از فارسی‌ستیزی استعمار بریتانوی در هند تا دگرگونی نام‌های فارسی…

سلیمان کبیر نوری دوست ای ویدیویی برایم فرستاد که از جهات…

                       کام بلا 

جهان در معرض نابودی و کام  بلا  تاکی همیشه مردمان در…

میان چشمه‌های شعر

مجموعه اشعاری از روناک آلتون برگردان به فارسی:زانا کوردستانی بانو "روناک توفیق…

افغانستان؛ میدان رقابت قدرت‌ها پس از خروج آمریکا

 نویسنده: مهرالدین مشید جایگاه مردم افغانستان در میدان رقابت های کشور…

عربستان در افغانستان چه می‌خواهد؟

Wahidullah Noorzai — Former Senior Military Officer, Field Strategist &…

انسان و نیروهای سازندهٔ تمدن( بخش دوم)

«انسان معمار روشنایی در دل تاریکیِ جهان» تهیه و تدوین :…

تجربه میدان در غرب افغانستان — از ادرسکن تا شیندند

Wahidullah Noorzai | Former Senior ANCOP/ANP Officer, Military & Security…

روایت اسدالله کشتمند از جنگ افغانستان؛ مجاهدین، شوروی و قدرت‌های…

https://www.youtube.com/watch?v=DGsTJnpdYQk مروز، ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، بار دیگر در خدمت رفیق عزیزم،…

غنچه‌های پژمرده

گزیده‌ی اشعار اسعد لُرزاده برگردان به فارسی: زانا کوردستانی شاعر و نویسنده‌ی کُرد…

شعرهایی از روناک آلتون

بانو "روناک توفیق محمد"  (به کُردی: ڕووناک تۆفیق محمد)، متخلص به…

زندگی بدون محدودیت یا مرگ ...!

مرگ برخلاف دید صوری٬ چون نیستی تام باور موجه نیست.…

طالبان؛ از سرکوب مخالفان تا مهندسی حذف هویت‌ها

نویسنده: مهرالدین مشید بازگشت طالبان به قدرت در ۱۵ اگست ۲۰۲۱…

فراتر از فروپاشی؛ چگونه ملت‌ها پیش از شکست نظامی، شکست…

Wahidullah Noorzai Former Senior ANCOP/ANP Officer | Field Strategist | Military…

انسان و نیروهای سازندهٔ تمدن( بخش اول)

«انسان معمار روشنایی در دل تاریکیِ جهان» تهیه و تدوین :…

 دشمنی با فارسی؛ بازتاب سیاست زبانی برتری‌جویانه طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید فارسی‌ستیزی؛ چهره پنهان سیاست زبانی طالبان برای بررسی  دقیق…

نسل‌کشی هزاره‌ها یک پروژه چندوجهی بود که ریشه در سیاست‌های…

افغانستان سرزمینی نیست مانند روسیه و یا هند که بزرگ‌تر…

اگزیستنسیالیسم؛ آزادیاست، یا ترس و مرگ؟

Existenzphilosophie. آرام بختیاری فلسفه وجودی انسان؛ آزادی بورژوایی، یا رهایی جامعه؟ آیا انحلال…

۱۱ سپتامبر جهان را تغییر داد؛ زندگی من را نیز…

از صبحی که آمریکا را تغییر داد تا میدان‌های افغانستان؛…

د سیاسي فعالیت لپاره د ایډیا او رهبر جوړول

نور محمد غفوری (هیله من یم چې دا لیکنه د سیاست…

پروفیسور استاد نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد نصیب الله سیماب سره چې د…

«
»

حکومت او خصوصي سکتور ولس هیر کړی

د نړۍ د هیوادونو ولس او خلک ورځ تر بلې هوسا ژوند ترلاسه کوي، ورځ تر بلې پرمختګ کوي، ورځ تر بلې ورته د حکومت له لوري اسانتیاوې برابريږي او ورځ تر بلې له بیلابیلو امتیازاتو برخمن کیږي؛ خو دلته په افغانستان کې بیا زمونږ د ولس حالات وګورۍ، دلته ورځ تر بلې خلک بدبخته کیږي، ورځ تر بلې شاتګ کوي، دلته نه یوازې دا چې حکومت او دولت ولس ته د ژوند لازمې اسانتیاوې نشي برابرولی بلکه ورځ تر بلې د ولس د ژوند پر وړاندې خنډونه جوړوي؛ ښه بیلګې يې د ولس په اوسنۍ بیکارۍ او مخ په ځوړ اقتصادي حالت کې د حکومت له لوري د ټلیفون پر کرډیټ کارتونو د مالیې وضع کول او د بریښنا شرکت لخوا د بریښنا په مصرف کې د هر کیلو واټ پر سر د پنځه پوله اضافي قیمت اخیستل دي. دلته له یوې خوا مو په اقتصادي لحاظ د هیواد اقتصاد په بهرنیو مرستو متکي دی؛ او له بلې خوا تېرو حکومتونو هم په داسې زیربنايي پروژو پانګونه ونه کړه چې د ولس د بیکارۍ کچه یې راټیټه او اقتصادي حالت یې له رکود ژغورلی وای؛ نو اوس مو هیواد د عوایدو د ترلاسه کولو لپاره دوه لارې لري یو یې بهرنۍ مرستې (خېراتونه) او بل د ګمرکونو مالیات دي چې دواړه په هوايې شکل راځي او په هوایې شکل هضمیږي، ولس مو یوازې د میډیاوو له لارې ددې تش خبرونه اوري او بس.

دا سمه ده چې د هیواد په ابادۍ او پرمختګ کې هر وګړی مسول دی خو دا پرمختګ باید داسې وي چې که ولس قرباني ورکوي باید حکومت یې هڅې په اوبو لاهو نه کړي او کوم قیمت چې دوی د هیواد پرمختګ لپاره پرې کوي نو باید بیرته د ولس په درد دوا شي، ولس ته باید پرې کاري زمینه برابره شي، ولس ته باید په ډاګه شي چې ددوی قرباني بیځایه نه ځي او بیرته ددوی په درد لګیږي. نه دا چې «تورې دې لالا وهي او مړۍ دې عبدالله وهي« د متل په مصداق د ولس د قربانۍ ثمره څو تنه د ولس ټیکه داران او حکومتي فاسد چارواکي ووهي. په حکومت کې د فاسدو افرادو شتون اوس خلک ذهناً په حکومت بې باوره کړي دي؛ ولس د حکومت پر شفافیت شک لري، دوی نه په پوهیږي چې د مالیې له لارې ټولې شوې پیسې به شخصي جېبونو ته ځي او که د د دولت خزانې ته. ولس غواړي د ټلیفون کریډيټ کارتونو د مالیې ګټې عملا په خپلو سترګو وویني. دلته  باید حکومت تر مالیه وضع کولو وړاندې باید خلکو ته ذهنیت ورکړای وای؛ دلته باید داسې فضا رامنځته شوې وای چې خلکو ځان د حکومت او حکومت د ځان ګڼلای.

بله موضوع د بریښنا د مصرف په قیمت کې د بریښنا شرکت لخوا د پنځه پوله بيې لوړل دي. په اوس وخت کې افغانستان تر ډیره بریښنا له مرکزي اسیا هیوادونو او ایران واردوي. په داسې حال کې چې ولس مو تر ډیره بیکاره دی، اقتصادي وضعیت مو له رکود سره مخامخ دی او په کابل او ولایتونو کې د برښنا پر کیفیت او د لینونو د غځولو پر غیرمعیاري توب تل نيوکې کیږي ؛ د بریښنا شرکت مسولینو د بریښنا په قیمت کې پنځه پوله لوړوالی راوستی دی. د یاد شرکت مسولین وایې د وارداتي بریښنا قرارداد؛ درې کاله وړاندې چې د یو ډالر قیمت پنځوس افغانۍ و؛ لاسلیک شوی دی او اوس د ډالر په مقابل کې د افغانۍ د ارزښت په لویدو سره دوی پریکړه کړې چې د بریښنا قیمت لوړ کړي. دوی وایې زمونږ د بریښنا اخیستل په ډالرو دي په تیر کې د ډالرو ارزښت ۴۷ یا ۴۸ افغانۍ او یا نهایت ۵۰ افغانۍ و خو اوس د افغانۍ په مقابل کې د ډالر قیمت تر ۶۴ رسیدلی دی چې د بریښنا شرکت ددې قیمت د پوره کولو توان نلري، بالاخره پریکړه وشوه چې په هر کیلو واټ بریښنا پنځه پوله قیمت لوړ شي، یعنې اوس چې یو کیلو واټ په دوه افغانۍ دی او په راتلونکي کې به دوه افغانۍ او پنځه پوله شي.

د بریښنا شرکت په یاد اقدام سره د هر زر کیلو واټه بریښنا په قیمت کې ۵۰ افغانۍ لوړوالی راغی په دې معنا چې پخوا د یو کیلو واټ بریښنا قیمت دوه زره افغانۍ و او اوس به دوه زره او شل افغانۍ شې. دلته حکومت او خصوصي سکتور فقط د خپلو شخصي ګټو او د عوایدو په راټولو کې دی او بس؛ خو د ولس غم څوک نه خوري، د ولس د بیکارۍ غم څوک نه خوري، د ولس د امنیت غم څوک نه خوري، د ولس د سر د ساتنې په کیسه کې څوک نه دی، دلته حکومت او خصوصي سکتور د خدماتو د کیفیت د ښه کولو او د ولس د اقتصادي حالت د ښه کولو په غم کې نه دي بلکه فقط د خپلو شخصي جیبونو د ډکولو غم کوي او بس.

که چیري تیر حکومت د وارداتي بریښنا پر ځای په خپله افغانستان کې دبریښنا په بندونو پانګونه کړی وای نو اوس به مو نه د سوال په وارداتي بریښنا دومره لوړ قیمت ورکولو او نه به مو اقتصادي حالت داسې له رکود سره مخامخ کیده ځکه د یو هیواد په اقتصادي پرمختګ کې بریښنا بشپړ رول لري.

لیکنه: خوشحال آصفي