از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

فرقۀ استقلال و تجدد

قاسم آسمایی

فرقۀ استقلال و تجدد چه وقت، در کجا، توسط کی؜ ها ایجاد و اعضای آن بعد از سقوط دولت امانیه چه سرنوشتی داشتند؟

«مرامنامۀ اساسیۀ فرقه استقلال و تجدد» به تاریخ 30 سنبله 1307 توسط «مطبعه شرکت رفیق» در سه صفحه و 11 ماده چاپ شده است.

در این سند آمده است که: «فرقۀ استقلال و تجدد که ملت افغان؜ را بموقع ترقی و رفاه ارتقا می؜دهد، امکان هر قسم ادارۀ استبداد را مسدود می؜سازد و با كمال قناعت قلبيه و غايۀ سياسيه قبول و اعلان می؜نماید که حفاظت استقلال مملكت حالاً و آتیاً از هرگونه تهلكه و تعرضات وظيفۀ عاليۀ مليه و وطنيۀ هر فرد فرقه استقلال و تجدد است.»

در این سند قید شده که «رئیس عمومی فرقه استقلال و تجدد و بانی فرقه مذکور اعلیحضرت غازی امان الله خان می؜باشد.»

برای دریافت معلومات و اطلاعات بیشتر پیرامون این سند تاریخی و «فرقۀ استقلال و تجدد» از شماری دوستان خبیر طالب کمک شده و در کتاب ؜های دست داشته تاریخ از جمله کتاب مستطاب «افغانستان در مسیر تاریخ» و کتاب ارزشمند «افغانستان در پنج قرن اخیر»، به جستجو پرداختم که با تأسف مطلبی را پیرامون این فرقه نیافتم. روی همین ملحوظ، خواستم تا با شریک ساختن محتوای این سند تاریخی از هموطنان عزیز و مورخین و جستجوگران تاریخ و سیاست وطن طالب کمک شده تا داشته ها و برداشت های خودرا درباره فرقه و سرنوشت اعضای آن بعد از سقوط دولت امانیه در اختیار مشتاقان تاریخ وطن قرار دهند تا گوشه تاریک از تاریخ سازمان های سیاسی وطن روشن گردد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

متن مکمل «مرامنامۀ اساسيۀ فرقۀ استقلال و تجدد»

(۱) فرقۀ استقلال و تجدد که موافق قانون جمعيت ها تشکیل شده يك جمعیت ملی و سیاسیست که مرکز آن کابل است.

(۲) فرقۀ استقلال و تجدد که ملت افغان؜ را بموقع ترقی و رفاه ارتقا می؜دهد، امکان هر قسم ادارۀ استبداد را مسدود می؜سازد و با كمال قناعت قلبيه و غايۀ سياسيه قبول و اعلان می؜نماید که حفاظت استقلال مملكت حالاً و آتیاً از هرگونه تهلكه و تعرضات وظيفۀ عاليۀ مليه و وطنيۀ هر فرد فرقه استقلال و تجدد است.

(۳) فرقه، خرافاتی را که به اساس دین اسلام مطابقت ندارد و در اثر اعتیادات جزو اعتقاد گرفته شده آن را از سیاست و اختلاطات متنوع سیاست تخلیص نموده قوانین سیاسی، اجتماعی، اقتصادی ملت را تشکیل و احتیاجات عمومیه را به اساسی که بمدنیت عصر حاضر و علوم و فنون تجربه شده اطمینان بخش تطبيق بشود، تامین می؜نماید.

(٤) فرقه تمام فعالیت و همت خود را برای آسایش و رفاهیت عامه و حاکمیت ملی افغان وقف می؜نماید، و در نظر قانون يك مساوات مطلق را برای تمام افراد قبول می؜کند، امتیازات هيچ يك عائله، هيچ يك صنف، هيچ يك جماعت، هيچ يك فرد را نمی؜شناسد.

رفع اجحاف و مظالم انسداد حق تلفی، رجحان لیاقت و اهليت را وظیفۀ وجدانيه و وطنیه خود می شمارد.

(٥) فرقه رابطه قوی وحدت قلبیه، حسیه و فکریه را در هموطنان خود تزریق و تخلیق نموده در تمام شعبات فعالیت این اساس را در موقع اعتبار و مرعیت می؜آرد، تطبيق حاكميت قوانين موضوعه را بالای هر فرد مملکت مفکورۀ قطعیۀ خود می؜شمارد.

(٦) فرقه کوشش می؜کند که توجه عامه ملت را در سایه مساعی جديانۀ خویش در راه ترقی و رفاه ملت طوری جلب نماید که ملت طبعاً افراد فرقه را بر غير فرقه بموقع انتخاب وکلای شورای ملی ترجیح بدهد.

(۷) تشكيل فرقه از مرکز آغاز و به سائر نقاط مهمۀ مملكت حتى قریه ؜ها و محله؜ ها وسعت می؜یابد .

(۸) اشخاصی كه داخل فرقۀ استقلال و تجدد می؜شوند سالانه مبلغی جزوى بخزينۀ فرقه جهت مصارف اداری، اجتماعات و مراكز فرقه می پردازند.

(۹) رئيس عمومی فرقه استقلال و تجدد و باني فرقه مذكور اعليحضرت غازی امان الله خان می؜باشد .

(۱۰) نظامنامۀ تشكيلات و وظائف و سائر امور مربوطه به فرقه و اجراآت مرام آن بعد از ملاحظه و صحۀ جمعیت مرکزی فرقه طبع و نشر می شود.

(۱۱) این اساسات عمومی ابداً تبدیل شده نمی؜تواند.