افغانستان در حال ورود به میدان بازی بزرگتر قدرت های جهانی

نویسنده : مهرالدین مشید

اوضاع امنیتی و سیاسی افغانستان در حالی پیچیده تر می شود و هر روز وارد مرحلۀ تازه می شود که این کشور از سال ۱۳۵۷ بدین سو پس از تهاجم شوروی یشین چهارده سال جنگ در برابر ارتش تا دندان مسلح شوروی را تازه پشت سر نهاده بود که پنج سال وحشتناک ترین درگیری داخلی میان گروه های جهادی را تجربه کرد و پس از حاکمیت طالبان با پشتیبان سیاسی امریکا، حمایت مالی سعودی و نقش اجرایی پاکستان و ادامۀ جنگ میان آنان و جبهۀ مقاومت تا تهاجم امریکا به افغانستان فراز و فرود یک جنگ ویرانگر زمین سوز را پشت سر گذاشت. پس از تهاجم امریکا بار دیگر شعله های جنگ در کشور بیشتر زبانه کشید و طالبان با پشتیبانی نظامی، مالی و آموزشی پاکستان بر حمله های انتحاری و انفجاری شان زیر نام جنگ با سربازان امریکایی در داخل کشور افزودند و این جنگ هنوز پایان نیافته است و بهانۀ امریکا زیر نام نبرد با القاعده هنوز ناتمام باقی مانده است که با ظهور و فعال شدن گروۀ داعش افغانستان به میدان جنگ تازه یی در حال بدل شدن است که حکایت از شاخ به شاخ شدن روسیه و امریکا دارد که انکشافات تازه نشان می دهد که  افغانستان در حال ورود به میدان بازی بزرگتر رقابت قدرت های جهانی است. روسیه با پشتیبانی ایران، چین، پاکستان و طالبان پنج ضلعی جنگ با داعش را تشکیل داده اند و در برابر مربع امریکا، برینانیا و کشور های اروپایی آماده گی به جنگ کلان تر در افغانستان دارند. این مربع مدعی است  که داعش توطیۀ غرب بر ضد روسیه، چین و ایران است که هدف از آن وارد کردن این گروه به کشور های آسیای میانه است.  روسیه و هم پیمانانش در حالی چنین ادعا می کنند که از حرکت های مشکوک نظامی در شمال کشور سخن هایی زده می شود. چنانکه خبرهایی به نشر رسیده اند که مخالفان در شمال کشور بوسیلۀ طیاره ها اکمالات می شوند. این نفربری و اکمالات از زمان حکومت کرزی در زمانی آغاز شد که آقای اتمر  وزیر داخله بود و آقای کرزی ابراز بی خبری کرد و تحقیقات بعدی هم در این زمینه افشا نشد. این چنین سر و صداها تا کنون در حالی ادامه دارد که گفته می شود، در عقب آن ستون پنجم در داخل نظام قرار دارد. در این شکی نیست که رویارویی روسیه و امریکا از سوریه آغاز شد و روسیه برای جلوگیری از ورود داعش به آسیای میانه، در نزدیک ترین  هایش از طریق ایران توانست با طالبان در تماس شود. حالا مقام های روسی آن را تایید می کنند. چنانکه چند روز پبش سفیر روسیه در کابل گفت که کشور اش بخاطر امنیت قنسلگریها و نمایندگی های رسمی آن با طالبان رابطه دارد. وی این رابطه را سیاسی و غیر نظامی خواند و هدف آن را ترغیب طالبان به صلح با حکومت افغانستان عنوان کرد؛ اما هرچه باشد، این اظهارات سفیر روسیه نشاندهندۀ  یک چرخش بزرگ در رابطه به طالبان است که در سرنوشت جنگ افغانسنان تاثیرات بزرگی را می تواند، برجای بگذارد. از این اظهارات این مقام روسی فهمیده می شود که طالبان دیگر در مرز های شرقی اش و هم چنین در سرحد های جنوبی کشور های آسیای میانه برایش تهدید بالفعل نمی باشند. از تبصره ها و تحلیل های نشریه های داخلی  خارجی معلوم می شود که جنگ روسیه و امریکا در افغانستان بستگی به جنگ سوریه دارد. نگرانی های روسیه پس از ظهور داعش در سوریه و عراق زمانی افزایش یافت که بازی های نظامی امریکا در این دو کشور گمانه زنی های معکوس را در رویکرد نظامی امریکا در پیوند به داعش برانگیخت. این سبب شد تا ایتلاف سوریه، ایران و روسیه در برابر اینلاف سعودی، امریکا و ترکیه شکل بگیرد که رقابت جدی سعودی و ایران را به نمایش گذاشته است. چنانکه وزیر خارجۀ بریتانیا می گوید که سعودی و ایران برای گسترش نفوذ شان در سوریه و عراق جنگ را دامن می زنند.  سلاح هایی که در شهر حلب بدست رژیم اسد افتاده اند، از طریق بلغارستان بوسیلۀ امریکا، عربستان سعودی و ترکیه به این شهر منتقل سده بودند.  روسیه که خود را در جنگ سوریه پیروز می داند. ممکن است که بازی های مجهول در موجی از پشتیبانی ستون پنجم در شمال کشور و انتقال جنگ از جنوب به شمال نیز مایۀ نگرانی روسیه را به بار آورده است. از این رو روسیه در صدد آن برآمده تا با کنار آمدن با طالبان به گفتۀ کتاب دو تاکتیک نوشتۀ لنین که مصداق فرستادن دشمن به جنگ مار را دارد و در روسیه خود را با کشته شدن هردو پیروز می بیند. از سویی هم روسیه و ایران فکر میکنند که حکومت ضعیف و ناکارۀ کابل در پیوند به داعش در صدد راه اندازی برنامۀ امریکا و پاکستان است از این رو با جدا شدن  از صف واحد مبارزه با ترورژم به گونۀ مستقل  بی خبر از کابل با طالبان تماس حاصل کردند. بدون تردید روسیه دریافته است که کابل به دلیل نبود حمایت داخلی و خارچی توان اعتراض بر مسکو را ندارد. از گفته های یادشده بر می آید که جنگ افغانستان وارد فصل جدید شده است که افغانسنان را به میدان  رقابت قدرت های بزرگ بدل کرده است؛ واقعیتی که مقام های ارشد حکومت به شمول رییس جمهور بدان معترف اند و می گوبد، افغانستان صحنۀ جنگ بین المللی قرار گرفته است که در این میان مردم افغانستان به قربانی گرفته شده اند که حتا زمامداران شان از چون و چند کلافۀ آن خبر ندارند. این در حالی است که نشریۀ دیپلومات نوشته است که معلوم نیست که ترامپ چه سیاستی را در برابر افغانستان اتخاذ خواهد کرد. با اشاره به این گزارش گاردین که نوشته است  داعش در دو ولایت شرقی افغانستان پایگاه ها ایجاد کرده اند و القاعد در پنج ولایت ابن کشور نفوذ پیدا کرده اند. از سویی هم ترامپ در سخنرانی خود گفته بود که پول بازسازی به کشور های دیگر را قطع می کند و بجای آن پل های هوایی و سرک ها و پل ها در امریکا می سازد. وی گفته بود که درگیری پانزده سالۀ امریکا در افغانستان و عراق بی نتیجه و کمک های یک صدو ده میلیارد دالری امریکا برای افغانستان ضایع شده خوانده است. چنانکه مجلۀ ایکونومیک از قول ترامپ نوشته است که وی می گوید درگیری یک کشور بزرگ مثل امریکا را در جنگ عراق و افغانستان مطلوب نمی داند. در همین حال تمایل ترامپ با روسیه در سرنوشت جنگ افغانسنان نمی تواند، بی تاثیر باشد. از سویی هم نشریه گلوبل در پیوند به پیام ترامپ به نوازشریف تبصره کرده و با اشاره به تمایل نزدیک او با هند این حرف های او را دو پهلو خوانده است. این در حالی است که باجوه فرماندۀ جدید ارتش پاکستان گفته است که رابطه میان آنانی را با تروربستان قطع خواهد کرد که تروربستان را کمک می کنند. هرچند چراغ سبز نشان دادن نظامیان پاکسنان برای مبارزه با تروریزم برای امریکا حرف تازه یی نیست؛ اما می تواند، پاسخ نرم اسلام آباد در پیوند به نمایل ترامپ برای همکاری با هند باشد. هرچه باشد، از گفته های بالا این حقیقت آشکار می شود که اوضاع امنیتی افغانسنان در خم و پیچ دیپلوماسی های پیدا و پنهان در حال پیچیده شدن است و پای قدرت های بژزگ به سوی آن بیشتر کشانده می شود که بر بین المللی بودن جنگ مهر تایید می گذارد و در هر گام نقش رمامداران کابل را برای حل دشواری های کنونی ناتوان و دست و پا بین خارجی ها وانمود می کند. کابل برای پیشگیری از بزرگ تر شدن بازی قدرت ها در این کشور از تمامی امکانات استفاده کند و نگذارد تا افغانسنان قربانی باز ی های بلند پروازانۀ بین المللی شو. یاهو