زنان وجهاد سیاسی علیه ظلم واستبداد

مقدمه  از دید قرآن کریم وسنت نبوی ، زنان دارای شآن…

خیزش زنان هرات؛ آزمون مردانگی فراقومی  و تجلی همبستگی ملی

نویسنده: مهرالدین مشید هتک حرمت به زنان هرات؛ پرده از سیمای…

         چه باید کرد 

چه  با ید  کرد  ها  بسیا  ر گشته  از ینکه  راه …

باسط محمد غریب

آقای "باسط محمد غریب" (به کُردی: باست حەمە غەریب) شاعر…

طالبان نماد خشونت، تبعیض و سرکوب علیه زنان و دختران

شباهنگ راد یکی از مهم‌ترین روایت‌ها در تبیین پدیدهٔ طالبان این…

دیار حلبچه‌ای

شاعر کُرد زبان "دیار حلبچه‌ای" (به کُردی: دیار هه‌له‌بجه‌یی) با…

ایدئولوژی ستیزان؛ خود ایدئولوژی گرایند

ideologie . آرام بختیاری ایدئولوژی انسانی؛ ضروری، مفید و رهایی بخش است.  ایدئولوژی؛…

 پری قره‌داغی

بانو "پری قره‌داغی" (به کُردی: پەری قەرەداخی) شاعر معاصر کُرد،…

از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

«
»

   دې ته مثبت بدلون وایي  

محمدآصف خواتی

څو ورځې مخکې مې په هالندکې  دیوه پیلوټ ملګري دزوی  په واده کې ګډون وکړ۰هلته مې دخپل ژوند د سختواوهمدارازدخوږوشیبویو شمیرپخواني ملګري ولیدل ،په لیدو یې ډیر خوښ اود مجلس څخه مې پوره خوندواخیست ۰ دواده دخوښیوډکومراسموته غوڅ اکثریت پوځیان رابلل شوي وو داځکه چې دزوم اوناوې پلرونه دواړه پخواني افسران وو۰ څرنګه چې زموږ په ودونوکې له پخوا څخه دمستوسندروسربیره ملي اتڼ دودګرزیدلی دۍ سندرغاړي په واده کې دګډون کونکوپخوانیو پیلوټانوڅخه هیله وکړه چې په ملي اتڼ سره دواده د خوښیوډکوشیبوته لانوره خوښي ډالۍ کړي۰ ددې اعلان وروسته  دپاخه عمرخاوندان پیلوټان چې ظاهرآ خوښ بریښیدل خوافسردګي یې په څیرو کې دپټیدو نه وه دسندرغاړي مخې ته راغلل، شمیریې دلسوتنوشاه اوخواه وو ،په یوه کتارکې ودریدل اوملي اتڼ یې پیل کړ۰ وروورونورو ګډونوالو داکتار لاپسې اوږدکړ۰ ددې اتڼ دسترګووړ برخه دهیواددپخواني پوځ هغه  پوځیان ووچې دتیرې پیړۍ په اویایمواواتیایموکلونو کې دپاکستان اوایران څخه درالیږل شووجنګیالیو په وړاندې جنګیدل۰ کله چې داتڼ مخکښو پیلوټانو د ملي اتڼ مختلف حرکتونه ترسره کول ماته دجلال آباد په جګړه کې دهغوی هغه مانورې او حرکتونه راپه یادشول چې دې زړورو هوابازانو په پاکستاني ملیشو، عربو ترهګرو اود هغوی په افغان ملګروترسره کول  او هغوی یې ځپل۰ ددې پیلوټانو اونوروافغان پوځیانو دمیړانې اوسرشندنو له برکته و چې  دپاکستاني جنرالانو هغه نخښه داوبو ځک شوه چې موخه یې د جلال آباد نیول اوهلته د آی ایس آی پواسطه دجوړوشووتنظیمونو د حکومت اعلانول و۰  داتڼ دختمیدو وروسته چې هرڅوک خپلو ځایونوته لاړل اومیدان تش پاتې شو ماته دهیواددهوايي ځواکونو هغه ۴۵۰ شکاري، بمبارد ،ترانسپورتي الوتکې او هلیکوپترونه اودوسلوال پوځ هغه زرګونه ټانکونه ،توپونه ،هاوانونه ، توغندي او نورپوځي تجهیزات  سترګو ته ودریدل چې دتنظیمونوپه واکمنیدو سره له منځه ولاړل۰ دامهال مې دخوښۍ پرځای د ژورخفګان او مایوسۍ احساس وکړ اوداپوښتنه راته پیداشوه چې ولې  دجهادي تنظیمونومشرانواو قوماندانانوددې وطن دبچیانوپه توګه دخپل هیواد دملي پوځ موډرنې وسلې اومحاربوي تخنیک چې هغه ملي  پانګه وه ونه ساتله اوکابل یې وران کړ ؟ ویل کیږي چې یوه الوتکه ددیرشو میلیونوډالروشاه اوخواه بیه لري چې پدې اساس یوازې د ۴۵۰الوتکو اوهلیکوپترو  بیه دیارلس نیم میلیاردډالر کیږي۰ یووخت نوازشریف  پاکستاني پارلمان ته ویلي وچې زه دافغانستان دپوځ دله منځه وړلو ویاړلرم۰ دتنظیمونوپواسطه  د افغانستان داردودله منځه وړنې  اودکابل له ورانولونه بریښي چې د تنظیمونود مشرتابه اصلي ماموریت دافغان پوځ دړې وړې کول اودکابل ورانول و کوم چې پاکستاني چارواکو ددوی په وړاندې ایښی و اودې ښاغلیودا ماموریت په پوره اخلاص اویماندارۍ سره ترسره کړ۰ دپیلوتانو داتڼ دختمیدو وروسته چې دافغانستان دپوځ ددړې وړې کیدوپه اندیښنوکې ډوب وم  زماسره په میزناست ملګري ته مې وویل چې بهربه تازه هوا تنفس کړواو بیرون ته ووتلو۰ دصالون په دروازه کې یو ږیرورځوان چې زما له ملګري سره یې پیژندګلوي لرله زموږخواته راغی اوروغبړ موسره وکړاوددې خوااوهغې خواه څخه خبرې پیل شوې۰ دخبرو په ترڅ کې  مې نوموړي ته  وویل چې اوس په اروپا کې دږیرې پریښودل موډ ګرزیدلی تاسې هم لکه چې ددې موډ پیروی کړې ده۰ نوموړي وویل چې نه ما دستر پیغمبرحضرت محمد(ص) سنت پرځای کړی دۍ اودا یې وویل: « زه څوورځې مخکې له افغانستان څخه راغلی یم۰ په هیواد کې مثبت بدلونونه راغلي اوپه خلکو کې نوې روحیه پیداشوې ده اوهغه داچې دږیروروکسانوډیردرناوی کیږي۰ که چیرې په کابل کې بس ( موټر) ته ږیرور که ځوان هم وي وخیژې اود بس څوکۍ  ډکې وي ځوانان نوموړي ږیرور ځوان ته د درناوي له کبله  خپله څوکۍ پریږدي نه داچې هلته دتاسوپه شان دپاخه عمر خاوندان چې ږیره ونلري ولاړوي۰» کله مې چې دنوموړي داډول توضیحات چې په خورا شد او مدیې اداکول اود مثبتو بدلونو خبره چې هغه دږیرې خاوند ته په درناوي کې خلاصه کیدله واوریدل حیران شوم چې اوس نو زموږ په وطن کې درناوي معیار ږیره ګرزیدلې ده نه پوهه اومشرتوب۰ پخوا به زموږپه هیواد کې خلکو اوپه ځانګړې توګه کشرانواوځوانانو مشرانو، دپاخه عمراودعلم پوهې خاوندانوته درناوی کاوه۰ خونن سبا دانسانانو ظواهرو ته ګوري او ږیره دانسان دغوره شخصیت اودرناوي معیارګرزیدلې ده او زما ځوان هیوادوال چې په اروپا کې ژوند هم کوي دې ته مثبت بدلون وایي۰ ما نوردنوموړي ځوان دڅرګندونو  زغم نه درلود اودوی ته مې وویل چې تاسوخپل مجلس ته دوام ورکړۍ زه ولاړم۰ دنوموړي ځوان څرګندونو د افغانستان دپوځ ددړې وړې کیدواودزرګونو پوځي باتجربه کدرونو د وزګارتیا په هکله زما چورتونه اواندیښنې هیرې کړې چې ښايي دوخت په تیریدو سره به افغان پوځ په  موډرنووسلو او پوځي تخنیک بیا سمبال شي اونوي کدرونه به وروزل شي خوکه داتفکرپه ټولنه کې مسلط شي چې دانسان دفضیلیت او شخصیت معیارږیره وي ، نه پوهه ، تقوا اووطندوستي دانو افغاني ټولنې داسې لویدنه ده چې جګول اوبیا په پښودرول یې خورا ستونزمن دي ۰ پدې ډول دواده دخوښۍ ډک مراسم ، دخپلو همسلکانواوهمکارانوسره دلیدنې خوږې شیبې په خفګان اومایوسۍ واوښتې  چې تردې مهاله مې داخبره په سرکې ګرزي راګرزي چې« ځوانان ږیرورځوان ته درناوی کوي نه ستاسوپه شان دپاخه عمرخاوندانو ته چې ږیره ونلري۰»

                                                       پای