افغانستان و بحران سیاست‌زدگی؛ جامعه‌ای گرفتار منازعه و محرومیت

 نویسنده: مهرالدین مشید سیاست‌زدگی در افغانستان؛ ریشه‌های ساختاری و پیامدهای انسانی سیاست…

نصیب الله سیماب

*** له پښتو ژبې او پښتني فرهنګ تکړه شاعر، ادبپوه، څېړونکی،…

دهمین جلسه گفت‌وگو با اسدالله کشتمند؛ روایت افغانستان در سال‌های…

https://www.youtube.com/watch?v=2d326hWQtcQ&t=12s دهمین جلسه گفت‌وگو با اسدالله کشتمند؛ روایت افغانستان در سال‌های…

از فرسایش دولت تا سرایت جنگ: زنجیرهٔ راهبردی بحران در…

Wahidullah Noorzai | Former Senior ANCOP/ANP Officer | Military and…

د سیستمونو ډولونه

نور محمد غفوری د سیستمونو د وېش عمده معیارونه سریزه په تېرو دوو…

سکوت پشتون‌ها در برابر طالبان؛ آتشی زیر خاکستر

 نویسنده: مهرالدین مشید تحلیلی دربارهٔ سکوت سیاسی، نارضایتی اجتماعی و امکان…

کابل چه زمانی می‌تواند ۹۹ درصد آب مورد نیاز خود…

نوشته : کریم پوپل مورخ ۲عقرب ۲۰۲۶ ** پیشنهاد کریم پوپل به…

ژورنالیست یا میکروفونِ خاموش؟

ژورنالیست واقعی نه سخنگوی قدرت، بلکه صدای مردم است؛ کسی…

فوتوریسم ادبی؛ میان توفان انقلاب و هورای فاشیسم

Futurism.   آرام بختیاری فوتوریسم؛ جنبشی ادبی هنری، آینده گرا اعتراضی، و شورشی…

انسان؛ در جست ‌وجوی خویشتن (1)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی پیشگفتار : انسان از نخستین…

انوره دو بالزاک

هغه د (۱۹)مې پېړۍ د فرانسوي ادبیاتو د مخکښانو په…

سیستم څنګه کار کوي؟

نور محمد غفوری د سیستم د فعالیت څرنګوالی - دوهمه برخه سریزه په…

طالبان، تی‌تی‌پی و چرخش به سوی هند؛ رمز یک رقابت…

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از پرسش‌های مهم و پیچیده در تحولات…

میدان، فشار و خطای پیروزی: چه زمانی هزینه به قدرت…

Wahidullah Noorzai | Noorzai International Doctrine Academy (NIDA) تز مقاله در منازعات…

سیستم څه ته وایي؟

نور محمد غفوری سریزه سیستم (System) د انسان د ژوند، طبیعت، ټولنې،…

آیا زمان همگرایی نیروهای سیاسی افغانستان فرا نرسیده است؟

 نویسنده: مهرالدین مشید از راست و چپ تا طالبان؛ ضرورت توافق…

آته ایسم؛ ضرورت انقلاب و روشنگری است؟

Atheism: خدا ناوری  آرام بختیاری 2600 سال بحث و جدل خونین؛ آته…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواریهای عصر ساسانی

(بخش۳)،علی میرفطروس -«من فرزندِ جامم؛ از آن شیر می‌نوشم  و تا روز رستاخیز،…

شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

زورا سورونبایوا  شاعر، نویسنده و نمایشنامه‌نویس قرقیزی شوروی

برگردان. رحیم کاکایی زورا سورونبایوا  نخستین نویسنده زن در قیرقیزستان شوروی،…

«
»

لفظي بريدونه او خطرناک تورونه

په داسې حال کې چې د ولسمشر لومړي مرستيال جنرال دوستم تيره ورځ ولسمشر غني او اجرايه رييس عبدالله عبدالله په حکومت کې په قوم پالنې تورن کړل او يو شمير نور تورونه يې هم پرې ولګول؛ ولسمشرۍ ماڼۍ د دوستم په څرګندونو غبرګون ښودلی دی او دا يې د هيواد له اوسنيو شرايطو او د يو لوړپوړي دولتي چارواکي په توګه د هغه له مقام سره په ټکر کې بللې دي. جنرال دوستم تيره ورځ د خپلو پلویانو په غونډه کې وویل چې ولسمشر د ده واک او صلاحیتونه اخیستي دي او دی نور د واک د تمرکز ملاتړ نه کوي. ده د ملي امنیت رييس ښاغلی ستانکزی د ځان خلاف په دسیسې، د رباني په قتل کې په لاس لرلو او له طالبانو سره په همکارۍ تورن کړی دی. نوموړي دا هم ویلي چې ولسمشر غني یوازې د ملي امنیت شورا د سلاکار حنیف اتمر، د ملي امنیت د رييس معصوم ستانکزي او د خپل دفتر د رييس خبرو ته غوږ نیسي. اوس ارګ د يوې خبرپاڼې په خپرولو سره ويلي چې دغه تورونه د عدلي او قضايې ادارو له لوري هر اړخيزې څيړنې ته اړتيا لري څو د هغه صحت او نه صحت په ډاګه او د قوانينو په رڼا کې ورسره چلند وشي.

دا لومړی ځل نه دی چې لوړپوړي چارواکي يو پر بل ستر تورونه لګوي بلکې له دې وړاندې هم د ولسمشر او اجرايه رييس په ګډون نورو لوړپوړو چارواکو هم پر يو او بل لفظي بريدونه کړي دي. څه موده وړاندې اجرايه رييس ولسمشر په بې کفايتۍ تورن کړی و او ويلي و چې په دريو مياشتو کې يې یو ځل هم له دوه سره نه دي کتلي، بیا ولسمشر يې په غبرګون کې اجرايه رييس د اصلاحاتو په مخنيوي او د فاسدانو په ملاتړ تورن کړ. همدا راز په ښې حکومتولۍ کې د ولسمشر ځانګړي استازي هم فرصت ته په کتو په ولسمشر او په ټول حکومت نيوکې  کړي دي. او اوس دا دی خبره آن د ولسمشر تر لومړي مرستيال راورسيده. د ده هم لومړی ځل نه دی چې پر ولسمشر نيوکې کوي بلکې له دوړاندې يې هم په ولسمشر تور پورې کړی و چې د نوموړي صلاحيتونه يې په خپل لاس کې اخيستي دي.

پوښتنه دا ده چې يو پر بل د مشرانو تورونه له کومه ځايه سرچينه اخلي، ولې لګول کيږي او پر ولس او نظام يې اغيز څه دی؟

تر ډیره دا تورونه له شخصي عقدو سرچينه اخلي، کله چې د يو چارواکي امتياز ته زړه وشي او يا وغواړي له مقابل لور ډير څه ترلاسه کړي او يا يې هم کوم پخوانی امتياز په خطر کې شي نو د دغې خطر د کمولو لپاره په مقابل لوري نيوکې کوي څو روحيه يې کمزورې او په ولس کې يې پر وړاندې غبرګون پيدا شي. دغه تورونه که څه هم چارواکو لپاره عادي ښکاري او د خپل رقيب د تضعيف نقطې په توګه يې کاروي خو په حقيقت کې دا د ولس په منځ کې د زهرو پاشل دي. دا ډول څرګندونې د ولس تر منځ نفاق تخم شيندي، د چارواکو دغه ډول غير مسولانه څرګندونې د ولس د پارچه کيدو سبب کيږي. دا ډول تورونه ولسونه په خپل نظام بې باوره کوي او له دولته فاصله اخلي.

يو پر بل د چارواکو تورونه او لفظي بريدونه په لوی لاس د دښمن تبر ته لاستی اچول دي. ټول پوهيږو چې دښمن مو تيار په کمين کې راته ناست دی او فقط د موکې په انتظار دی، دښمن که په مونږ کې د نوک ځای پيدا کوي نو سوک په کې ځايوي او هره لحظه زمونږ د بربادۍ لپاره پلانونه جوړوي. آيا دا تور لګوونکي په دې نه پوهیږي چې څرګندونې او تورونه يې يوازې دوی پورې منحصر نه دي بلکې مستقيماً له ولس سره هم اړيکه لري؟

د هيواد اوسنيو شرايطو ته په کتو د دوی له شخصي غرضه او تعصبه ډکې څرګندونې د ولس د ويشل کیدو سبب کيږي، په ولس کې قومي، ژپني، مذهبي او سمتي تعصب ته زمينه برابروي، د افغان ولس د تاريخي دښمن د شوم پلان په عملي کيدو کې مرسته کوي، او په لوی لاس هيواد د نفاق کندې ته ټيل وهي. فلهذا مونږ له ټولو چارواکو او سياسي څېرو غوښتنه کوو چې د دې خاورې د بچي په توګه، د دې ولس د يو غړي په توګه او د يو افغان په توګه دې په ولس کې د يووالي ستنې پياوړې کړي او نور دې د خپلو شخصي غرضونو په خاطر ولس په خطر کې نه اچوي، دوی دې نور د دښمن پلان نه عملي کوي او نور دې د ولس د بيلوالي پر ځای د يووالي لپاره کار وکړي. خپل شخصي ستونزې د ې د خبرو له لارې حل کړي او په دا ډول غیر مسولانه څرګندونو دې ولس د بدبختۍ پر لور نه بيايي.

لیکنه : خوشحال آصفي