از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

د سعودي د غونډې بله ګټه، طالبان فتنه ګر دي!

م. حقپال

وروسته له هغې چې له بېلابېلو ديني مراجعو څخه په افغانستان کې د طالبانو د روانې جګړې مشروعيت تر پوښتنې لاندې راغی؛ اوس په تازه کې د مکې مکرمې د مسجد امام په افغانستان کې د طالبانو جګړه فتنه بللې ده.

د مکې مکرمې امام او د سعودي عربستان د ملکي دېوان مستشار، صالح بن عبدالله بن حميد د افغانستان روانه جګړه فتنه بولي او وايې د دې هيواد وضعيت نور د زغملو نه دی او بايد دلته جګړه ودرول شي. نوموړي ويلي مونږ د افغانستان د سولې له پروسې بشپړ ملاتړ کوو، څوک چې سوله غواړي هغه کامل مسلمان دی او څوک چې سوله نه غواړي هغوی د شيطان لار تعقيبوي.

خو په مکه مکرمه کې د ۳۷ هيوادونو ديني عالمانو ناستې ته په غبرګون کې طالبانو بيا ويلي، هر څوک چې جګړه غندي د امريکا ملګری دی. طالبانو په يوه اعلاميه کې ويلي هيڅوک حق نلري چې دوی د ترهګرو او باغيانو په نوم ياد کړي. دا په داسې حال کې ده چې اسلامي فقه د باغي په اړه وضاحت لري او له مخې يې هغه چا ته باغي ويل کيږي چې د شرعي امام د اطاعت نه ځان وباسي او سرغړونه يې وکړي. يا باغي هغه چا ته ویل کیږي چې پر مشروع امام باندي خروج وکړي، هغه داسي چې مسلمانان یو امام مقرر کړي او پر هغه یې اتفاق راشي، بیا یوه ډله د دې امام د اطاعت نه ځان وباسي او سرغړونه يې وکړي.

د مکې مکرمې غونډه څه ګټه لري؟

که څه هم په وروستيو کې په اندونيزيا کې د دينې عالمانو غونډې او فتوا، په کابل کې د دينې عالمانو فتوا او د حرمين شريفين امامانو فتوا د طالب او د طالب په روحيې پراخ اغېز کړی او ترې يې د خپلې کرغېړنې جګړې جواز اخيستی دی خو په سعودي کې د عالمانو اوسنۍ غونډې ته ځکه هيله مندي زياته ده چې دغه غونډه د نورو تېرو هغو سره توپير لري. توپير يې په دې کې دی چې دا ځل په دې غونډه کې نه يواځې دا چې د افغانستان جګړه نامشرع او حرامه بولي، بلکې په کې د سعودي له حکومته غوښتل شوي چې طالبان هم وغواړي او له نيږدې ورسره خبرې وکړي.

بل توپير يې د نورو تېرو غونډو او کنفرانسونو سره دا دی چې په دې کې د ګډون کوونکو دينې عالمانو له جملې څخه يو پلاوی جوړيږي چې په افغانستان کې د افغان حکومت د سولې په کارونو څار او له طالبانو سره د مخامخ خبرو لپاره زمينه برابره کړي. دا دوه هغه ځانګړتياوې دي چې د سعودي اوسنی کنفرانس يې له تېرو هغو څخه بېل کړی او د خلکو هيله مندي ې زياته کړې ده.

د مکې مکرمې له غونډې وروسته د طالب جګړه

په افغانستان کې له طالب څخه د جګړې جواز هغه وخت واخيستل شو، کله چې په اندونيزیا کې د افغانستان، پاکستان او اندونيزيا ديني عالمانو په افغانستان کې د طالبانو روانه جګړه ناروا وبلله، بيا کله چې په کابل کې څه کم درې زره ديني عالمانو په زغرده فتوا ورکړه چې روانه جګړه حرامه او هيڅ شرعي صبغه نلري نو طالبان وارخطا او د آی ايس آی په دروازه ورخوشې شول. د آی ايس آی د جيره خورو پاکستاني عالمانو لکه مولانا سميع الحق لخوا ورته د افغان جګړې په اړه د هرې فتوا د رد فتوا او پرې د امريکايې ټاپې لګولو جواز ورکړل شو.

د خپلې همدې ادعا د ثبوت لپاره د مولانا سميع الحق هغه څرګندونې يادوم چې د افغان حکومت او طالبانو تر منځ له درې ورځنې اوربند له اعلان وروسته يې کړې وې. سميع الحق ويلي چې په افغان جګړه به د حکومت او طالبانو اوربند کوم اغيز ونه کړي او له اختر وروسته به طالبان بيا خپلو جګړو ته ادامه ورکړي. په هماغه ورځو کې کله چې د اندونيز فتوا او د کابل د ديني عالماو فتوا له طالبه د جګړې جواز اخيستی و طالب جان هم د مولانا سميع الحق څخه د اسلامي نړۍ د عالمانو د فتوا په خوا فتوا ترلاسه کړه. په دې مانا چې له همدې ورځې وروسته طالب هر سوله ايز حرکت ته امريکايې نوم ورکړ او ورسره خوا کې یې ځینې داسې حرکتونو ته زور ورکړ چې په لړ کې یې د تعلیم د پرمختګ د مخنوي په موخه د ځینو ښوونځیو په بندېدو اقدام وکړ او په لوګر کې یې د نجونو او هلکانو یو ښوونځی په اور لولپه کړ چې دا کار یې د خپل بادار د خوشحالولو په مخه کړي چې اصلاً کاملاً د اسلام له اساساتو سره په ټکر کې دی.

خو اوس چې په جده او مکه مکرمه کې د افغان جګړې په اړه عالمانو خپل نظر څرګند کړ او په افغانستان کې د طالب جګړه يې فتنه وبلله؛ طالب نه يواځې دا چې بې دليله شو بلکې د ټول افغان ملت پر وړاندې محکوم او په روانه جګړه کې د ټولو قرباني شويو افغانانو د وينو قاتل وبلل شو. اوس د سعودي له فتوا وروسته په افغانستان کې د طالب جګړه مطلقاً ناروا او فتنه يادیږي چې ورسره نه يواځې د طالب جګړې بلکې په بشپړ ډول د طالبانو امارت هم خپل مشروعيت له لاسه ورکړ. نور د افغانستان د مسالې حل يواځې د ولس په لاس کې پاتې شو چې ټول ولس په يوه خوله او يو موټی په ټول افغانستان کې د طالب په خلاف راپاسيږي او دغه بدنامه څېره د افغانستان په نامه له اسلامي جغرافيې ورکه کړي.