شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

زورا سورونبایوا  شاعر، نویسنده و نمایشنامه‌نویس قرقیزی شوروی

برگردان. رحیم کاکایی زورا سورونبایوا  نخستین نویسنده زن در قیرقیزستان شوروی،…

افغانستان؛ وقتی دخالت خارجی سرنوشت یک انقلاب را تغییر داد

https://www.youtube.com/watch?v=cX5Rlj8weaA از ورود شوروی تا فاجعه نجیب‌الله؛ چه بر سر افغانستان…

خاطرات امین الله مفکر

خاطرات اینجانت امین الله مفکر امینی شاعر و نویسنده درچـــاربــــــخش مختصرا…

افغانستان در دوراهی تاریخ؛ تداوم بحران یا گذار به حاکمیت…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان امروز در نقطه‌ای حساس از تاریخ معاصر…

بی تفاوتی جهان در برابر تروریزم جهادی در افغانستان!

القاعده و طالبان دو رویی یک سکه اند! جهان در برابر…

اخلاق و تمدن

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیـطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

مشروعیت‌زدایی قومی طالبان؛ خلع سلاح قومی این گروه

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از مهم‌ترین موانع در مسیر حل بحران…

آن کارسون، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶؛ از ادبیات کلاسیک تا…

      بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  آکادمی سوئد روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه نوبل…

رمانتیسم؛ عطر شانل آیدا، یا سیگار اشنو شهلا ؟

Romantik . آرام بختیاری رمانتیک، مکتبی چند وجهی؛ خردگریز، اتوپیستی، هومانیستی. رمانتیک واژه…

رساله‌ای در باب تخیل (3)

« آزادی و هراس انسان از خلوت خویش » تهیه و…

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

«
»

بدخشان در محراق کارزار تبلیغات

سیاسی — نظامی پاکستان !

ولایت بدخشان در شمالشرق ترین قسمت افغانستان موقعیت داشته باکشورهای پاکستان ، چین ، تاجکستان و 102 کیلومتر مرز مشترک با کشمیر دارد که به هند وصل می‌شود، سطح مرتفع پامیر یا بام دنیا آخرین قسمت شمال‌شرقی این ولایت است . سلسله کوههای هندوکش در سطح مرتفع پامیر با کوههای همالیه ، تیانشان و قراقروم وصل می‌شود.

دهلیز واخان در دل کوههای هندوکش که بلندترین قله ها را دارد ( نوشاخ 7465 متر ، تراجمیر 7750 متر و در نزدیکی چین وآخجیر 4850 متر از سطح بحر )در همینجا موقعیت دارد . این قله های پر برف منابع ابی اند .

بدخشان از لحاظ معادن غنی است معادن طلایی، سلفر، لیتیم، فلوراید، گرافیت ، لاجورد ، مس و دیگر سنگهای قیمتی و مواد مفیده آهن دار در دل کوههای و دره های ان مدفون است . طبق برآوردهای قبلی درین ولایت پنج معدن مهم طلایی وجود دارد .

مردم بدخشان با وجود داشتن غنای زیر زمینی نسبت کوهستانی بودن و کمی زمین های زراعتی طور عموم فقیر و نادار اند ، بدخشانی ها مردمان خوش صحبت ، شاعر مشرب ، دارای قربحه خوب سخنوری و فصاحت و استعداد فکری بلند هستند .

حدود هزار سال قبل ناصر خسرو بلخی دانشمند ، شاعر و فیلسوف بزرگ دربار سلطان محمود غزنوی که از جانب خلفای فاطمی مصر لقب حجت جزیره خراسان را حاصل کرد نسبت خطرات جانی به دره یمگان بدخشان جابجا شد ازین جهت مردمان ولسوالی های زیباک، شغنان، اشکاشم درواز ها ، واخان تا بدخشان کوهی تاجکستان و چتر آل خیبر پشتونخواه به مذهب اسماعیلیه گرویدند.

همجواری با سه کشور و باریکی گردنه واخان که میان پاکستان و تاجکستان تا 18 کیلومتر می‌رسد اهمیت استراتژیک آنرا بلند برده است .در گذشته ها تبلیغ می‌شد که امر یکا یکجا با پاکستان در سطح مرتفع پامیر راهدار های مراقبتی برای نظارت بر چین و تاجکستان نصب میکند .

سطح مرتفع پامیر در هم سرحدی با چین میتواند پایگاه موثر نظارتی برای امریکا علیه چین باشد . آمریکا با شکست در افغانستان چنین زمینه را از دست داد.

پاکستان در دوران جنگ 14 ساله بنام جهاد از مسیر گرم چشمه چتر آل در نزدیکی با بدخشان اکمالاًت نظامی جمعیت اسلامی و شورای نظار را توسط مرکب ها و قاطر انجام می‌داد، گیری شرون مسئول سی. ای. ای. برای جهاد افغانستان در کتاب جنگ اشباح از خریداری قاطرها برای این انتقالات تذکراتی دارد .

طی سال های اخیر نظامیان و استخبارات پاکستان روی اهمیت استراتژیک بدخشان زیاد حساب میکنند و درین مورد اقداماتی هم دارند ، باری گفته بودند که تنگنای عرض 18 کیلومتری گردنه واخان را بخود ملحق می‌سازند تا با تاجکستان وصل شوند و باری هم زمزمه های تایید ناشده در مطبوعات پخش میگردد که آنها با تمدید راه تجارتی واخان مخالف اند و مانع می‌شوند.

حقیقت مسلم این است که پاکستان در راه اندازی اخلال امنیت و ایجاد تشنج درین ولایت دست داشته و به شیوه های مختلف چون مسئله کشت تریاک ، جا به جایی مخالفین افغانستان در چتر آل برای مشق و تمرین نظامی ، تبلیغ در بزرگ نمایی مطبوعاتی نا فرمانی جمعه خان فاتح به پر آوازه سازی حوادث می پردازد .

مخالفت با تمدید دهلیز واخان برای چه ؟

افغانستان با موقعیت جغرافیایی محاط به خشکه بدون چین با پنج کشور هم سرحد دارای راه ترانزیتی و بندر گاه است که چهارده ان تنها با پاکستان وصل می‌باشد .

افغانستان کار تازه را برای وصل زمینی کشور با چین اغاز کرده و در تمدید و تکمیل دهلیز واخان تا اتصال به چین تلاش دارد .

دهلیز واخان برای افغانستان ارزش حیاتی دارد ، این دهلیز علاوه بر اثرات حیاتی در تجارت میان چین و افغانستان با گذار از مناطق صعب‌العبور برای محلات عقب مانده بدخشان صفحه جدید زندگی را باز میکند .

مناطقی که این خط ترانزیتی از آنها می‌گذرد بسیار عقب مانده و مردمان ان بسیار محروم نگهداشته شده اند . فعال شدن این معبر بر زندگی مردم اثرات خوب اقتصادی داشته با تاسیس توقف کاه ها رفت و آمد مال التجار تغیرات زیادی در وضعیت زندگی مرم به بار می آید. در بسیا ی این مناطق راه موتر رو وجود ند ارد اگر داشته باشد دشوار گذر میباشد .

این مسیر ترانزیتی سهولت های زیادی برای مردم به میان میاورد ، ملیارد دالری که چین برای اعمار این راه سرمایه گذاری کرده است نمایانگر ارزش حیاتی برای چین نیز می‌باشد.

درینجا پای منافع افغانستان و چین در میان بوده هیچ اخلالی برای منافع پاکستان بار نمی آورد و نیت بد هم وجود ندارد .

هدف پاکستان در مورد افغانستان در همان عمق استراتژی اش نهفته است که تاکتیک رسیدن به آنرا شورشگری ناامنی ، تشدید اختلافات قومی و سمتی ، بهانه‌ های مداخله نظامی زیر نام تروریسم و در نهایت وجود یک دولت ضعیف ، ناتوان و دستنگر قرار داده است نا بتواند از داشته های طبیعی این سرزمین سود یکجانبه ببر د ، دست باز در تغیر و تبدیل رژیم ها و زعامت ها داشته باشد ، شاهراه ترانزیت پر منفعت بدون اخلال برای آسیای میانه در اختیارش باشد ، امکان وصل با تاجکستان از طریق گردنه واخان را دریابد ، خلاصه نه صوبه پنجم که مستعمره گوش به فرمان باقی بماند ، این است دلایل اساسی و بنیادی مداخلات نظامی ، پرورش اپوزیسون های مسلح علیه هر حاکمیت و خصومت با مردم افغانستان .

انانیکه فریب پاکستان را خورده اند یا می خورند از روی تعقل و وجدان یکبار 50 سال اعمال ویرانگران پاکستان را بخاطر بیاورند آنگاه بیاندیشند که خدمت به پاکستان چه مصائبی را برای مردم بار آورده و دوبار بار خواهد آورد.