از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

عقل افغان پسان می آید

نویسنده : دکتور فلسفه طاوس وردک لندن ۱۷ هم نوامبر ۲۰۱۶

خدای د په داسې افغانانو اور بل کړی چی تر اوسه هم دوی نه پوهیژي ، دوی نه خبریژي ، دوی ځان نه پیژڼي ، خانونه د خرو بیسیوادانو غونته دغه ۴۰ کاله په تیاره او ګرداو غبار الوده فضا کی وینی او ژوند کوی ، تقریبا نیم قرن زموږ په خاوره او خلکو اور بل دی ، خلک هره ورځ د کوچیانو د رمو په شان د وږیو لیوانو او وحشی حیواناتو قربانی کیژي او دوی لاویده دی ، په داسې حال کی چې هندوستان او پاکستان په ۳۰ کالو کی د اتومی او قریبا د هایدروجنی وسلو چښتن کوی یا کیژي ، خو زموږ وحشی صفته ، زموږ دلویو ګیرو او اوږدو ګیرو ملان او جهادی مشران او روحانیون هنوز ددین او مذهب کونه نیولی او خلکو ته د جنت قوالی او فرامین صادروی ، ۴۰ کاله هلکان ( د لوڅو پښو – چاودې لاسو ـ وچو شونډو – پړانګی پړانګی کالیو – خیرنو جامو د سپږو او حشراتو له محشر او ناتار نه خلاص نه شول ، خلکو په خپلو هیوادو کی خپلو وطندارانو ته جنت جوړ کړو خو زموږ جمهورو ریسانو ، زموږ ګردن کلفته – ګیرورو جهادی رهبرانو او قوماندانانو ) زموږ هلکان او ماشومان د دغو ناورین او غم او هلاکت څخه ونه ژغورل ، که ووایم چی تنظیمی رهبران او قوماندانان شرم نه لری – حیا نه لری – وجدان نه لری – عزت نه لری – شرف نه لری – افغانان نه دی هم درسته ده – ؟؟؟ خو دا به څومره تکراروم ، دا به تر کومه یادوم ، دا به دوی څه وخت منی چی دوی غلطه کړی ، دوی نه پوهیژي ، دوی په غلطه لاره روان دی ، دوی ددشمن په خوله او ددشمن په فرمان او لارښودنه زموږ خوار او بیکسه خلک وژنی او د وینو په ډند کی ېې  د تل له پاره ساتی ، پارالمان یو ځلي د وزیرانو د بودجی د نه مصرفولو په خاطر یو تعداد وزیران استحضا کړل ، خو دوی یوه ورځ ریس جمهور او ریس اجرایه سلب صلاحیت او برطرف نه کړل چی ولسوالی او ولایتونه تسلیمیژي او هره ورځ په سلهاوو زلمیان وژل کیژي ؟؟ ، پارلمان یوه ورځ د کندز او هلمند او ارزګان قوماندانان نظامی او امنیتی او والیان محکمو ته حواله نه کړل او بندیان یی نه کړل ، قوماندان امینه د مزار لللاالحمد وایی چی زموږ میلمانو ته هیڅ اسیب نه دی رسیدلای ؟؟؟ خو والی او پارلمان ورنه پوشتنه ونه کړه چی یوه لارۍ بار انفلاقیه مواد په یوه کاماز کی تر دغو ځاه چا ؟؟ څنګه ؟؟ د چا په مشري او تعقیبی موټرانو په ذریعه راوړل ؟؟؟ دا ټول دیوه سره دیکټه شوی – طرح شوی – پلان شوی – منظور شوی – مخکی له مخکی جوړې شوې توطیی د خارجیانو ؟؟ د دولتی مشرانو ؟؟ د ولایتی حکمرانانو په امر او قومانده تر سره کیژي او پیسې ېې مخکی له مخکی نه تقسیم شوی دی ؟؟ کندز دوه ځله سقوط وکړو ؟؟ جناب اشرف غنی خان – جناب عبدالله عبدالله خان – جناب عمرخیل والی – جناب جنګل باغ خان وجنابانو ریس امنیت ولایت او قوماندان اوردو په کندز کی ، تاسې استخبارات نه لرل ؟؟ تاسې نوکریوالان نه لرل؟؟ تاسې وکیلان د ګذر او د ناحیو ریسان او د جوماتونه ملان او د کوڅو او بازارو کلانتران یا مشران نه لرل ؟؟؟ تاسې نور اضافی تدابیر ولی نه وو نیولی ، ولی د دریو امنیتی ارګانو په چوکات کی منتظره قطعات د اماده باش په حالت کی نه وو ، جنګ خو بریښنا نه ده چې په یوه کړس اور واچوی ، جنګ د کورو ، کوڅو ، بازارو نه شروع او ادامه مومی ایا په یوه ساعت کی منتظره قطعات ولی داخل موضیع نه شول او اقدامات یی عملی نه کړل ؟؟ آیا دغه دوه واری ولي دغه ( والی – جنګل باغ – ریس امنیت – قواندان اوردو ) څلور واړه محاکمه نه شول او په ځای ېې پاک د تنظیمو د اداری او چوکات نه خارج کسان نوی ونه ګمارل شول ، نو ولی پارلمان ریس جمهور او ریس اجرایه برطرف نه کړل ، آیا خلک پسونه دی که نور اهلی حیوانات ؟؟؟ چی هیڅ ېې سر نه خلاصیژي او نه بیداریژي ، یا نه راوسیژي ، څه خت مو عقل بیرته سر ته درځي او که نه درځي نو دغه سرونه باید چټ شی او غوڅ شی ؟؟؟ څومره به نور ځانونه ملیاردران کوی ، څومره به نور غلا او رشوت ته ادمه ورکوی ، دغه بیچاره اولس او خلک په تاسی حق لری که نه ؟؟ نه د خدایه ویریژۍ ؟؟ نه د خلکو د آه او بد دعااګانو نه ویریژۍ ؟؟ نه د خپل ضمیر او وجدانه ویریژۍ ؟؟ ځکه هغه تاسی نه لرۍ ؟؟ دولسوالیو او ولایتو شوراګانو انتخابات څه شول – الکترونیک تذکری څه شوی ؟؟ د لویو او زیربنایی پروژو شروع کیدل څه شول د کنړ او د بدخشان د کوکچې د بند او د پنجشیر دبرق دبندو شروع کیدل او د حاجیګک او چهار اسیاب دمیسو دمعادنو کار څنګه شوو ؟؟  زموږ خلک وخت له لاسه ورکوی او زمان ډیر په سرعت تیریژي ، اوس باید د وزارت دفاع په فرمان په کابل یا شمال کی ( د مهماتو دتولید فابریکه – دهلیکوپترو دجوړیدو – دجټ طیارو – دراکت دجوړیدو ) فابریکات جوړ او تولیدات ېې شروع کړی وۍ ، زموږ ټول همسایه ګان ېې تولیدوی ، زموږ په همسایه ګانو دیوه هیواد تحریم نشته ولی زموږ ړانده او مزدور دولتی چارواکی خاموش او لاس تر زنه ناست دی ، ضرورت فوری دا دی چی ( سیاسی – اقتصادی او امنیتی ) استقلالیت د افغانستان حکومت او خلک تر لاسه کړی او ولری او ددغو کار له پاره د ننه په هیواد کی کافی اندازه سرمایه شته ده فقط رڼا سترګی او سلیم عقل او افغانی جدیت او استقلالیت ته ضرورت دی ؟؟ دقیمتی ډیرو معادن ملی کړۍ ، د مخدره توکو انحصار عملی کړۍ ، خلع سلاح ۱۰۰٪ تطبیق کړۍ نور خارجی ګدایی ته ضرورت نشته ؟؟؟؟؟؟؟او وسله وال پوڅ تر ستونیه مسلح کړی دشمن داسې وځپۍ چې هره ورځ سپین د تسلیمۍ بیرغونه درته جګ کړی ، دزوراوبه تل پورته ځي،( چیرته چی زور وی هلته منطق او زاریو ته ضرورت نشته ) ؟؟؟؟