چه باید کرد 

چه  با ید  کرد  ها  بسیا  ر گشته  از ینکه  راه …

باسط محمد غریب

آقای "باسط محمد غریب" (به کُردی: باست حەمە غەریب) شاعر…

طالبان نماد خشونت، تبعیض و سرکوب علیه زنان و دختران

شباهنگ راد یکی از مهم‌ترین روایت‌ها در تبیین پدیدهٔ طالبان این…

دیار حلبچه‌ای

شاعر کُرد زبان "دیار حلبچه‌ای" (به کُردی: دیار هه‌له‌بجه‌یی) با…

ایدئولوژی ستیزان؛ خود ایدئولوژی گرایند

ideologie . آرام بختیاری ایدئولوژی انسانی؛ ضروری، مفید و رهایی بخش است.  ایدئولوژی؛…

 پری قره‌داغی

بانو "پری قره‌داغی" (به کُردی: پەری قەرەداخی) شاعر معاصر کُرد،…

از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

«
»

له تور ليسته د نومونو ويستل او ننويستل

ملا هیبت په تور ليست کې شاملول؛ ګټه که تاوان؟

په داسې حال کې چې د ملګرو ملتونو د امنيت شورا د بندیزو د کمیټې غړي؛ له تور ليست څخه د اسلامي حزب د رهبرۍ د نومونو د ليرې کولو د بحث لپاره کابل ته راغلي دي؛ ولسمشر غني وایي، چې د وسله والو طالبانو مشر ملا هبت الله باید د ملګرو ملتونو په تور لیست کې شامل شي. غني د ملګرو ملتونو د بندیزو د کمیټې له غړو سره په کابل کې د لیدنې پر مهال، د ملګرو ملتونو له امنیت شورا غوښتنه کړې، چې د وسله والو طالبانو مشر ملا هبت الله نوم دې د ملګرو ملتونو په تور لیست کې شامل کړي. دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو یاد پلاوی د افغان حکومت د يو بلې پخوانۍ مخالفې وسله والې ډلې (اسلامي حزب) رهبر ګلبدين حکمتيار د تور ليست څخه د ويستلو د بحث لپاره کابل ته راغلی دی. د انجينر ګلبدين حکمتيار په مشرۍ د اسلامي حزب او افغان حکومت تر منځ د سولې هوکړه ليک د تلې په اتمه د ولسمشر محمد اشرف غني او د اسلامی حزب د مشر ګلبدین حکمتیار له لوري له اوږدو خبرو وروسته لاسلیک شوه. د دې موافقې پر اساس د افغانستان حکومت باید له ملګروملتو او امریکا وغواړي چې د حکمتیار نوم له تور لیسته وباسي.

اوس پوښتنه دا ده چې د ملګرو ملتونو د امنيت شورا له تور ليست نه د انجينر ګلبدين حکمتيار نوم ايستل او د وسله والو طالبانو د مشر ملا هیبت نوم داخلول به په اوږد مهال کې د افغان سولې په پروسې کوم اغيز ولري؟

د حکمتيار نوم ايستل

که په افغانستان کې د اسلامي حزب مخينې ته وګورو نو دغه حزب له افغان حکومتونو سره کابو د څلويښت کلنې جګړې او مخالف سابقه لري. په دغو څلويښتو کلونو کې اسلامي حزب له هر افغان حکومت سره مخالفت کړی دی خو بلاخره اوسنی حکومت او ولسمشر غني په دې وتوانيد چې د دغې ډلې رضايت خپل کړي او سوله ورسره وکړي. که همدغه سوله ډير ليرې نه فقط څو کاله وړاندې له ډاکټر نجيب الله سره هم لاسليک شوی وای نو په ډاډ سره وایم چې د افغانستان حالت به له اوسني حالت څو چنده غوره و. خو خير اوس هم اوبه له ورخ نه تيرې نه دي او اوس هم له اسلامي حزب سره د سولې تړون لاسليکول او د ملګرو ملتونو له تور ليست نه د حکمتيار نوم ايستل د افغاني سولې پر لور لوی ګام دی. له تور ليست نه د حکمتيار نوم ايستل په اوس وخت کې له افغان سولې پروسې سره ډیره مرسته کولی شي. له يوې خوا به افغان حکومت د يوې مخالفې وسله والې ډلې له مخالفت نه خلاص شي او له بلې خوا به وسله وال مخالفان په بین الافغاني سولې خبرو باور زيات کړي. هغوی به په دې ډاډه شي حکومت او نړيواله ټولنه په افغانستان کې سولې ته ژمنه ده او بايد چې دوی هم له حکومت سره له مخالفته لاس په سر شي.

د ملا هیبت نوم شاملول

په اوسني وخت کې که د وسله والو طالبان د مشر ملا هیبت الله نوم د ملګرو ملتونو د امنيت شورا په تور ليست کې شاملول؛ د افغان حکومت له لوري وسله والو طالبانو ته يوازې يو ګواښ او اخطار په توګه وي نو ګټور تماميدای شي. ځکه ويل کيږي ملا هيبت هغه څوک دی چې د آی ايس آی او حقانې شبکې تر مستقيم اغيز لاندې دی او د هغوی په لارښوونه په افغانستان کې ترهګريز اعمال ترسره کوي. که افغان دولت اوس د يو ګواښ او اخطار په ډول ملا هيبت ته وايي که له افغان دولت سره د سولې مذاکرو ته حاضر نه شي او د آی ايس آی له اسارته ځان خلاص نه کړي نو نوم به يې د دايم لپاره په تور ليست کې شامل شي. دا به ملا هيبت اړ کړي د خپل اينده لپاره فکر وکړي او له آی ايس آی پټ په مرموز ډول له افغان حکومت سره خبرې پیل کړي. خو که په تور ليست کې د ملا هيبت نوم شاملول په قصدي توګه وي نو افغان سولې پروسې ته يې له ګټې زيان ډیر دی.

په تور ليست کې د ملا هيبت په نوم شاملولو سره د افغانستان جګړه نوی رنګ واخلي او وسله وال طالب به بيا ډاډه شي چې ګويا افغان دولت او نړيواله ټولنه په افغانستان کې سولې ته ژمن نه دي. فلهذا وسله وال به د سولې له پروسې ناهيلي شي او جنګ ته به لا هم مخه کړي. اوس وخت کې مونږ سولې ته اړتيا لرو او ولس د هر هغه اقدام هرکلی کوي چې د سرتاسري سولې سبب کيږي؛ نه د هغه اقدام چې په هيواد کې د جګړې د ګرميدو سبب شي.

لیکنه : خوشحال آصفي