روسیه در قبال تحولات ونزوئلا چه خواهد کرد؟
کارشناسان روسیه در مصاحبه‌هایی به بررسی ابعاد تحولات ونزوئلا و گزینه‌های پیش‌روی مسکو در رابطه با تحولات آتی پرداخته‌اند.
حمله ترامپ به ونزوئلا، برایند تحولات سیاسی داخلی آمریکا
دیمیتری روزنتال مدیر مؤسسه آمریکای لاتین آکادمی علوم روسیه معتقد است: دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در ابتدا قصد حمله به ونزوئلا را نداشت و اتفاقاتی که اکنون شاهد آن هستیم، عمدتاً به دلایل سیاسی داخلی است.
وی در گفت‌وگو با روزنامه کامرسانت چاپ مسکو افزود: ترامپ نیاز داشت تا رأی‌دهندگان را بسیج کند و حمایت بیشتری از مهاجران ونزوئلایی و کوبایی که نسبت به حکومت‌های چپ‌گرا، از جمله در ونزوئلا، نگاه بسیار منفی دارند، به دست آورد. اما سپس اوضاع پیچیده‌تر و وخیم‌تر شد و ترامپ آنقدر حرف زد و عمل کرد که نتوانست جلوی خود را بگیرد.
این کارشناس روس یادآور شد: مدتی پیش گزارش شد که مذاکراتی بین مقامات دو کشور در جریان است و برخی از ناظران احتمال دستیابی دو طرف به توافق را رد نکردند. با این حال، ظاهراً این اتفاق نیفتاده است و اقدامات ارتش و نیروهای ویژه آمریکایی در ساعات اخیر، مرحله جدیدی از تشدید تنش را نشان می‌دهد که در آن خطرات به طور قابل توجهی بیشتر است.
روزنتال خاطرنشان کرد: به طور خاص‌تر، ونزوئلا همیشه توسط تشکیلات آمریکایی به عنوان تهدیدی برای منافع ملی این کشور تلقی شده است.
وی ادامه داد: برای ایالات متحده، کنترل کامل نیمکره غربی ضروری است و وجود کشورهای متخاصم در آنجا غیرقابل قبول است. با این حال، ونزوئلا ذخایر نفتی عظیم و به طور کلی پتانسیل بالایی دارد.
مدیر مؤسسه آمریکای لاتین آکادمی علوم روسیه گفت: البته، رهبری آمریکا – تحت دولت‌های مختلف، چه جمهوری‌خواه و چه دموکرات – به دنبال تضعیف موقعیت ونزوئلا و تغییر شکل حکومت آن به حکومتی طرفدار آمریکا بوده است. با این حال، این اولویت اصلی آمریکایی‌ها نبود و تصمیم ترامپ تا حد زیادی تحت تأثیر وضعیت سیاسی داخلی خود ایالات متحده بود.
روزنتال معتقد است: روسیه در این زمینه گزینه‌های زیادی ندارد. روسیه مطمئناً از رهبری ونزوئلا حمایت سیاسی و اخلاقی خواهد کرد، از جمله انجام تمام اقدامات لازم در عرصه بین‌المللی.
وی افزود: به دلایل مختلف، گفتن اینکه در حال حاضر چه کار دیگری می‌توانیم انجام دهیم دشوار است.
خطر باتلاق برای آمریکا
فئودور لوکیانوف سردبیر مجله «روسیه در امور جهانی» نیز درباره تحولات ونزوئلا معتقد است: دونالد ترامپ تصمیم گرفته است به وضوح نشان دهد که برای او، «دکترین مونرو» چیزی بیش از یک شعار ذکر شده در استراتژی امنیت ملی او، بلکه یک راهنمای عمل است.
وی به روزنامه کامرسانت گفت: تیم ترامپ تغییر حکومت ونزوئلا به رژیمی تحت کنترل واشنگتن را نه به عنوان یک «جنگ بی‌پایان» شبیه عراق یا افغانستان، بلکه به عنوان موضوعی برای تضمین امنیت ملی ایالات متحده می‌بیند.
لوکیانوف افزود: تصادفی نیست که این بهانه با اتهامات – که کاملاً ساختگی هستند- مبنی بر دخالت کاراکاس در قاچاق مواد مخدر و جریان مهاجران به ایالات متحده مطرح می‌شود.
وی ادامه داد: پایداری حمایت اجتماعی از حکومت کنونی ونزوئلا و توانایی آنها برای مقاومت و همچنین خطراتی که ترامپ آماده پذیرش آنهاست، در آینده نزدیک مشخص خواهد شد.
این کارشناس روس خاطرنشان کرد: کشیده شدن آمریکا به یک عملیات زمینی در ونزوئلا هم خطر شکست و هم گیر افتادن در باتلاق را به همراه دارد، که برخلاف تمام سیاست‌های ترامپ است. با این حال، با توجه به اینکه گزارش‌ها در مورد دستگیری مادورو درست بود، ترامپ می‌تواند از همین حالا پیروزی قاطعی را اعلام کند، فارغ از اینکه در آینده چه اتفاقی در کشور خواهد افتاد.
لوکیانوف گفت: ونزوئلا برای روسیه شریک نزدیک و متحد همفکری محسوب می‌شود؛ نیکلاس مادورو و ولادیمیر پوتین رابطه‌ای دیرینه دارند و اقدامات آمریکا فقط می‌تواند خشم را برانگیزد؛ با این حال، ارائه کمک واقعی روسیه به کشوری که بسیار دور و واقعاً در یک واقعیت ژئوپلیتیکی متفاوت قرار دارد، غیرممکن خواهد بود.
وی اظهار داشت که «این، یک دلیل فنی و لجستیکی است اما یک دلیل سیاسی نیز وجود دارد. پوتین و ترامپ در حال حاضر مسأله دیگری دارند، مسأله‌ای که برای مسکو به طور غیرقابل مقایسه‌ای مهم‌تر است: مسأله اوکراین.»
این کارشناس روس یادآور شد: کرملین با وجود تمام همدردی‌هایش با کاراکاس، بعید است که به خاطر مسائل فرعی، کل بازی با یک شریک اساساً مهم را مختل کند.
لوکیانوف با اشاره به اینکه ونزوئلا و چین روابط نزدیک‌تر و حمایت مادی بیشتری از یکدیگر دارند، گفت: اقدامات ترامپ در آمریکای لاتین با هدف استراتژیک او برای بیرون راندن چین از منطقه مرتبط است؛ پکن نیز در این شرایط هیچ کاری نخواهد کرد.
غیرضروری بودن درگیری روسیه برای حفظ مادورو
الکسی نائوموف کارشناس شورای امور بین‌الملل روسیه نیز معتقد است: ترامپ در حمله به ونزوئلا به دنبال کنترل بر نظام سیاسی و ثروت نفتی این کشور و کنترل بر تمام آمریکای لاتین است.
وی معتقد است: «دکترین ترامپ» که در استراتژی امنیت ملی ایالات متحده به شکل اشاره مستقیم به ادامه «دکترین مونرو» به جهانیان آشکار شده است، شکی باقی نمی‌گذارد: حوزه‌های نفوذ بار دیگر به بخشی مرتبط از روابط بین‌الملل تبدیل می‌شوند.
نویسنده کانال تلگرامی ونشپول افزود: روسیه «حوزه نفوذ» خودش را دارد و مهم نیست چقدر با جمهوری بولیواری همدردی کنیم، واضح بود که درگیر شدن در یک مبارزه بیش از حد فعال برای حفظ آن امروز نه تنها بیهوده، بلکه رک و پوست کنده بگویم، با توجه به محدودیت‌های توانایی‌هایش و اولویت اهداف سیاست خارجی، غیرضروری بود.
ایالات متحده صبح روز شنبه (۱۳ دی‌ماه ۱۴۰۴) در اقدامی که با موجی از واکنش‌های بین‌المللی مواجه شده است، به ونزوئلا حمله کرد. رسانه‌ها از شنیده شدن صدای انفجار و مشاهده ستون‌های دود در کاراکاس و چند ایالت دیگر خبر دادند و ترامپ نیز با انتشار پیامی نقش آمریکا را تائید کرد.
دولت ونزوئلا این اقدام را «تهاجم نظامی» خواند و ضمن اعلام وضعیت اضطراری، خواستار تشکیل نشست فوری شورای امنیت سازمان ملل متحد شد.
همزمان شماری از کشورها از جمله برخی متحدان آمریکا با واکنش‌های محتاطانه، بر لزوم رعایت اصول حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد تأکید کرده‌اند. ایران، روسیه و چند کشور دیگر نیز اقدام واشنگتن را محکوم و نسبت به پیامدهای آن برای ثبات منطقه و نظام بین‌الملل هشدار داده‌اند.
همچنین سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه چند ساعت پس از اعلام خبر ربایش مادورو در گفت وگوی تلفنی با دلسی رودریگز معاون رئیس جمهور ونزوئلا، همبستگی قاطعانه روسیه با مردم این کشور در مواجهه با تجاوز مسلحانه را ابراز کرد.
ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه آذرماه ۱۴۰۴ در تماس تلفنی با نیکلاس مادورو رئیس‌جمهور ونزوئلا، همبستگی خود با مردم این کشور و همچنین حمایت خود از دولت کاراکاس را اعلام کرد.
پیش از این، وزیر امور خارجه روسیه آبان ۱۴۰۴ در پاسخ به پرسشی در شرایط استمرار تنش‌ها به دنبال اقدامات آمریکا علیه ونزوئلا گفت: درخواستی از کاراکاس در زمینه کمک نظامی دریافت نکرده‌ایم.
لاوروف این سخنان را در پاسخ به یک خبرنگار این کشور بیان کرد که پرسیده بود: «با توجه به وخامت اوضاع در منطقه، آیا ونزوئلا از روسیه درخواست کمک نظامی کرده است؟ آیا کاراکاس درخواست استقرار سلاح‌های روسی در خاک خود را کرده است، مشابه آنچه در بلاروس اتفاق افتاد؟»
وزیر امور خارجه روسیه گفت: خیر، ما چنین درخواست‌هایی دریافت نکرده‌ایم.
لاوروف ادامه داد: من معتقدم که مقایسه روابط ما با مینسک، که بخشی از کشور اتحادیه (روسیه و بلاروس) است و ما با آن مواضع هماهنگ، متحد و یکپارچه‌ای در مورد همه مسائل کلیدی امنیت بین‌المللی داریم، از یک سو، و روابط ما با ونزوئلا، یک کشور دوست، با توجه به عامل (فاصله) جغرافیایی، دقیق نباشد.
وی یادآور شد: در سفر اردیبهشت ۱۴۰۴ نیکلاس مادورو رئیس‌جمهور ونزوئلا به مسکو در جریان رویداد بزرگداشت هشتادمین سالگرد پیروزی در جنگ جهانی دوم، دو کشور معاهده مشارکت و همکاری استراتژیک امضا کردند؛ این معاهده از لزوم ادامه همکاری ما در حوزه امنیتی، از جمله همکاری نظامی-فنی، سخن می‌گوید.
وزیر امور خارجه روسیه اظهار داشت: ما آماده‌ایم تا تعهداتی را که به طور متقابل با دوستان ونزوئلایی خود در این معاهده توافق کرده‌ایم، به طور کامل اجرا کنیم؛ البته این معاهده، هنوز لازم‌الاجرا نشده است.
وی با اشاره به اینکه مراحل تصویب این معاهده در ونزوئلا تکمیل شده است، گفت: در هر دو مجلس روسیه – دومای دولتی و شورای فدراسیون – نیز تصویب این معاهده در حال اتمام است و ما کاملاً به تعهدات مندرج در آن پایبند خواهیم بود.
