اخلاق و تمدن

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیـطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

مشروعیت‌زدایی قومی طالبان؛ خلع سلاح قومی این گروه

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از مهم‌ترین موانع در مسیر حل بحران…

آن کارسون، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶؛ از ادبیات کلاسیک تا…

      بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  آکادمی سوئد روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه نوبل…

رمانتیسم؛ عطر شانل آیدا، یا سیگار اشنو شهلا ؟

Romantik . آرام بختیاری رمانتیک، مکتبی چند وجهی؛ خردگریز، اتوپیستی، هومانیستی. رمانتیک واژه…

رساله‌ای در باب تخیل (3)

« آزادی و هراس انسان از خلوت خویش » تهیه و…

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

نیهلیسم؛ محصول شکست سیاسی یا فردی؟

Nihilism. آرام بختیاری نیهلیسم یعنی پوچی، انفعال، زوال، بطالت، و فاقد هدف.  نیهلیسم…

گزیده‌ی اشعار شرمین ولی

اشعار کتاب اندوه ارغوانی یک سیب گزیده‌ی اشعار شرمین ولی مترجم: زانا کوردستانی (۱) پاییز…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت اول: مسئله فقط امیر نیست وقتی درباره طالبان صحبت می‌کنیم،…

بعد از ضربه چه می‌ماند؟

افغانستان و منطقه در عصر جنگ‌های فرسایشی Wahidullah Noorzai — Former…

دل دادن و دل بردن!

امین الله مفکر  امینی                2026-25-09 دلـــــدادن ودل بردن ودل بستن نباشد…

ایدئولوژی سایه ای سنگین برفراز اندیشه ها

 نویسنده: مهرالدین مشید              زنجیر های ناپیدای ایدئولوژی  انسان موجودی معناجو است. او…

«
»

مسایل تاریخی

ششم جدی در خاطرات رهبری جناح خلق

آشپزهای روسی در خدمت حفیظ الله امین پیروان و شماری از شرکای دیروز خوان نعمت حفیظ الله امین همیشه تلاش کرده اند تا چنین وانمود سازند که امین شخص مستقل بود و هیچگونه روابط نهانی و پنهانی با ادارات اطلاعاتی شوروی نداشت و نه قوای اتحاد شوروی به خواست او به افغانستان آمده بودند و…

بیشتر بخوانید

روزی در تاریخ

بمناسبت زاد روز استالین، تجسم آیندۀ بشریت ا. م. شیری در ۲۱ دسامبر ۱۸۷۹، بزرگترین دولتمرد و رهبر دولت و حزب کمونیست اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی، انقلابی بلشویک، نظریه‌پرداز برجستۀ مارکسیسم-لنینیسم، شاگرد و رفیق راه لنین، ادامه‌دهندۀ کار بزرگ او، سازندۀ اولین دولت سوسیالیستی جهان و ژنرالیسموس، یوسف ویساریونوویچ استالین (جوگاشویلی) در یک خانوادۀ پینه‌دوز…

بیشتر بخوانید

نگاه گذرایی به تاریخ «حزب دموکراتیک خلق افغانستان»

نویسنده: اسد کشتمند ــ  نخست باید گفت که حزب دموکراتیک خلق افغانستان زاده تاریخ و دوران اعتلای ترقی‌خواهانه مدرن آن است. زیرا «حزب دموکراتیک خلق افغانستان» به مثابه پرچم‌بردار یکی از مدرن‌ترین و پیشرفته‌ترین اندیشه‌های دوران خود در جامعه عقب‌مانده فئودالی و نیمه فئودالی افغانستان دهه شصت میلادی قرن گذشته وارد عرصه سیاسی کشور شد.…

بیشتر بخوانید

به میمنت صد و هشتمین سالگرد انقلاب کبیر سوسیالیستی اکتبر

ا. م. شیری هفتم نوامبر ۱۹۱۷ (۲۵ اکتبر طبق قدیم) (١۶ آبان- عقرب خورشیدی)، یک روز تاریخی به یاد ماندنی نه تنها برای خلق‌های روسیه و قلمرو اتحاد شوروی سابق، بلکه برای بشریت سر تا سر جهان است.  سالروز انقلاب کبیر اکتبر به دو دلیل یک روز تاریخی برای کل بشریت است: اول- متفاوت از…

بیشتر بخوانید

پلان آلمان نازی برای کشاندن پای افغانستان به جنگ دوم جهانی در برابر اتحاد شوروی و بریتانیا

ترجمه و تحشیه از خلیل وداد برگرفته از سایت:  Ташкент I vsedaokolo.uz 3 oktober 2019  شکست آلمان در جنگ جهانی اول ضربه شدیدی به اینکشور بود که عقدهُ شکست نظامی- سیاسی و شرایط فلاکتبار اجتماعی و اقتصادی زمینه یی برای پیدایش و گسترش پندارهای ناسیونال سوسیالیتی و فاشیستی در کشور شد. در چنین زمانی در آغاز سالهای…

بیشتر بخوانید

خان عبدالغفار خان(پاچا خان) 

خان عبدالغفار خان د شلمې پېړۍ ستر مبارز او د نه تاوتریخوالي (عدم تشدد) د فلسفې علمبرداره سیاسي شخصیت وو، چې په څو نامتو نومونو لکه: فخر افغان، پاچا خان، بادشاه خان او د سرحد ګاندي په نومونو یادېږي. خان عبدالغفارخان پر (۱۸۹۰)زېږدیز کال د پېښور د «هشتنغر» سیمې د «اتمانزو» په کلي  کې د…

بیشتر بخوانید

روز استقلال افغانستان؛ نماد آزادی و خودباوری ملی

روز ۲۸ سنبله (۱۹ اگست) در تاریخ معاصر افغانستان به‌عنوان روز استرداد استقلال یاد می‌شود؛ روزی که ملت ما در سال ۱۹۱۹ میلادی با شجاعت و ایثار، زنجیرهای استعمار بریتانیا را گسست و استقلال سیاسی خویش را به‌دست آورد. این روز، نماد آزادی، خودباوری و ایستادگی ملت افغانستان در برابر سلطه‌جویی‌های استعماری است. تجلیل از…

بیشتر بخوانید

فرا رسی برگذاری جشن استقلال افغانستان از تحت الحمایگی امپراطوری انگلیس است

گرچه متارکه جنگ در سوم جون سال ۱۹۱۹ صورت گرفت و معاهده استقلال در ۲۲ نوامبر سال ۱۹۲۱ بین محمود طرزی ودابس نماینده انگلیس امضا شد اما ۲۸ اسد را بحیث روز استقلال گفته از اول تا هفت سنبله جشن را برپا میکردند. برخی‌ها می‌گویند انتخاب این روز که در دوران شاهی یک هفته تجلیل…

بیشتر بخوانید

اعلامه محمود طرزی

در تاریخ معاصر افغانستان، نامی می‌درخشد که با بیداری فکری، تحول فرهنگی، و اصلاح اجتماعی گره خورده است؛ نامی که مرزهای زمان را درنوردیده و به‌عنوان نماد روشنفکری و پیش‌نگری در ذهن نسل‌ها حک شده است: اعلامه محمود طرزی. اعلامه طرزی، از سلاله‌ی علم و فضیلت، با ذهنی روشن، نگاهی ژرف، و زبانی شیوا، پایه‌گذار…

بیشتر بخوانید

پایان فاشیسم و رهایی اروپا: ارتش سرخ، قهرمان فراموش‌شدهٔ تاریخ

عکس تاریخی «افراشتن پرچم بر فراز رایشتاگ»، تصویری نمادین، توسط عکاس شوروی، یوگنی خالدی، در ۲ مه ۱۹۴۵ گرفته شده و سربازان ارتش سرخ را نشان می‌دهد که پرچم اتحاد جماهیر شوروی را بر فراز ساختمان رایشتاگ در برلین برافراشته‌اند. این عکس یکی از شناخته‌شده‌ترین تصاویر جنگ جهانی دوم است و به‌عنوان نمادی از پیروزی…

بیشتر بخوانید

  هفت ثور  بادونظر ودو دیدگاه

قابل توجه آنانی که وقوع رویداد هفت ثور ۱۳۵۷ خورشیدی را منحصر به حزب دموکراتیک خلق افغانستان دانسته وادامه حوادث را به هفت ثور نسبت میدهند. در حالیکه این موضوع مستلزم مطالعات بیشترعمیقتر ودقیقترمیباشد که با شناخت وچگونگی اهداف وانگیزه ی اصلی عوامل داخلی وخارجی موضوع با درک حقایق پنهانی وآشکارا وروشن شدن زوایای تاریک…

بیشتر بخوانید

تلاش‌های ناکام ترامپ برای توقف جنگ اوکراین همزمان با تشدید حملات روسیه

شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان در مطلبی با اشاره به تلاش‌ واشنگتن برای توقف جنگ در اوکراین از یک سو و افزایش حملات روسیه در بحبوحه ضرب الاجل «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهوری آمریکا به همتای روس برای آمدن به پای میز مذاکرات صلح به دلایل وضعیت جاری این درگیری پرداخت. به گزارش روز چهارشنبه ایرنا از این رسانه آمریکایی، بر…

بیشتر بخوانید

۱۶ حوت ۱۳۶۸، آن روز تیره و تار!

محمدعثمان نجیب سروصداهای پنهان و عیان از شکل‌گیری اختلافات میان‌ِ دکتر نجیب و برخی اعضای بلند‌رتیه‌ی حزب و‌ دولت در آن‌زمان شنیده می‌شدند. دیری نه‌گذشت که دشمنی‌‌های این دو‌ گروه آشکارتر گردیدند. وزنه‌ی بیش‌تر آن اختلافات را تنش‌های قومی و محلی دکتر نجیب و تڼۍ تشکیل می‌داد. حزب وطن تحت ره‌بری دکتر نجیب و دولتی…

بیشتر بخوانید

جنگ کبیر میهنی-تابستان آتشین

مسکو ١٩۴١ در آثار یک عکاس خبرنگار آمریکایی والری بورت (Valery BURT) – روزنامه‌نگار، مورخ، نویسنده ا. م. شیری: واضح است تا زمانی که سرمایه‌داری به حیات خود ادامه می‌دهد، فاشیزم، خشن‌ترین نیروی خود را بازتولید خواهد کرد. همانطور که شاهدیم، فاشیزم برغم تحمل شکست سخت در مقابل خلق‌های اتحاد شوروی و ارتش سرخ کارگران…

بیشتر بخوانید

برگ؜ های ناخوانده؜؜ و ناشنیده؜ در مورد کشتن نادرشاه

گرفته شده از کتاب «ظهور مشروطیت و قربانیان استبداد در افغانستان» نوشته سید مسعود پوهنیار «عبدالعزیز توخی نامبرده پسر سلطان ؜عزيز؜خان حاكم ولسوالی بلخ از قوم توخی است. موصوف در مکتب امانی داخل شده تا صنف دهم خواند. با عبدالخالق قاتل همصنفی بود. نامبرده شخص زنده، چالاك، شوخ و مجلس ؜آرا بود و افکار مترقی…

بیشتر بخوانید