هجرت و تمدن؛ از زایش تمدن‌ها تا زایش بحران‌ ها

نویسنده: مهرالدین مشید روایت دوگانه هجرت؛ دیروز امید، امروز اضطراب هجرت به‌عنوان…

طالبان؛ اسطوره شکست ناپذیر با پاشنه اشیل

نویسنده: مهرالدین مشید توهم اقتدار پایدار؛ از فروپاشی امپراتوری‌ها تا شکست طالبان ظهور…

قربانی یاری شو!

امین الله مفکر امینی    2026-02-05! قربانی یاری شو که قربانــــت شـــــــــود     بوقتی سختی…

سلطنت مطلقه ؛ آنارشی جنگل گرگ ها

Hobbes , Thomas (1588-1679) آرام بختیاری هابس؛ فیلسوف سیاسی سلطنت مطلقه.  توماس هابس(1679-1588.م)،…

پایان یا بازتولید قدرت؛ طالبان در آستانه یک چرخش سرنوشت‌…

نویسنده: مهرالدین مشید حاکمیت طالبان و سناریو های آینده؛ تغییر از…

تکنولوژی یا تخیل؟ هارپ در میان واقعیت و توطئه 

از یوتیوب تا توهم خدایی: کالبدشکافی یک روایت خطرناک سلیمان کبیر…

بگذریـــد!

امین الله مفکر امینی          2026-27-04! بـگذرید زحرف وسخن های ممــلو ا زریـــــــــا نـــــدارد…

شب سیاه

رسول پویان شب سیاهی گریخته ماهی، شکـسته چنگی گـرفته نایی سحـر نیامد…

همدیگر ناپذیری

نفاق ، همدیگر ناپذیری ، بلند پروازی ، امتیاز طلبی…

مدافعان خط دیورند؛ واقع گرایان ژیوپلیتیک یا متهمان به همسویی…

نویسنده: مهرالدین مشید موافقان دیورند؛ بازیگران واقع گرا در برابر ستون…

‬‬نه به جنگ و نابرابری، آری به همبسته‌گی جهانی کارگران‬‬‬‬

 ‬‬‬‬اعلامیۀ سازمان سوسیالیست‌های کارگری افغانستان به‌مناسبت اول ماه می، روز…

توهم برتری و بازی قدرت

«جستاری در خودبزرگ‌ بینی و بازی‌های پنهان برتری» تهیه و تدوین…

بالیستیک چی‌ست؟

چرا این واژه‌ی صفت را به جای نام اصلی کار…

طالبان؛ پیامد فساد ساختاری و سازمان یافته حکومت‌های کرزی و…

نویسننده: مهرالدین مشید از امید تا انحطاط؛ فساد ساختاری و بازگشت…

قلۀ پیروزی

از قلـب خراسـان کهـن آمده ام با یعـقوب لیث و تهمتن…

بخاطر انفاذ قانون اساسی به مثابه شاه کلید نجات افغانستان

اعلامیه و فراخوان ملی بنام خداوند حق و عدالت با اتکا بر…

 لیبرالیسم، جنبش روشنگری، و نبوغ جان لاک

john locke (1632- 1704) آرام بختیاری جان لاک ؛ آغاز تئوری تقسیم…

از ترور میر اکبر خیبر تا کودتای ثور؛ بهای سنگین…

نویسننده: مهرالدین مشید تروریکه هنوز هم مردم افغانستان بهای آن را…

با عاشقان وعارفان همصحبت!

امین الله مفکر امینی                     2026-19-04! دل منــــــور میکـــند صحبت بـــا اهلـی عشق…

اهمیت و ضرورت آسیب شناسی تاریخی ، برای امروز و فردا های…

نوشته از بصیر دهزاد   این  مقاله که در کنفرانس علمی انجمن سراسری حقوقدانان…

«
»

علمی و معلوماتی

«سازش» و «سازشکاری» یعنی چه؟

‫ رفیق نورالدین کیانوری ــ پرسش و پاسخ، شمارهٔ ۲۰، دی‌ماه ۱۳۵۹ــ ‫ س: روزنامه «میزان» در مقالهٔ «مارکسیسم و سازشکاری» نوشته است: عجیب است حزب توده که اثر داهیانهٔ «بیماری کودکی چپ‌روی» … را خوانده است، به سازشکاری حمله می‌کند». آیا اثر مذکور سازشکاری را مجاز دانسته که «میزان» از ما می‌خواهد به سازشکاری…

بیشتر بخوانید

دو کلمه؛ همچون دو پرخاش

Eklektism, Dogmatism. آرام بختیاری التقاطی و دگماتیسم؛ دو واژه یا دو سیستم فکری؟   متفکر و فیلسوف التقاطی کسی است که از سیستم های گوناگون باب میل خود، نظراتی را انتخاب کند و با آنان بشکل غیرعلمی و غیر منسجم بینشی نو بسازد. آن واژه ایست یونانی که بشکل غیرخلاق، غیرمستقل، غیرمسئولانه، و مکانیکی، در استفاده…

بیشتر بخوانید

«اسپینوزا در ترازوی مکتب من بیش از این نه‌می‌دانم: فیلسوفی، سرگردان میان اراده و بی‌اراده‌گی»

تذکر ضروری و تازه و بکر!در پایان هر بخش لینک کامل سه زبانه‌ی پارسی، آلمانی و انگلیسی این گفت مان گذاشته می‌شود. دوستانی که حوصله‌ی خواندن نه دارند، می‌توانند با بارگیری اپلیکیشن چت‌جی‌پی‌تی، این محتوا را گام به گام بشنوند. محمدعثمان نجیب نماینده‌ی مکتب دینی فلسفی  من بیش از این نه می‌دانم بر طبق روایات…

بیشتر بخوانید

برگردان، یا همان واژه‌ی شناسای عربی ترجمه

محمدعثمان نجیب نماینده‌ی مکتب دینی-فلسفی من بیش از این نه می‌دانم از گذشته‌‌های دور بشر برای گذر در سراشیب زنده‌‌گی یا عروج آن، نیاز به درک یک محتوا و یک پدیده به زبان گویشی مادری خودش دارد. این نیاز، آن‌گاه خیلی محسوس است که انسان در روزمره‌کاری خود به یک زبان نا آشنا بر خورد…

بیشتر بخوانید

مارکسیسم قلب جوانان را تسخیر می‌کند

ا. م. شیری «چگونه یک ایدئولوژی غربی مانند مارکسیسم می‌تواند در یک کشور شرقی ریشه بدواند و توسعه یابد، اقتصاد آن را به دومین اقتصاد بزرگ جهان و حتی مرفه‌تر از کشور غربی خاستگاه خود تبدیل کند؟ [این سؤالات] باید پاسخ‌های علمی داشته باشند». وانگ ییجین ۱۸ ساله آرزوهای خود را بر پایۀ مطالعۀ مارکسیسم…

بیشتر بخوانید

احمدشاه بابا

احمدشاه بابا نومیالی اتل، غښتلی، توریالی او پیاوړی ملي شخصیت:  احمدشاه بابا زموږ د هیواد هغه نامتو، باتوُر، هوډمن، پتمن او مدبر شخصیت وو، چې په توُره او میړانه یې د لوی او سرلوړي افغانستان تاریخ روښانه او ځلانده ساتلی وو.  دی نه یوازې زموږ د هیواد یو زړه ور واکمن، ننگیالی، حق پالونکی او…

بیشتر بخوانید

«چپ نو» و سوسیال‌دموکراسی در افغانستان

نور محمد غفوری «چپ نو» و سوسیال‌دموکراسی در افغانستانبازاندیشی در ایدئولوژی و واقعیت اجتماعی خلاصه بحث دربارۀ ضرورت یا امکان‌پذیری «چپ نو» در افغانستان، بازتابی از بحران عمیق سیاسی و فکری در کشور است. در حالی‌که احزاب قومی، مذهبی، چپ سنتی، تنظیم‌های جهادی و لیبرال‌ـ‌بورژوازی نتوانسته‌اند پاسخ‌گوی نیازهای عدالت اجتماعی، توسعه و ثبات سیاسی باشند، ایدۀ…

بیشتر بخوانید

میراث سکاها در شاهنامه فردوسی: سیستان، سجستان و ایران

– دکتر بیژن باران مقدمه: شاهنامه و جغرافیای هویت ایرانی. شاهنامه فردوسی چیزی فراتر از یک شاهکار ادبی است؛ این اثر یک بایگانی فرهنگی عظیم است که هویت اخلاقی، زبانی و اسطوره‌ای ایران را در خود جای داده است. در طول تاریخ 5 هزارساله محتوی ایران، بمرور از خاور ایلاتی اسب سوار به باختر یعنی…

بیشتر بخوانید

تروتسکی در تاریخ اندیشه سیاسی چپ

leo Trotzki ( 1879- 1940 )  آرام بختیاری سنت ترور سیاسی با نام تروتسکی گره خورد. لئو تروتسکی (1940-1879.م) یکی از سازمان دهندگان انقلاب اکتبر، فرمانده ارتش نوبنیاد سرخ شوروی سابق را استالین در سال 1940 میلادی در کشور مکزیک حین تبعید ترور نمود. نام واقعی او “داود برونشتاین” متولد کشور اوکراین، همکار نزدیک لنین…

بیشتر بخوانید

تحول فرهنگ سیاسی؛ کلید طلایی وحدت و ثبات ملی در افغانستان

نور محمد غفوری (بخش چهارم و آخری)  ۷. ویژگی‌های فرهنگ سیاسی مطلوب برای افغانستان فرهنگ سیاسی مطلوب برای افغانستان باید بر پایهٔ ارزش‌ها و اصولی شکل گیرد که هم‌زمان بتوانند میان اقوام، مذاهب و گروه‌های اجتماعی احساس همبستگی ملی را ایجاد کنند و بنیان‌های ثبات و توسعهٔ سیاسی را تقویت نمایند. در چنین فرهنگی، شهروندی فعال، قانون‌مداری، عدالت، مدارا، شفافیت، اعتماد متقابل…

بیشتر بخوانید

ارسطو

نوموړی د لرغوني یونان او لوېدیځې نړۍ یو له لویو فیلسوفانو، مهمو عالمانو او متفکرینو څخه دی، چې اندونو او انګیرونو یې په مسیحي او نورو مذهبي او دیني خبرې اغېز پرېښی دی. د فلسفې په ټول تاریخ کې له اپلاطون او کانت پرته شاید هیڅوک د هغه د اندو فکر ژوروالی او پراخوالی ونه…

بیشتر بخوانید

تحول فرهنگ سیاسی؛ کلید طلایی وحدت و ثبات ملی در افغانستان

نور محمد غفوری (بخش سوم) ۶. چالش‌ها و راهکارهای تحول فرهنگ سیاسی در افغانستان تحول فرهنگ سیاسی در افغانستان، همانند هر جامعهٔ در حال گذار، فرایندی پیچیده، تدریجی و چندبعدی است. این تحول نه‌تنها با موانع ساختاری و تاریخی مواجه است، بلکه از چالش‌های فکری، فرهنگی و نهادی نیز تأثیر می‌پذیرد. شناخت دقیق این چالش‌ها و…

بیشتر بخوانید

تحول فرهنگ سیاسی؛ کلید طلایی وحدت و ثبات ملی در افغانستان

نور محمد غفوری (بخش دوم)  ۴. وضعیت کنونی کلتور سیاسی در افغانستان در پرتو دیدگاه آلموند و وربا، فرهنگ سیاسی افغانستان هنوز عمدتاً در مرحلهٔ «محدود و تابع» قرار دارد. به این معنا که اکثریت شهروندان آگاهی نظام‌مند از ساختارهای سیاسی، حقوق شهروندی و کارکرد نهادهای حکومتی ندارند و نقش خویش را بیشتر در اطاعت از…

بیشتر بخوانید

ښاري ژوند، چاپېریال او ډیجیټل پرمختګ

حميدالله بسيا په اوسني عصر کې، ښارونه د بشري ژوند د تمرکز اصلي مرکزونه ګرځېدلي دي. د نفوس د زیاتوالي، اقتصادي فعالیتونو او ټکنالوژۍ د پرمختګ له امله، د ښاري ژوند اداره او ژوند پکې اسانول د هر حکومت او ټولنې یوه مهمه موخه ګرځېدلې ده. د ښارونو د ښه مدیریت لپاره، د ډیجیټل ټکنالوژۍ…

بیشتر بخوانید

اپلاتون

د ده اصلي نوم «اریستوکلس» دی، د یونان یو نوموتی او ستر فیلسوف، ریاضي پوه او شاعر وو. د هغه اندونه او  افکار د نړۍ د فیلسوفانو په منځ کې ځانګړی ځای لري. د زېږېدنې د نېټې په اړه ېې دقيق مالومات نه شته خو څېړونکي وايي چې هغه تر ميلاد « 427یا۴۲۹» کاله مخکې،…

بیشتر بخوانید