سیستم څه ته وایي؟

نور محمد غفوری سریزه سیستم (System) د انسان د ژوند، طبیعت، ټولنې،…

آیا زمان همگرایی نیروهای سیاسی افغانستان فرا نرسیده است؟

 نویسنده: مهرالدین مشید از راست و چپ تا طالبان؛ ضرورت توافق…

آته ایسم؛ ضرورت انقلاب و روشنگری است؟

Atheism: خدا ناوری  آرام بختیاری 2600 سال بحث و جدل خونین؛ آته…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواریهای عصر ساسانی

(بخش۳)،علی میرفطروس -«من فرزندِ جامم؛ از آن شیر می‌نوشم  و تا روز رستاخیز،…

شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

زورا سورونبایوا  شاعر، نویسنده و نمایشنامه‌نویس قرقیزی شوروی

برگردان. رحیم کاکایی زورا سورونبایوا  نخستین نویسنده زن در قیرقیزستان شوروی،…

افغانستان؛ وقتی دخالت خارجی سرنوشت یک انقلاب را تغییر داد

https://www.youtube.com/watch?v=cX5Rlj8weaA از ورود شوروی تا فاجعه نجیب‌الله؛ چه بر سر افغانستان…

خاطرات امین الله مفکر

خاطرات اینجانت امین الله مفکر امینی شاعر و نویسنده درچـــاربــــــخش مختصرا…

افغانستان در دوراهی تاریخ؛ تداوم بحران یا گذار به حاکمیت…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان امروز در نقطه‌ای حساس از تاریخ معاصر…

بی تفاوتی جهان در برابر تروریزم جهادی در افغانستان!

القاعده و طالبان دو رویی یک سکه اند! جهان در برابر…

اخلاق و تمدن

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیـطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

مشروعیت‌زدایی قومی طالبان؛ خلع سلاح قومی این گروه

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از مهم‌ترین موانع در مسیر حل بحران…

آن کارسون، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶؛ از ادبیات کلاسیک تا…

      بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  آکادمی سوئد روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه نوبل…

رمانتیسم؛ عطر شانل آیدا، یا سیگار اشنو شهلا ؟

Romantik . آرام بختیاری رمانتیک، مکتبی چند وجهی؛ خردگریز، اتوپیستی، هومانیستی. رمانتیک واژه…

رساله‌ای در باب تخیل (3)

« آزادی و هراس انسان از خلوت خویش » تهیه و…

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

«
»

یویورک‌تایمز: جنگ علیه ایران، ضربه‌ای خیره‌کننده به اقتصاد جهانی وارد کرده 

/ نرخ سود وام مسکن در کانزاس به بالای ۶ درصد رسید / کوره‌های جسدسوزی در غرب هند تعطیل شدند / تابلو‌های «بنزین تمام شد» در پمپ بنزین‌های ویتنام / در کنیا، چای‌کاران و بازرگانان نگرانند که صادرات آنها به ایران در اسکله بپوسد / کشاورزان در آمریکا، کانادا، اروپا، بریتانیا و مکزیک از افزایش هزینه‌های کود رنگشان پریده

یویورک‌تایمز نوشت: بمب‌ها در خاورمیانه در حال انفجار هستند، اما پیامد‌های آن خانوار‌ها و مشاغل را در محله‌های سراسر جهان به لرزه درآورده است.

در ادامه این مطلب آمده است: در کانزاس، خریداران خانه این هفته شاهد افزایش نرخ وام مسکن ۳۰ ساله به بالای ۶ درصد بودند. در غرب هند، خانواده‌هایی که در سوگ مرگ یکی از عزیزان خود بودند، متوجه شدند که کوره‌های جسدسوزی با سوخت گاز به طور موقت تعطیل شده‌اند.

در هانوی، ویتنام، صاحبان پمپ بنزین‌ها تابلو‌هایی با عنوان «تمام شده» نصب کردند. در کنیا، چای‌کاران و بازرگانان نگران بودند که صادرات آنها به ایران در اسکله بپوسد؛ و در سراسر ایالات متحده، کانادا، اروپا، بریتانیا و مکزیک، کشاورزان از افزایش هزینه‌های کود رنگشان پرید.

جنگ رو به گسترش در ایران ضربه‌ای خیره‌کننده به اقتصاد جهانی وارد کرده است که پیش از این به دلیل فروپاشی نظم تجارت بین‌المللی، جنگ در اوکراین و سیاست‌گذاری‌های آشفته ترامپ آسیب دیده بود.  

دیوید گلدوین، دیپلمات سابق آمریکایی و مقام وزارت انرژی ایالات متحده، در مورد بسته شدن تنگه هرمز، مهمترین گلوگاه نفت جهان، گفت: «این واقعاً یک تهدید بزرگ است.» او گفت که این سناریوی اضطراری است که همه از آن می‌ترسیدند.

امین ناصر، مدیرعامل شرکت آرامکوی عربستان، بزرگترین شرکت نفت و گاز جهان، این هفته هشدار داد که یک جنگ طولانی مدت بین ایالات متحده و ایران می‌تواند «عواقب فاجعه‌باری» برای بازار نفت جهان و اقتصاد جهانی داشته باشد.

با این حال، حتی اگر جنگی که در ۲۸ فوریه با حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران آغاز شد، نسبتاً سریع به پایان برسد، این آخرین تحولات، مصرف‌کنندگان، کارگران و کارفرمایان را در مسیر نگران‌کننده و غیرقابل پیش‌بینی دیگری قرار می‌دهد.

مسئله فقط این نیست که صاحبان مشاغل کوچک و مدیران شرکت‌ها باید بار دیگر زنجیره‌های تأمین خود را دوباره ارزیابی کنند، افزایش قیمت‌ها را مدیریت کنند و محدودیت‌های متغیر در مورد اینکه با چه کسی می‌توانند تجارت کنند را پیگیری کنند. یا اینکه عدم قطعیت اضافی، اعتماد را تضعیف می‌کند و مصرف‌کنندگان را به خرج کردن و مشاغل را به سرمایه‌گذاری بی‌میل می‌کند.

مسئله این است که این تغییر نقشه پویایی قدرت در خاورمیانه می‌تواند مجموعه‌ای از عواقب را ایجاد کند که شدت کامل آن ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها مشخص نشود.  مگ جیکوبز، نویسنده کتاب «وحشت در پمپ بنزین: بحران انرژی و دگرگونی سیاست آمریکا در دهه ۱۹۷۰»، خاطرنشان کرد که قیمت‌ها پس از تحریم نفتی در سال‌های ۱۹۷۳ و ۱۹۷۴ بلافاصله کاهش نیافتند. آنها برای بقیه دهه همچنان بالا ماندند.

خانم جیکوبز تأکید کرد که وضعیت عرضه امروز کاملاً متفاوت است و تولیدکنندگان بسیار بیشتری وجود دارند. اما بحرانی که سازمان کشور‌های صادرکننده نفت عرب با تحریم خود ایجاد کرد، زنجیره‌ای از وقایع را آغاز کرد که این تولیدکنندگان نفت هرگز تصور نمی‌کردند.

شوک نفتی، کشور‌های دیگر، به‌ویژه ایالات متحده، را بر آن داشت تا در مصرف انرژی صرفه‌جویی کنند و خودرو‌های کم‌مصرف و صنایع نفت و گاز طبیعی خود را توسعه دهند. در نهایت، سلطه انحصاری کشور‌های عربی شکسته شد. قیمت نفت در سال ۱۹۸۶ سقوط کرد.

اقدامات امروز در ایران و منطقه اطراف آن ممکن است به طور مشابه عواقبی داشته باشد که هم غیرمنتظره و هم گسترده هستند.

 برای مثال، خانم جیکوبز به احتمال تقویت ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، اشاره کرد. این هفته، ترامپ برخی از محدودیت‌های صادرات نفت روسیه را که برای فشار بر پوتین به دلیل جنگ در اوکراین اعمال شده بود، کاهش داد.

قیمت‌های بالاتر نفت، اقتصاد و ماشین جنگی روسیه را که در محاصره قرار گرفته بود، تقویت خواهد کرد؛ و آقای پوتین از این فرصت استفاده کرده و رهبران اروپایی را که پس از حمله به اوکراین از تحریم‌های انرژی روسیه حمایت کردند، مورد تمسخر قرار داده است.

این بحران همچنین یادآوری قدرتمندی از آسیب‌پذیری‌های مداوم در حوزه زنجیره‌های تأمین حیاتی است. همه‌گیری کووید-۱۹ و جنگ در اوکراین باعث شد رهبران در سراسر جهان در مورد لزوم اولویت‌بندی تاب‌آوری و امنیت صحبت کنند.

با این حال، جنگ ایالات متحده و اسرائیل در ایران بار دیگر نشان می‌دهد که چگونه اختلالات در سیستم تجارت جهانی هنوز می‌تواند درد اقتصادی شدیدی ایجاد کند.