افول حتمی هیمنه ی امریکا وغرب ازنظر”جفری ساکس”
نوشته ی : اسماعیل فروغی
اخیراً جفری ساکس اقتصاددان ودانشمند بزرگ ونام آشنای امریکایی که پیشبینی هاو هشدارهای مشخصی پیش از حمله ی امریکاواسراییل به ایران داشت،طی سخنرانی هیجان انگیزی، درمورد افول حتمی هیمنه وتسلط امریکا وغرب برجهان، گفته است که :
« … جهان درآستانه ی یک چرخش تاریخی عظیم قرارگرفته است . می توان گفت دونالدترامپ باعث شد تاما بفهمیم که جهان تا چه حد دچارشگفتی ونا بسامانی شده است . ما نا متعارف ترین رییس جمهورتاریخ ایالت متحده ی امریکا را به صحنه آوردیم تا نشان دهیم که جهان امروزدیگرشباهتی با گذشته ندارد . این جهانیست که درآن امریکا، هم عقلانیتش را ازدست می دهد وهم سلطه ی هفتاد وپنج ساله اش آرام آرام رنگ می بازد.
آسیا پویاست و پویا باقی خواهد ماند، مهم نیست امریکا چه می کند ، دوران سلطه اش درحال تمام شدن است ؛ اما این به معنای پایان جهانی سازی نیست . چون آسیا ۶۰ درصد و افریقا ۱۸ درصد جمعیت جهان را دارد ، این دوقاره درحال نزدیکی بیشتربه هم وایجاد منطقه های تجارتی آزاد بین القاره ای استند .
آنچه امروز درحال فروپاشیست نقش مسلط امریکا و اروپاست که دردو قرن گذشته یعنی از ۱۸۰۰ تا ۲۰۰۰ میلادی داشتند . من با گفتن این جمله بحث را به پایان می رسانم که تغیرجیوپولیتیک واقعیست وازجهتی خاستگاه مثبت دارد . آنچه درحال فروپاشیست ،عمدتاً امریکا و اروپاست ــ همان کشورهایی که به دلیل پایان یافتن سلطه ی چند صد ساله ی شان اکنون با بحران وجودی وحتا نوعی فروپاشی عصبی دست و پنجه نرم می کنند….»
واقعاً همینگونه است . به باورمن ، اساساً با ظهورنیرومندجمهوری خلق چین بحیث بزرگترین قدرت تولیدی ــ اقتصادی جهان وهمزمان با آن نیرومند شدن دوباره ی روسیه و قوی شدن روزافزون هندوستان ، برازیل ، و کشورهای جنوب وجنوب شرق آسیاست که دوران افول هژمونی امریکا با قاطعیت محک می خورَد و شتاب بیشترمی گیرد. حقایق وشواهد نشان می دهد که حالادیگرامریکا آن قدرت بلامنازع نبوده ، اثرگذاری لازم برسیاست خارجی کشورها ندارد . اکنون تحولات جدید درنظام بین المللی وبحث افول امریکا ازجایگاه عظمت طلبانه اش، به مبحث اصلی واقعیت نظام چندقطبی درجهان تبدیل شده است.
نظام دولتی امریکا که ازسالهاست دچارفروپاشی وازهم گسیخته گی درونی شده است ، همانند نظام اتحادجماهیرشوروی سوسیالیستی سابق ، توان پاسخگویی به نیازهای امروزی مردم امریکا و جهان را و توان رقابت دربرابرقدرتهای نوظورجهانی را ازدست داده است . استراتژیستان وسیاستمداران بزرگ آن کشور چون جفری ساکس هم ، دیگر آن اعتماد به نفس و یکپارچه گی فکری سی سال پیش را درمورد امریکای بزرگ شان ازدست داده اند.
به این بنیاد می توان با قاطعیت به آن تحلیل های سختگیرانه ی نظریه پردازان مشهورجهان چون جفری ساکس مهرتایید گذاشت که : روزهایی که ایالات متحده ی آمریکا همزمان می توانست قسمت اعظم جهان را یکدست کنترول ومدیریت نماید ، به پایان رسیده است .
امروزهمه می دانند که دولت امریکا قرضدارترین دولت دنیاست وامریکاییان بخواهند یا نخواهند قدرتهای نوظهوراقتصادی- نظامی جهان وحتا کشورهای کوچک ، دیگربه زورگویی ها ویکه تازی های آنان تسلیم نخواهند شد .قدرتهای نوظهوراقتصادی ـ نظامی جهان ، نتنها به زورگویی های نظامی ـ اقتصادی امریکا تسلیم نمی شوند ؛ بلکه برای ایجاد نظم نو ِمالی – تجاریِ آزاد ازتاثیرات بازدارنده واستعماری دالرامریکایی ، موفق ترازپیش می کوشند و به جلومی تازند.
فروغی ( ماه دسامبرسال 2025 )
