معرفی و نقد کتب

گل برای درمسال

  نویسنده: جمعه خان صوفی برگردان:  محمد قاسم آسمایی   بخش بیستم   آموزش پشتون زلمی و ما در اردوی رئیس جمهور داودخان دو افسر گارد جمهوری که در آن وقت دگرمن بودند، تحت قوماندانی قوماندان گارد، ضیا مجید برای آموزش افراد پشتون زلمی توظیف شده بودند. یکی گل آقا نامداشت که  بعد از انقلاب…

بیشتر بخوانید

گل برای درمسال

نویسنده: جمعه خان صوفی برگردان: محمد قاسم آسمایی   بخش نزدهم در صحبتهای دوست هندی، تشویش های فراوانی وجود دارد از جمله: هند در تشویش است واز افغانستان میخواهد به اقدامات رادیکال دست زند، زیرا اکنون فرصت مساعدی برای آن است. برای ما تشویش خلق مینماید، برای اینکه هندوستان هیچگاهی چنین برداشت ننموده است که…

بیشتر بخوانید

گل برای درمسال

  نویسنده: جمعه خان صوفی برگردان: محمد قاسم آسمایی   بخش هجدهم بعد از مرحله دوم، اوسادچی سرمشاور ببرک کارمل شد و در بهبود مناسبات اجمل ختک با ببرک کارمل که بر وی قهر و از وی آزرده بود؛ نقش مهم بازی کرد. بعد از این بوریس واسیلوویچ که در پاکستان بود، عضو رابط من…

بیشتر بخوانید

گل برای درمسال

نویسنده: جمعه خان صوفی برگردان: محمد قاسم آسمایی   تذکر کوتاه: پیامهای را دریافت داشتم با سوال های گوناگون، از جمله انگیزه برای برگردان این “سریال” از پشتو به دری؛ فعلاً می نویسم که در این مقطع، تنها برگردان کنندۀ مطلب هستم. برداشت خویشرا از این “سریال” در ختم برگردان خواهم نوشت. *** بخش هفدهم…

بیشتر بخوانید

زندانهای شخصی در جنگ ها 

هموطنان براي اينکه در. مورد جنايات ، ترور ها وقتل عام  سربازان وافسران ما که در زندان  هاي شخصي احمد شاه مسعود خبر شويد  قصه يک زندان مشهور وي را که به نام ( زندان چاه آهو ياد مي شود )، از کتاب جنرال صاحب ، سيد عبدالقدوس براي تان انتخاب کرده ام به دقت…

بیشتر بخوانید

گل برای درمسال

نویسنده: جمعه خان صوفی برگردان: محمد قاسم آسمایی بخش شانزدهم   16 جون 1976: سفیر اخیر بوتو افواهات، مخالفت ها، خوشحالی ها، خوشبینی ها، وبدبینی های زیادی را در قبال داشت. سفر او واقعه مهمی در منطقه است.  آنها [سفارت شوروی] در مورد خواستار معلومات هستند. براساس معلومات ما طرف افغانی گفته است: مذاکرات در…

بیشتر بخوانید

گل برای درمسال

نویسنده: جمعه خان صوفی برگردان: قاسم آسمایی   بخش پانزدهم تذکر کوتاه در مورد نویسند وفشردۀ بخشهای قبلی کتاب: «”گِل برای درمسال” برگردان وتلخیص کتابی است به زبان پشتو با عنوان “درمسال له خټی” که توسط جمعه خان صوفی نگاشته شده ونویسنده آنرا “مجموعۀ از خاطرات و یادداشت ها” دانسته است. جمعه خان صوفی در…

بیشتر بخوانید

پاکستان مرکز و حامی تروریسم

میر عبدالواحد سادات تراژیدی خونبار افغانستان معلول و محصول مداخله خارجی است، تصفیه حساب قدرتهای رقیب دراوج جنگ سرد که کشور ما بحیث نطع آن قربان گردید و تداوم وتداوم کشمکش های جیوپولوتیک رقبای بین املللی و منطقه یی وجنگهای نیابتی،  دردور جدید بازیهای بزرگ ، جنگ خانمانسوز را تداوم بخشیده است.             درین راستاویک…

بیشتر بخوانید

گل برای درمسال

نویسنده: جمعه خان صوفی برگردان: قاسم آسمایی   بخش چهاردهم   13 اپریل 1975: ملاقات براساس وعده قبلی. آنچه اطلاعاتی را که در مورد وضع پاکستان و پشتونستان داشتم، برایش بیان کردم. نامۀ ما عنوانی اعضای کانگرس امریکا را نیز برایش سپردم. نظر او در مورد اینکه نامه طولانی است و نمایندگان کانگرس فرصت خواندن…

بیشتر بخوانید

گل برای درمسال

نویسنده: جمعه خان صوفی برگردان: محمد قاسم آسمایی   بخش  13   20 نومبر 1974: ملاقات در وقت معین و محل معین. باید علاوه نمایم که برای هر ملاقات، وقت و کوچه/ سرک جداگانه تعیین میشد و از همانجا وی [کارمند سفارت شوروی] مرا به منزل خویش انتقال و بعد از داخل شدن موتر در…

بیشتر بخوانید

نقد برنامه گُتا

برگی از تاریخ جنبش جهانی پرولتاریا ـ ناشر: نشر نوید، برلین، زمستان ۱۳۷۵ نویسنده: کارل مارکس مترجم: ا. برزگر (زنده‌یاد رفیق ‌صادق انصاری) بررسی «نقد برنامه گُتا» که در آن «حاصل ۳۰ سال کار غول‌آسای مارکس، بنیادگذار سوسیالیسم علمی، بازتاب یافته است»، گذشته از راهیابی به‌سوی آینده، پژوهشگران را در تحلیل رویدادهای جهانی ـ تاریخی…

بیشتر بخوانید

نظری برنخستین کتاب درباره جنبش مشروطه خواهی در افغانستان اثر سید سعدالدین هاشمی

پـروفـیسور استـاد عنـایـت الله شهـرانـی  در این اواخر بعضی  اشخاصـیکه  در خصوص مغشوش ساختن تاریخ  کشور عزیز ما افغانستان دست  میزنند٬درحقیقت آنها به بیگانگانی که نمیخواهند در  کنار شان  تاریح افغانستان ازنگاه  های  مختلف  با عظمت٬ باشکوه و درخشانجلوه نماید٬ با مزد کم٬ خوش خدمتی ها مینمایند. طبعاٌ آن اشخاصیکه به خدمت  بیگانگان خودرا قرار میدهند٬ درحقیقت اشخاص  ضعیف النفس و خود فروخته می باشند ٬ کهبخاطر خوشی  دشمنان برعلیه  افتخارات تاریخی  کشور خود چیزهای بی  اساس مینویسند. جناب استاد دانشمند احسان یار شاطر یکی  از نویسندگانشهیر ایرانی  در مقاله ء« راز بقائی فارسی » گفته اند کهایران یک هزار سال  زیر دست تورکها بوده ٬ بشمول غزنویان ٬ مغلها٬ تیموریان٬ سلجوقیان٬ صفویان٬ قاجاریان٬وافشاریان  و….. همچنان کشور همسایه دیگر  افغانستانیعنی  پاکستان از زمان سلطان محمود غزنوی کبیر بجز  از صد سال  اخیر زیر اثر دیگران  بشمول  قایدین افغانستانبوده  است. همین  خاک فعلیه  افغانستان به هر اسمی که  یاد میشده امپراتوری  بزرگ کوشانیان٬ یفتلیان ٬ شهنشاهی  غزنویان ٬ شهنشاهی غوریان٬تیموریان  مخصوصاٌتیموریان  هرات ودیگران  نشانه  های  از عظمت  تاریخی  و سیاسی  خاک  قدیم  افغانستان  میباشد٬ که بصورت  مستقل در خاک قدیم افغانستان و یا وطن خود شان حکم رانده  اند. در  کتاب  ماندگار  جنت مکان  میرغلام  محمد  غبار « افغانستان در  مسیر تاریخ» مختصری  در قسمت مشروطه  خواهان  در  افغانستان  ذکر بعمل  آمده و مقالات و نوشته  های  کوتاه  نیز  در آنباره  تحریر  و بطبع رسیده  است. اما قابل  یاد اوریست  که جناب  پرفیسور استاد  سید  سعدالدین  هاشمی  ٬ از  مورخین  نامدار وبرازنده  افغانستان ٬ پیش از  همه برای  بار اول  در موضوع  مشروطه  خواهی  در  افغانستان کتاب مستقل  تحریر نموده  اند ٬ که  میتوان بی  تردید آن  کتاب  را اولین  کتاب  در ساحه  مذکور  بشمارآورد. کتاب  مذکور  اصلاٌ به جهت  ترفیع علمی  تحریر  یافته بود ٬ چونکه  استادان  پوهنتون در هر رتبه علمی  خود باید در باره  مسلک شان کتاب  های  تحقیقی  را می نوشتند٬ تا رتبه  علمی  را درهرمقام  و مرحله  که باشند٬ بدست بیآورند. پوهاند  استاد  هاشمی  با  مشوره  سه  تن  از استاد مشهور  و دانشمند  و زبده  پوهنتون  کابل چون  پروفیسور استاد  میر حسین  شاه٬ پروفیسور داکتر فاروق  اعتمادی و استاد سومی که اسمش رابخاطر ندارم  که اعضای  کمیته  اول  و سه نفری  بودند کتاب  «نخستین کتاب  در باره جنبش مشروطه خواهی » که در آن وقت  نام  کتاب  مذکور تغیر وبه شکل  دیگری  بود وبه یادم نمانده است٬از جانب  اعضای  متذگره  تائید گردیده  بود. سپس  کتاب « مشروطه  خواهی  در افغانستان» از طریق  ریاست  فاکولته ادبیات  وعلوم بشری بریاست  پوهنتون کابل  به  کمیته  ترفعیات علمی  پوهنتون  فرستاده  شد. و  کمیته  مذکور متشکلاز  دانشمندان بزرگ  چون  مرحوم استاد پوهاند عبدالحی  حبیبی و دیگران بودند. بالاخره  بعداز طیمراحل  کمتیه  هااز شورای  عالی پوهنتون  پاس  و به  امضای  ریئس پوهنتون  وقت  رسانیده  شد. نویسنده  این سطور  بوقت تحصیل  در لیسه  و بعداٌ در فاکولته  شاگرد حضور  حضرت محترم پوهاند  سید سعدالدین هاشمی  دروس  را  فراگرفته و شاگرد شان  بودم.  بعد از آن  که در فاکولته  های  تعلیم و تربیه ٬ ادبیات و علوم بشری  و هنر  های  زیبا استاد بودم بااستاد والاشان   پوهاند صاحب  هاشمی  منظماٌ در دفاتر  و مجالس  استادان دید وا دید ها و ملاقاتهای علمی داشتم. در ان مدت یادم  میآید که استاد گرامی ام جناب پوهاند صاحب  بی  نهایت و به  حداعظمی  در جمع و ترتیب  معلومات  در خصوص  جرنات مشروطه خواهی  در افغانستان تلاش میورزیدند و نا قرارانه  نزد  اشخاص  با صلاحیت  در خارج  از  پوهنتون رفته و از  ایشان معلوماتبدست  میآوردند. زیاد ترین ملاقات های شان با ارواح شاد مورخ نامدار میر غلام محمد غبار بود. گویا اینکه بسیمعلومات را از آن مرحوم بدست میاوردند٬ دو دیگر با جنابان دکتور روان فرهادی ٬استاد محمد آصفآهنگ و باز مانده گان بسی از مشروطه خواهان در تماس بوده و به معلومات خویش می افزودند. من  جناب  پوهاند صاحب  هاشمی  رابخوبی  می شناسم٬ جناب  شان با همه مهربانی  های  که بادوستان وشاگردان دارند و طبعیت خوش  خلقی وملامیت  که در شان آنها  وجود دارد  در کار  های علمی  سختگیر و سخت کوش  میباشند. لذا در هر  فصل و عنوان  کتاب٬ که  کار میکردند بدفعاتبرسر آن فکر غور و مقایسات نموده ٬ بعد از دقت  وتدقیق نوشته  های  شان راانجام  میدادند.  گویا اینکه  تا صد درصد  حقیقت را نمی یافتند ویا سند نمیداشتند به ان  موضوع  مهرُ تصدیق نمیگذاشتندو از آن است که زمانیکه  کتاب  شان  در خارج  در  سویدن  و ایران  بچاپ رسید با علاقه  خاص  دوتبصره مطول  نقد گونه در هر چاپ  آن در مجله آریانا بیرون مرزی بطبع  رسانیدم. کتاب  اول در پوهنتون کابل درسال ( ۱۳۵۴) هـ ش مطابق  ( 1975 ) ترسایی بطبع رسیده بود٬ و بعدها کتاب ارواح شاد جنت مکان  پوهاند عبدالحی  حبیبی در سال  ( ۱۳۶۴) هـ ش طبع  و بدسترس مردم  قرار گرفت. بعضی  ها فکر میکردند  که  کتاب  مرحوم  پوهاند استاد حبیبی ٬ بار اول  در باره  مشروطه  خواهی تالیف  گردیده  است٬ در  حالیکه به  حضور داشت  خود  مرحوم  پوهاند استاد  حبیبی که خود  عضوشورای  عالی  بودند ٬ سالها قبل  از  آنها کتاب  بلند پایه  استاد  پوهاند  هاشمی  تحریر  شده بود.    چون این  کمیته  در طول  سالهای  زیادی  شاهد کار های  علمی  پوهاند صاحب  هاشمی  بوده  و درهمه  حال  در جریان  قرار داشتم. از  آن سبب  نکات بالا را به  جهت توضیح  وروشنی  موضوع  درقید  تحریر  آوردم.…

بیشتر بخوانید

گل برای درمسال

نویسنده: جمعه خان صوفی برگردان:  محمد قاسم آسمایی   بخش دوازدهم   یاد آوری ضروری: برای درک بهتر مطالب روایت شده این بخش، مرور بر بخش قبلی وسوم این سلسله که بیانگر انتقال مخفیانه جمعه خان صوفی به مسکو و سپری کردن کورس اختصاصی در مکتب مخصوص در اطراف شهر مسکو است؛ ضرور خواهد بود.…

بیشتر بخوانید

بخش نهایی کتاب سیاست بریتانیای کبیر در افغانستان و روابط هند، پاکستان و افغانستان پس از استقلال هند

فصل پنجم.   اوضاع منطقه در دوران پسا استعماری هند. برقراری مناسبات پاکستان- افغانستان   گاندی پس از انکه سوگند رهبران جماعتهای هندوباور و مسلمان را برای قطع برخوردهای قومی با پایان بخشیدن به اعتصاب غذایی اش  بدست آورد، تصمیم داشت تا به پنجاب رفته و در آن ولایت آشتی قومی را عملی نماید. مگر…

بیشتر بخوانید

گِل برای درمسال

نویسنده: جمعه خان صوفی بر گردان: محمد قاسم آسمایی   بخش یازدهم تأثرات شخصی، معاملات و مشکلات. در گرماگرم دوران دولت رئیس جمهور داودخان که مطالبات وفعالیتها پشتون زلمی و بلوچ ها ادامه داشت و در رفت و آمد بودند، من گاه گاهی در یاداشت های شخصی خویش تأثرات، مشکلات سیاسی و شخصی را در…

بیشتر بخوانید