چه باید کرد 

چه  با ید  کرد  ها  بسیا  ر گشته  از ینکه  راه …

باسط محمد غریب

آقای "باسط محمد غریب" (به کُردی: باست حەمە غەریب) شاعر…

طالبان نماد خشونت، تبعیض و سرکوب علیه زنان و دختران

شباهنگ راد یکی از مهم‌ترین روایت‌ها در تبیین پدیدهٔ طالبان این…

دیار حلبچه‌ای

شاعر کُرد زبان "دیار حلبچه‌ای" (به کُردی: دیار هه‌له‌بجه‌یی) با…

ایدئولوژی ستیزان؛ خود ایدئولوژی گرایند

ideologie . آرام بختیاری ایدئولوژی انسانی؛ ضروری، مفید و رهایی بخش است.  ایدئولوژی؛…

 پری قره‌داغی

بانو "پری قره‌داغی" (به کُردی: پەری قەرەداخی) شاعر معاصر کُرد،…

از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

«
»

علمی و معلوماتی

مهرگرایی تمدن 5 هزار ساله جیرفت

دکتر بیژن باران  از 7 هزار سال پیش مردم به رصد ستارگان، شرایط جوی، حکمت نیاکان برای حدس آینده علاقه داشتند. انسان ها اجرام نورانی سیارات، ستارگان، کهکشانها را با تخیلات و آمال خود نام گذاردند. چرا مردم مدام آسمان نورانی دیدنی و اسطوره نیاکان در حافظه گروهی را بهم پیوند زدند؟ زندگی و تندرستی…

بیشتر بخوانید

(منطق به زبان ساده)

بحث دوم اگرچه قرار نبود این موضوع ادامه یابد اما علاقمندی و بعضآ تقاضای دوستان باعث شد تا مبحث را ادامه دهم. عزیزانیکه قسمت اول را خوانده باشند، درک این قسمت همچنان مشکل ایجاد نخواهد کرد. منطق “مادر ” علم ها است. پیدایش (منطق) به مثابه یک پدیده نظارت در گویش و استدلال احتمالآ به…

بیشتر بخوانید

نقشه بندی نگاره به انگاره در تاویل قالی

دکتر بیژن باران  قاب قالی نحو نگاره ها، رنگها، نمادها، باورها را در فضازمان رمزی در بر دارد. بنا به ساختار دستوری شعر، این نحو نگاره ای، چون کلمات، جملات، مفصلها برای دریافت واقعیت نیاکان است که محل، سبک، زمان، اندازه در آن مستتر است. چگونه نحو قالی را باید توضیح داد؟ قالی قاب تصویر…

بیشتر بخوانید

مارکسیسم و جنبش های نوین اجتماعی! 

گزینش از حسین تلاش مارکسیسم مجموعه ای از «جزئیات لایتغیر» نیست، دگم نیست، علم است. با آن که یک سیستم فکری است ولی سیستم جامد نیست، سیستم فکری رشد یابنده است و با آن که مارکس و انگلس و لنین در ایجاد و گسترش آن سهمی شگفت انگیز دارند، مارکسیسم امروزی ثمره تنها اندیشهٔ آن…

بیشتر بخوانید

تمرکز زدائی یا غیرمتمرکز سازی

داکتر اکبر همت فدرالیسم به مثابه اصل تمرکز زدائی متضمن تمامیت ارضی افغانستان است با گذشت زمان و دگرگونی های عمیق در جامعه افغانستان کثیرالقومی, زبانی, مذهبی و منطقوی ضرورت یک ساختار غیرمتمرکز بخاطر جلوگیری از پاشیده گی جامعه و نهایتآ تجزیه و همچنان بخاطر جلوگیری از سوق جامعه بسوی یک بحران خونین استبدادی دیگر…

بیشتر بخوانید

پراگماتیسم امریکایی،- عملگرایی بجای اندیشه ورزی

pragmatism. آرام بختیاری چارلز پیرسه، آغاز فلسفه پراگماتیسم در امریکا. پراگماتیسم، فلسفه و جهانبینی است که عملگرایی را بر اندیشه ورزی ترجیح میدهد و مدعی است که انسان موجودی است عملگرا و نه اندیشه ورز. سوسیالیست ها جریان پراگماتیسم را یک جهانبینی ذهنی ایده آلیستی آگنوستیکی؛ برخاسته در کشورهای آنگلوساکسن میدانند. آن جنبشی است ضد…

بیشتر بخوانید

منطق به زبان ساده !

ما همیشه کلمه منطق را یا بجا یا بیجا وسیعآ استفاده میکنیم. خصوصآ با این جملات بیشتر استعمال میکنیم: تو بی منطق هستی/ با منطق صحبت کو/ کجای گپ ات منطق دارد؟ / منطق هم خوب چیز هست ! / بی منطقی نکو و امثال چنین جملات !گاهی چنین جملات بجای دشنام دادن استعمال میگردد…

بیشتر بخوانید

جنگ ، اسیران جنگی وجنایتکاران جنگ !

ح «حریف » آلمان – دسمبر۲۰۲۲ بخش دوم بادریغ ودرد که سرنوشت کنوانسیونهای چهارگانه اسیران جنگی، پروتوکول های الحاقی وکنوانسیون منع شکنجه و…، بخصوص ازطرف جوانب مطرح جنگ ویا ابرقدرت ها،  بالاترازنوشته های روی یخ زیرنورآفتاب داغ نبوده است!! چنانچه بعد ازپایان جنگ جهانی دوم وختم رسیده گی محاکماتی به پرونده های متهمین ارتکابی جنایات…

بیشتر بخوانید

مسأله گذار و بغرنجی‌های آن

نویسنده: شبگیر حسنی برگرفته از :  دو‌ماه‌نامه اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی «دانش و امید»، سال دوم، شماره سیزدهم، شهریور ۱۴۰۱ تجربۀ گذار از فئودالیسم و تکوین سرمایه‌داری با تاریخچه‌ای چند صدساله، پیچیدگی و زمان‌بر بودن این فرآیند را در پیش چشم می‌گذارد. مسیر گذار از سرمایه‌داری به مراتب دشوارتر از فرآیند عبور از فئودالیسم است. هیچ تجربۀ…

بیشتر بخوانید

جنگ، اسیران جنگی وجنایتکاران جنگ! 

ح « حریف » آلمان ـ دسمبر۲۰۲۲ بخش اول جنگ یعنی درگیری مسلحانه واقعی، ارادی وگسترده جوامع سیاسی است که میتوان آنرا خشونت سیاسی نیزنام گذاشت که میان دولت ها، ملت هاویا سایرگروه های دیگرانجام گردیده و با خشونت، تلفات جانی وآسیب های مالی همراه است. بنابرگفته دانشمند نظامی «کارل فون» فرمانده ونظریه پردازنظامی ،…

بیشتر بخوانید

هر نشست ومجلسیکه ایمان به سیادت قانون ندارد عبث است

دوستان ارجمند سلام!   افکار ونگارش این قلم انفرادی ومنحصر به فرد است،  ولی اجابت وپذیرش آن اختیاریست.  صمیم.  ***  فقدان حاکمیت قانون متکی به قدرتِ مُجرد چه پیآمد های دارد؟  نادیده انگاشتن حاکمیت قانون، تعطیل انفاذ، توقیفِ کاربُرد و عدم استمرار آن بستر مساعد برای این معضلات خواهد شد:   بحران حقوقی واختلال نظام امنیتی، اتلاف…

بیشتر بخوانید

اندیشۀ عالی

رسول پویان سحـر در بـزم رنگین شـفـق مسـتانه می رقصد به گرد اشک شمع سوختکان پروانه می رقصد طبیعـت کار خـود را می کند با صبـر و آرامی در آن خردوکلان وصخره و دردانه می رقصد تـمـــدن در دل تــاریـــخ رویـای کـهـــــن دارد حـقـیـقـت در طلسم قـصـه و افسـانه می رقصد دهـد محبوبـه نـیــروی امـیــد…

بیشتر بخوانید

خدای ضحاکی دهه 60، و خدای معدوم نیچه

آرام بختیاری   خدای دهه 60 رهبر؛- پایان 4 هزارسال افسانه خدایان؟ نام و عنوان خدا، مفهومی است “هند و اروپایی” 4 هزارساله، که در غالب ادیان، رشته های الهیات، دین شناسی، و عرفان غربی مطرح شده. در اسطوره های کهن خلق ها نیز، سعی شده از طریق افسانه های خدایان به توضیح و شناخت این…

بیشتر بخوانید

اهمیت جنگلات و چوب در اقتصاد و محیط زیست کشور

نوشته کریم پوپل مورخ 08.12.2022 مقدمه  چوب ماده ای است که از تنه درختان بدست می اید  . چوب  از سلول های رشته ای ساخته شده  که موازی با  طول درخت قرار گرفته است. سلول ها که بر حسب عمل و نقششان شکل های متنوعی دارند. که در مجموع  استحکام مکانیکی درخت را تامین می…

بیشتر بخوانید