذ کرده عمدتاً در پاسخ به حملات جنایتکارانه و مداخلات سیاسیِ تأمینشده با بودجۀ آمریکا بوده است.
سوم، ترامپ «فساد دولتی» ادعایی را عامل «بیثباتی اقتصادی» میخواند. این اتهامِ بهشدت ریاکارانه نیز با دستاوردهای اقتصادی نیکاراگوئه یا موفقیت چشمگیر آن در بهبود زندگی مردم عادی این کشور سازگاری ندارد. مردم نیکاراگوئه شاهد کاهش فقر به کمتر از ۱۴ درصد و نیز بهبود چشمگیر خدمات بهداشت عمومی، آموزش رایگان، مسکن یارانهای و زیرساختهایی مانند آبرسانی، برق، راههای اصلی و حملونقل عمومی بودهاند.
تهدید واقعی
تهدید راهبردی واقعی برای ایالات متحده، توانایی نیکاراگوئه در بهبود زندگی شهروندان و حفظ اقتصادی، آن هم با وجود تمام تلاشهای واشنگتن برای جلوگیری از آن، نیرومند است.
تمدید فرمان اجرایی ترامپ نشان میدهد که این تهدیدها ادامه خواهند یافت. استیون میلر، رئیس تازۀ دفتر او، نیکاراگوئه را استثنایی در روند همسوشدن کشورها با برنامۀ ترامپ برای نیمکرۀ غربی معرفی کرد. او با تعبیری بزکشده گفت که آمریکا میتواند از طریق ائتلاف منطقهای خود، «سپر قارههای آمریکا»، «آیندهای بهتر برای مردم نیکاراگوئه» فراهم کند. هر سه همسایۀ بلافصل نیکاراگوئه عضو این «سپر» ترامپ هستند.
روبیو، وزیر امور خارجۀ آمریکا، از سازمان کشورهای آمریکایی برای وادار کردن نیکاراگوئه به تمکین استفاده کرده است. اگرچه این کشور دیگر عضو این سازمان نیست، ده کشور آمریکای لاتین به مشارکت در این اقدام ترغیب شدهاند. این سازوکار میتواند روابط تجاری، جایگاه دیپلماتیک، و حتی ارتباطات هوایی منطقهای نیکاراگوئه را بیش از پیش تهدید کند. سازمان کشورهای آمریکایی روز اول دسامبر بار دیگر تشکیل جلسه میدهد تا دربارۀ چگونگی تشدید این فشار ها تصمیم بگیرد.
البته اوج ریاکاری در فرمان اجرایی ترامپ در این واقعیت نهفته است که آمریکا تهدیدی راهبردی و دائمی برای نیکاراگوئه بهشمار میرود، نه برعکس.
منبع: «رزومن»، ۹ نوامبر ۲۰۲۶
https://resumen-english.org/2026/11/trump-renews-designation-of-nicaragua-as-an-extraordinary-threat/