دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

نیهلیسم؛ محصول شکست سیاسی یا فردی؟

Nihilism. آرام بختیاری نیهلیسم یعنی پوچی، انفعال، زوال، بطالت، و فاقد هدف.  نیهلیسم…

گزیده‌ی اشعار شرمین ولی

اشعار کتاب اندوه ارغوانی یک سیب گزیده‌ی اشعار شرمین ولی مترجم: زانا کوردستانی (۱) پاییز…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت اول: مسئله فقط امیر نیست وقتی درباره طالبان صحبت می‌کنیم،…

بعد از ضربه چه می‌ماند؟

افغانستان و منطقه در عصر جنگ‌های فرسایشی Wahidullah Noorzai — Former…

دل دادن و دل بردن!

امین الله مفکر  امینی                2026-25-09 دلـــــدادن ودل بردن ودل بستن نباشد…

ایدئولوژی سایه ای سنگین برفراز اندیشه ها

 نویسنده: مهرالدین مشید              زنجیر های ناپیدای ایدئولوژی  انسان موجودی معناجو است. او…

علم ګل سحر

له ګران علم ګل سحر سره، چې د علم او…

فاصله میان قدرت و اثر

Wahidullah Noorzai — Former Senior ANP/ANCOP Officer | Field Strategist…

چند شعر کوردی با ترجمه 

چوون خەم و پەژارە  وڵاتمی داگیرکرد دەسوری داکوو دڵخۆشیان خەسان. ◇ در این سرزمین  غم حاکم…

نورستان؛ از خاطره یک جنگ تا آغاز یک دوره تاریخ

 نویسنده: مهرالدین مشید آغاز دوباره درگیری‌ها در منطقه کامدیش نورستان، خاطره…

افغانستان میان مهندسی قدرت و بازی امنیتی طالبان و پاکستان

 نویسنده: مهرالدین مشید درگیری طالبان  با مردم؛ فرار از حل بحران…

اتهامات جرایم جنگی توسط بریتانیا

طرح دوسیه ۹۷ ملیونی اتهامات جرایم جنگی توسط بریتانیا شامل…

«
»

علمی و معلوماتی

 کاسیرر؛ فلسفه یعنی تئوری شناخت

آرام بختیاری تئوری شناخت جناب کاسیرر؛ متافیزیکی و لیبرالی است.   ارنست کاسیرر(1945-1874.م)، فیلسوف آلمانی، نماینده اصلی کانت گرایی نوین در نظریه شناخت، مورخ فلسفه، و مدعی سیستماتیک بودن فلسفی، خود را ادامه دهنده راه کانت، لایبنیتس، و هگل میدانست. او تاریخ فلسفه را تاریخ نظریه شناخت میدانست و میگفت فلسفه زمانی قابل فهم است که…

بیشتر بخوانید

سلطنت مطلقه ؛ آنارشی جنگل گرگ ها

Hobbes , Thomas (1588-1679) آرام بختیاری هابس؛ فیلسوف سیاسی سلطنت مطلقه.  توماس هابس(1679-1588.م)، فیلسوف و سیاستمدار انگلیسی، نماینده یک نوع ماتریالیسم مکانیکی رادیکال، مبلغ حکومت مطلقه سلطنتی، مدافع ماتریالیسم در جنبش روشنگری انقلاب بورژوایی در 4 قرن پیش، به سیستماتیک نمودن فلسفه فرانس باکون پرداخت. او یکی از مهمترین نظریه پردازان علم و سیاست در…

بیشتر بخوانید

توهم برتری و بازی قدرت

«جستاری در خودبزرگ‌ بینی و بازی‌های پنهان برتری» تهیه و تدوین : فرشید یاسائی پیشگفتار: در جهانی که انسان بیش از هر زمان دیگری به دانش، اطلاعات و ابزارهای قدرت دسترسی دارد، پرسش از «خود» و جایگاه آن در میان دیگران، به مسئله‌ای اساسی بدل شده است. این رساله تلاشی است برای واکاوی یکی از…

بیشتر بخوانید

بالیستیک چی‌ست؟

چرا این واژه‌ی صفت را به جای نام اصلی کار می‌برند؟ اشتباه کاربردی یا کاربرد عامیانه‌ی عسکری پرسش و پاسخی پیرامون تعریف واژه‌ی کاربردی بالیستک در سامانه‌های پرتا‌بگر نظامی درودها استادِ هوش‌مندِ ما! در فضای جنگی جهان از گذشته‌ی نه چندان دور، اصطلاح راکت‌های بالیستیکی خیلی مروج و پرکار بردست. خیلی‌ها فکر می‌کنند که بالیستیک…

بیشتر بخوانید

 لیبرالیسم، جنبش روشنگری، و نبوغ جان لاک

john locke (1632- 1704) آرام بختیاری جان لاک ؛ آغاز تئوری تقسیم قوا و سلطنت پارلمانی. جان لاک انگلیسی (1704-1632.م)، فیلسوف سیاسی، نماینده مهم تجربه گرایی، در 4 قرن پیش لیبرالیسم، فردگرایی، و تولرانس را نمایندگی میکرد. او غیر از تئوری و فلسفه سیاسی، اقتصاد دان، روانشناس، و پداگوگ نیز بشمار می آید، و ایدئولوژی…

بیشتر بخوانید

در مرز سایه و روشنایی انسان

 « از عشق تا خشونت ؛ سفربه درون انسان » تهیه و تدوین : فرشید یاسائی پیشگفتار: انسان از آغازِ آگاهی خویش تا امروز در میانهٔ دو نیرو زیسته است، نیرویی که او را به سوی ساختن، پیوند دادن و معنا بخشیدن می‌کشاند و نیرویی که او را به سوی گسست، ویرانی و فروپاشی سوق…

بیشتر بخوانید

بلز پاسکال

هغه فرانسوی فیلسوف، اختراع کونکی، ریاضی پوه، فزیک پوه، الهیات پوه او تکړه لیکوال وو، چې د جون میاشتې په (۱۹) مه، پر (۱۶۲۳)زېږدیز کال د فرانسې د پاریس په ښار کې د «کلرمونت» په سیمه کې زیږیدلی دی. په شپاړس کلنۍ کې یې د تصویري هندسې یوه قضیه وموندله او کشف کړه، چې وروسته…

بیشتر بخوانید

رنه ډکارت

دی د پنځلسمې پېړۍ یو فرانسوي فیلسوف، ریاضی پوه، فزیک پوه او ساینس پوه وو، چې د مارچ میاشتې په (۳۱)مه، پر (۱۵۹۶) زېږدیز کال د فرانسې د «تورن» ایالت د «لاهه» په ښارګوټي کې زیږیدلی دی. ډکارت د عصري فلسفې یو له بنسټ ایښودونکی بلل کیږي. ډکارت د خپلو اندونو او افکار له لارې…

بیشتر بخوانید

منطق سود و ویرانی: تحلیل مارکسیستی جنگ و استثمار در جوامع تحت سلطه

 تقابل کثرت‌گرایی و واقعیت طبقاتی درحالی‌که نظریه‌پردازان کثرت‌گرا (پلورالیست)، جامعه را مجموعه‌ای از گروه‌های ذی‌نفعِ متنوع و مستقل می‌بینند، کارل مارکس با نگاهی ریشه‌ای، جامعه را به دو قطب اصلی تقسیم می‌کند: کارگر و سرمایه‌دار. از این منظر، تضاد اصلی و بنیادین در هر جامعه، تضاد طبقاتی است. تمامی تفاوت‌های دیگر اعم از مذهبی، قومی…

بیشتر بخوانید

پسا مدرنیسم؛ حامی عوام، منتقد نخبگان. 

postmodernism. آرام بختیاری  پست مدرنیسم؛ نه آتش به اختیار، و نه حیدر حیدر، است ! اصطلاح پسامدرن به معنی “بعد از زمان حال”، جریانی است غیرروشن و متضاد، دارای چند معنی در جوامع گوناگون که ازسال 1950 میلادی وارد فضای روشنفکری اروپا شد. محل تولد آن امریکا و فرانسه بود. این مکتب مدعی تنوع، تکثر،…

بیشتر بخوانید

واژه های آریه ،آریا، ایرانمویجه و آریانا در بازار لیلام ؟

نوشته : دکتر حمیدالله مفید در این پسین روز ها  برخی  اندیشمندان و بزرگان  فرهنگ و تاریخ در جستار های شان نگاشته اند که آیا واژه های آریه ، آریا ، آریانا و آرین یک واژه واقعی است یا ساخته و بافته شرق شناسان  و ناسیونالیست های ایرانی و ارایانای افغانستانی می باشد ؟ به…

بیشتر بخوانید

 جشن نوروز در گذرگاه تاریخ

نوشته : داکتر حمیدالله مفید واژه نوروز را آریایی های باستانی به گونه ای «ناوه سردا Nawa sardh» می خواندند(۱)  که معنی  آن سال نو می باشد. در  زبان فارسی میانه به گونه ای« نوگ روژNög röz » آمده است ‪(۲)‬ یعنی روز نو .  در زبان اوستایی به گونه ای «نوکه روکه Navaka raocah…

بیشتر بخوانید

د تلویزیوني سیاسي بحثونو اخلاقي معیارونه

 نور محمد غفوری پیلامه د تلویزیوني سیاسي بحثونو په اړه مې مخکې دوې لیکنې د هغو د ماهیت او اهمیت په تړاو د درنو لوستونکو خدمت ته وړاندې کړې وې. په دې لیکنه کې هڅه کېږي چې د دغو بحثونو د اغېزمنتیا او مسلکيتوب یو بل مهم اړخ، یعنې اخلاقي معیارونه، وڅېړل شي. ځکه چې…

بیشتر بخوانید

د تلویزیوني سیاسي بحثونو اهمیت

نور محمد غفوری مقدمه:د تلویزیونی سیاسی بحثونو په ماهیت مو په بله (پرونۍ 15.03.2026 ) لیکنه کې خبرې وکړې. په دې لیکنه کې په نظر کې دي چې د تلویزیونی سیاسي بحثونو د اهمیت په اړه په لنډه توګه رڼا واچوم.  د تلویزیون سیاسي بحثونه د معاصرو رسنیو یوه مهمه بڼه ده چې د سیاسي…

بیشتر بخوانید

د تلویزیوني سیاسي بحثونو ماهیت

نور محمد غفوری نن چې په انټرنټ کې ګرځیدم، ناڅاپي مې ولیدل چې د ډیورنډ د کرښې د دې خوا او ها خوا بحثونه او مذاکرې د دوو نفرو ترمنځ په شدت روانې وې. پخوا مې هم داسې تلویزیوني بحثونه لیدلي وو چې په سټوډیو کې مېلمنو به یو بل ته ښکنځلې کولې یا حتی…

بیشتر بخوانید