انعکاس هستی در هستی

رسول پویان هست وخواهدبودوژرفای شدن عریان کنید دانـش و انـدیـشـه و تحـقـیـق…

افغانستان؛ جایی که خطاهای راهبردی از مرزها عبور می‌کنند

ناهم‌زمانی تصمیم‌های سیاسی، رقابت قدرت‌ها و پیامدهای امنیتی در نظم…

فریتس هابر؛ دانشمندی میان نجات زندگی و صنعتی‌کردن مرگ

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  مقدمه تاریخ علم، تاریخ پیشرفت‌های بزرگ انسانی است؛ اما در…

که سیاست نه کوئ، سیاست به درباندې کېږي!

نور محمد غفوري یادونه: دا مقاله د لومړي ځل لپاره د…

 تونل‌های زیرزمینی، دکترین دفاعی یا گسترش زیرساخت‌های پنهان؟

 نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و گسترش شبکه‌های زیرزمینی؛ پیامدهای منطقه‌ای و…

پوهاند محمد بشیر دودیال

د نړېوال او پښتو داستاني ادبیاتو په تړاو له پوهاند…

      اسرار هوش طبیعی یا خالق طبیعت

نوشته : کریم پوپل مورخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ علمی ـ فلسفی…

۵. د سیاسي سیستم د غبرګون او اصلاح بهیر

نور محمد غفوری  (د لومړي څپرکي، سیاسي سیستم- شپږمه برخه) سیاسي سیستم…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (4)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...عشق و نفرت گاهی به…

د سیاسي سیستم د فعالیت څرنګوالی

نور محمد غفوری (پنځمه برخه) ۴.  د سیاسي سیستم (د سیاسي نظام)…

جهان در آستانهٔ سرنوشت ساز ترین و بی ثباتی بزرگ

 نویسنده: مهرالدین مشید  آیندهٔ انسان در گرو رقابت قدرت‌ها و بحران…

پَسیخانیان؛صدای «اصالت انسان»

علی میرفطروس اَسْتَعِنْ بِنَفْسِكَ الَّذِي لَا إِلٰه إِلَّا هُوَ از خویشتن یاری…

د سیاسي سیستم سرچينې او اداري وړتیا

نور محمد غفوری (د سیاسي سیستم په تیر پسې- څلورمه برخه) ۳.۴.…

!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

افغانستان؛ سرزمین فرصت‌ های ازدست‌ رفته و توطئه‌های پی‌درپی

 نویسنده: مهرالدین مشید از کودتای داوود تا بازگشت طالبان؛ افغانستان در…

سیاسي سیستم– سیاسي فعالان او ډلې

نور محمد غفوری (دریمه برخه) ۳.۳ . سیاسي فعالان او ډلې سیاسي فعالان…

سیاسي، اقتصادي، ټولنیز او کلتوري سیستمونه

نور محمد غفوری د لومړي څپرکی: سیاسي سیستم(دوهمه برخه) ۳.  د سیاسي…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (3)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...انسان تنها موجودی نیست که…

«
»

د ښې حکومتولۍ لپاره د غني غوره اقدام

راپورونه وايې په چې په ښې حکومتولۍ او اصلاحاتو کې  د ولسمشر ځانګړی استازی احمد ضیا مسعود د اشرف غني په امر له دندې ګوښه شوی دی. ارګ وايي چې ضیا مسعود په دې خاطر ګوښه کړای شوی چې په خپلو کارونو کې ناکام و. احمد ضیا مسعود د ولسمشرۍ په ټاکنو کې د ولسمشر غني له ټيم سره ملګری شو او ولسمشر ورته په ښې حکومتولۍ کې د ځانګړي استازي څوکۍ ورکړل. خو نوموړي د غني د هيلې خلاف له تیرو دوو کلونو راهیسې په بیا بیا ځلي د ملي وحدت د حکومت پر کړنو اعتراض کاوه. نژدې دوې اونۍ وړاندې يې وویل چې د ولسمشر استازیتوب دا مانا نه لري چې له ملي ګټو او خلکو به تیریږم.

نن ښاغلي ضیا مسعود د یو خبري کنفرانس له لارې حکومت ته مستقیم اخطار ورکړ چې که نوموړی په خپل او یا بل پست ونه ګوماري نو کورنۍ جګړه به رامنځته شي. داسې معلوميږي چې ښاغلی مسعود غواړي که دی په قدرت کې وي او جيب يې ډک وي نو په افغانستان کې خیر او خیريت دی، او که ترې د قدرت ګډۍ اخيستل کيږي نو نو بیا به غرو ته خیژي او حکومت نسکوروي.

په ښې حکومتولۍ او اصلاحاتو کې د ولسمسر ځانګړی استازی

په دې جمله کې درې اساسي کلمات (ښه حکومتولي، اصلاحات، د ولسمشر ځانګړی استازی) شته چې غواړم معلوم کړم چې آيا ضياء مسعود په ياد پوست د دغه درېو اصطلاحاتو مطابق څومره عمل کړی دی؟

آيا د ښې حکومتولۍ لپاره چې ښاغلی مسعود په ياده څوکۍ ناست و؛ څومره يې ښه حکومتولي ترسره کړې ده؟
په حکومتي چارو کې د اصلاحاتو راوستلو لپاره ځانګړې کومه څوکۍ چې ضياء مسعود ته ځانګړې شوې وه؛ کوم اصلاحات يې رامنځته کړل؟
او لکه څنګه چې يې ياده څوکۍ د ولسمشر د ځانګړي استازي په توګه اشغال کړې وه؛ رښتيا هم د ولسمشر استازولي يې وکړله؟

راځو لومړی دېته چې ښه حکومتولي څه ته ويل کيږي؟

د يو هيواد د قوانينو د چارچوب سره سم، له فساد او تبعيض پرته د حکومتي چارواکو لخوا دندې سر ته رسولو ته ښه حکومتولي ويل کيږي. همدارنګه د ولس د لومړنيو اړتياوو لکه پاکې اوبه، سالم خواړه، روغتيايي خدمتونه، تعليم او تربيه، پوښاک او سرپناه او داسې نورو پوره کولو او روڼتیا رامنځته کولو ته هم ښه حکومتولي ويل کيږي. ښه حکومتولي ولس ته لارښوونه کوي څو پوه شي چې په واک کې خلک، ګوند او یا ائتلاف د اقتدار په وخت کې څومره د قانون حاکمیت ته ژمنتیا لري. آیا حکومتي چارې د عدالت، وړتيا او پوهې معيار په نظر کې نيولو سره پر مخ ځې که يا؟ حکومتي پريکړې څومره رڼې دي او ولس ترې څومره رضايت لري.

اوس که د ښې حکومتولۍ همدغې تعريف سره د ښاغلي ضياء مسعود د تيرې دوه کلنې دورې کړنې پرتله کړو، نو په ډاډ سره ويلی شو چې دوه سلنه هم  د دې معيار برابر کار نه دی شوی.

ضياء مسعود څومره يې ښه حکومتولي ترسره کړې ده؟

که څه هم ارګ له دندې د ضياء مسعود د ګوښه کيدلو دليل په خپلو چارو کې د نوموړي ناکامي او نه اغېزمنتيا ياده کړې خو په همدې اړوند بيلابيل نظرونه هم شتون لري. ځينې وايې چې ضيا مسعود د ولسمشر له لوري په وروستيو کې د ملي امنيت د پخواني رييس امرالله صالح لپاره د نوي څوکۍ د رامنځته کولو قرباني شوی دی. ځينې بيا وايې چې ضياء مسعود پتيلې وه چې د راتلونکې ثور مياشتې په اتمه نيټه پر شوروي پلوه حکومت د مجاهدینو د بري د ورځې په پار جوړو شويو مراسمو کې خپله استفا وړاندي کړي، خو ولسمشر پرې خبر شو او مخکې له دې چې ضيا استعفا وکړي؛ د غني لخوا له دندې ګوښه شو.

خو د دې ټولو تر څنګ يو بل لوی دليل هم شتون لري، او هغه دا چې ضياء مسعود په وروستيو کې خپلې پښې له بړستنې ډيرې د باندې ويستلې وې او غنې هم ترې بړستنه لرې کړه. په دې معنا چې ضياء مسعود په حکومت کې دننه د حکومت منتقد و. نوموړي په داسې حال کې چې معاش، موټر او امتياز د دولت اخيستو خو کړنې او څرګندونې يې د حکومت پر کړنو نيوکې وې. حتی تر دې چې په وروستيو کې خو يې آن دا هم وويل چې د ولسمشر استازیتوب دا مانا نه لري چې له ملي ګټو او خلکو به تیریږم.

اوس چې ارګ ماڼۍ د نوموړي د ګوښه کولو خبر ورکړی دی نو ستر لامل يې همدا کيدلی شي چې ښاغلي ضياء مسعود د حکومت دننه د حکومت د پنځم ستون په صفت کار کولو او هغه مسوليت چې ورته سپارل شوی و؛ نه دی ترسره کړي. نو ويلی شو چې د ضیاء مسعود په شتون کې خو ښه حکومتولي ترسره نه شوه نو اوس ولس هيله لري چې د دا ډول اشخاصو او چارواکو په ګوښه کولو سره به ښې حکومتولۍ او د ولس او دولت تر منځ د سالمو اړیکو رامنځته کيدلو ته فرصت په لاس ورشي.

اوس که نوموړی حکومت ته هر څومره اخطارونه ورکوي او ننګوي يې نو حکومت دې پرې خپل غوږ نه خوروي، ځکه نوموړي په خپل د واک دوره کې ولس ته دومره څه نه دي کړي چې تر شاه يې ودريږي. ضياء به اوس خپل زړه په کنفرانسونوتشوي خو هيڅ يې هم په لاس نه ورځي. داسې اخطارونه په افغانستان کې ډير ورکړل شوي دي خو پايله يې منفي ده او هيڅ يې هم نه دي ترلاسه کړي.

لیکنه : خوشحال آصفي