دوستان دلگیر
مذاکرات بین سران آمریکا و اسرائیل بینتیجه بود.
والری بورت (Valery BURT) – روزنامهنگار، مورخ، نویسنده
ا. م. شیری
هفتمین دیدار بین این دو رهبر از زمان بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید در سال گذشته، در واشنگتن پشت درهای بسته برگزار شد و سه ساعت به طول انجامید. با توجه به اظهارات مختصر مبنی بر اینکه ترامپ و بنیامین نتانیاهو به هیچ توافقی نرسیدهاند، میتوان گفت که این دیدار بسیار دشوار و برای مهمان ناامیدکننده بود.
مذاکرات در فضای محتاطانهتر و خویشتندارانهتر نسبت به دیدارهای پیشین برگزار شد. طرفین گفتوگو نگران به نظر میرسیدند و بهندرت لبخند میزدند که میتواند نشاندهندۀ اختلافات انباشتهشده باشد. نتانیاهو برای جلوگیری از ورود روزنامهنگاران از ورودی پشتی کاخ سفید استفاده کرد و رسانهها نیز به این دیدار راه داده نشدند.
بیانیه مختصر ترامپ در پورتال رسانۀ اجتماعی TruthSocial با عنوان «من اصرار داشتم که مذاکرات با ایران ادامه یابد تا ببینیم آیا توافقی امکانپذیر است»، به طور غیرمستقیم نشان داد که طرف مقابل او در حال تلاش برای یافتن راهحل متفاوتی است.
شایان ذکر است که روزنامۀ جروزالم پست اخیراً گزارش داد که اسرائیل آماده است تا به صلاحدید خود عمل کند. زیرا، خطر برنامۀ موشکهای بالستیک ایران کمتر از برنامۀ هستهای آن برای کشور یهود نیست. یک منبع ناشناس به این نشریه گفت: «ما به آمریکاییها گفتهایم که اگر ایران از خط قرمزی که برای موشکهای بالستیک تعیین کردهایم عبور کند، به تنهایی حمله خواهیم کرد».
اگر این صحت داشته باشد، تل آویو امیدوار است که اولین موفقیت خود در طول جنگ ۱۲ روزه سال گذشته را که هواپیماهای مزین به ستاره داوود حملات موثری را به تأسیسات نظامی جمهوری اسلامی انجام دادند، تکرار کند. اما، در روزهای بعد، اسرائیل متحمل حملات تلافیجویانه دردناک و ویرانگری در خاک خود شد. اما نگرانکنندهترین بخش ماجرا این بود که موشکهای ایرانی به سامانۀ دفاع هوایی پر تبلیغ گنبد آهنین نفوذ کردند.
اگر اسرائیل قصد دارد به اقدام مستقل متوسل شود، میتواند به این معنی باشد که ظرفیتهای تهاجمی خود را افزایش داده و سامانههای دفاعی خود را تقویت کرده است. دسامبر گذشته، روزنامۀ جروزالم پست در مورد سامانۀ دفاع هوایی لیزری پرانرژی «انقلابی» اسرائیل به نام «پرتو آهنین» نوشت: «این سامانۀ جدید به جای تکیه صِرف بر موشکهای رهگیر که هر کدام دهها هزار دلار هزینه دارند، یک پرتو متمرکز انرژی شلیک میکند که میتواند موشکها، خمپارهها و پهپادها را تقریباً با همان قیمتی که برق مصرفی خود را مصرف میکند، نابود کند».
با این حال، مشخص نیست که این سامانۀ جدید در برابر حملات گستردۀ موشکهای بالستیک ایران که تولید آنها اخیراً به طرز چشمگیری افزایش یافته است، چگونه عمل خواهد کرد. این دقیقاً همان چیزی است که در حال حاضر ارتش اسرائیل را به شدت نگران کرده است. و اگر اوضاع بدتر شود، تلآویو به کمک واشنگتن نیاز خواهد داشت.
بنابراین، استقلال اسرائیل تا حدودی یک بلوف به نظر میرسد. از این رو، خطر کشیده شدن ایالات متحده به اقدام نظامی علیه ایران وجود دارد. مطمئناً ترامپ و نتانیاهو در این مورد، شاید با صدای بلند، بحث کردهاند. روشن است ترامپ، که تا خرخره درگیر مشکلات داخلی و خارجی است، به هیچوجه تمایل ندارد خود را وارد این ماجراجویی خطرناک بکند.
اما، ترامپ یک روز قبل از دیدارش با نتانیاهو، در مصاحبهای با وبسایت خبری آکسیوس این ادعاها را رد کرد. او گفت: «ما در حال حاضر به اندازۀ کافی درگیر هستیم. لازم نیست درگیر کرانۀ باختری شویم».
نگرانی رئیسجمهور آمریکا قابل درک است. زیرا، تصمیم دولت نتانیاهو تلاشهای او برای برقراری صلح در منطقه را تضعیف میکند، چرا که میتواند به تشدید دوبارۀ اوضاع بیانجامد. حماس نیز با فراخواندن فلسطینیان به مقاومت مسلحانه علیه اسرائیلیها، بر آتش این تنشها دمید.
ترامپ اعلام کرد که در مورد وضعیت نوار غزه با نتانیاهو صحبت کرده و آن را «پیشرفت فوقالعاده» خوانده است. او اظهار داشت: «صلح واقعی در خاورمیانه برقرار است».
اما این، به بیان ساده، منطبق بر واقعیت نیست. طبق گزارش سازمان آمریکایی «ACLED»، که به پایش درگیریهای مسلحانه میپردازد، اسرائیل در ماه ژانویه بیشترین تعداد حملات را به نوار غزه از زمان اجرای توافق آتشبس در اکتبر ۲۰۲۵ انجام داده است. این، شامل بیش از ۳۷۰ حمله هوایی، گلولهباران توپخانه و تبادل آتش بوده که منجر به مرگ بیش از ۶۰۰ نفر شده است.
تلآویو اقدامات خود را با استناد به تحریکات حماس، گروهی که با سماجت بیشتری درخواستها برای خلع سلاح را ردمیکند، توجیه میکند. علاوه بر این، به گفتۀ مقامات اسرائیلی، بیش از نیمی از تونلهای زیرزمینی در نوار غزه که شبهنظامیان در آنها سلاح انبار کردهاند، دست نخورده باقی ماندهاند. بگزارش «تایمز آو اسرائیل»، ارتش اسرائیل در حال حاضر برنامههایی را برای حملۀ جدید علیه حماس تدوین میکند.
این امر، روند اجرای مرحلۀ دوم آتشبس در غزه را به شدت کُند میکند و حتی ممکن آن را با خطر فروپاشی مواجه سازد. نیویورک تایمز مینویسد: «به گفتۀ شیرا افرون، رئیس سیاست اسرائیل در شرکت رند، یک مؤسسۀ تحقیقاتی در ایالات متحده، غیرنظامیسازی امری اساسی است. اگر این اتفاق نیفتد، ممکن است در نهایت دو نوار غزه داشته باشیم: یکی تحت کنترل اسرائیل، دیگری تحت کنترل حماس، یا میتوانیم به جنگ تمام عیار بازگردیم».
اخیراً، خالد مشعل، رهبر حماس، اظهار داشت که سازمان او میخواهد سلاحهای خود را حفظ کند اما قصد ندارد در آینده نزدیک از آنها استفاده کند. اما این سخنان فقط باعث خنده میشود. پس، شبهنظامیان قرار است با آنها چه کنند؟
… نتانیاهو در واشنگتن رسماً به «شورای صلح» پیوست. اما بعید است این موضوع او را خوشحال کند. زیرا، او ناچار خواهد بود با نمایندگان کشورهای متخاصم با اسرائیل- ترکیه و قطر- تعامل داشته باشد. تصور اینکه آنها زبان مشترک پیدا کنند، دشوار است.
نتانیاهو به سبب اقدامات خود، با انتقادات شدیدی در داخل کشور مواجه است. اران اتزیون، معاون سابق رئیس شورای امنیت ملی اسرائیل، نخست وزیر را به دلیل امضای سندی که مشارکت اسرائیل در شورای صلح را «بدون هیچ گونه تأئیدی از سوی نهادهای دموکراتیک» مجاز میدانست، «دیکتاتور» خواند. گویی در اسرائیل نه دولت، نه کنست، نه قانون و نه دموکراسی وجود دارد.
با این حال، نتانیاهو نمیتوانست به ترامپ که «شورای صلح» تشکیل داده و با تمام توان از آن حمایت میکند، نه بگوید. آنها همینطوری هم اختلافات زیادی دارند.
٢۶ بهمن- دلو ١۴٠٠
