بهای سنگین این خاموشی پیش از توفان را طالبان خواهند…

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان بیش از این صبر مردم افغانستان را…

گلایه و سخن چندی با خالق یکتا

خداوندا ببخشایم که از دل با تومیخواهم سخن رانم هراسانم که…

(ملات گاندی در مورد امام حسین

باسم تعالى در نخست ورود ماه محرم و عاشوراء حسينى را…

جهان بی روح پدیداری دولت مستبد

دولت محصولی از روابط مشترك المنافع اعضاء جامعه می باشد٬ که…

ضانوردان ناسا یک سال شبیه‌سازی زندگی در مریخ را به…

چهار فضانورد داوطلب ناسا پس از یک سال تحقیق برای…

پاسخی به نیاز های جدید یا پاسخی به مخالفان

نویسنده: مهرالدین مشید آغاز بحث بر سر اینکه قرآن حادث است و…

طالبان، پناهگاه امن تروریسم اسلامی

سیامک بهاری شورای امنیت سازمان ملل: ”افغانستان به پناهگاه امن القاعده و…

  نور خرد

 ازآن آقای دنیا بر سر ما سنگ باریده عدوی جان ما…

عرفان با 3 حوزه شناخت/ ذهن، منطق، غیب

دکتر بیژن باران با سلطه علم در سده 21،…

شکست مارکسیسم و ناپاسخگویی لیبرالیسم و آینده ی ناپیدای بشر

نویسنده: مهرالدین مشید حرکت جهان به سوی ناکجا آباد فروپاشی اتحاد جماهیر…

سوفیسم،- از روشنگری باستان، تا سفسطه گری در ایران.

sophism. آرام بختیاری دو معنی و دو مرحله متضاد سوفیسم یونانی در…

آموزگار خود در عصر دیجیتال و هوش مصنوعی را دریابید!

محمد عالم افتخار اگر عزیزانی از این عنوان و پیام گرفتار…

مردم ما در دو راهۀ  استبداد طالبانی و بی اعتمادی…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان سرزمینی در پرتگاۀ ناکجاآباد تاریخ مردم افغانستان مخالف…

ترجمه‌ی شعرهابی از دریا هورامی

بانو "دریا هورامی" (به کُردی: دەریا هەورامی) شاعر، دوبلور و…

تلویزیون حقوق ناشر یک اندیشه ملی و روشنگری 

نوشته از بصیر دهزاد  تلویزیون حقوق در پنجشنبه آینده،  ۱۱ جولای، …

افراطیت دینی و دین ستیزی دو روی یک سکه ی…

نویسنده: مهرالدین مشید در حاشیه ی بحث های دگر اندیشان افراط گرایی…

د مدني ټولنې په اړه په ساده ژبه څو خبرې

 زموږ په ګران هېواد افغانستان کې دا ډیر کلونه او…

از پا افتادگان دور جمهوریت

در خارج چه میگویند ؟ انهاا طوری سخن میرانند که افغانستان…

آیا طالبان آمده اند ، تا ۳۴ ملیون شهروند افغانستان…

نوشته: دکتر حمیدالله مفید. بزرگترین دشواری که در برابر جهان اسلام…

 چند شعر کوتاه از لیلا_طیبی (صحرا) 

ذهنم، یوزپلنگی تیز پاست آه! بی‌هوده بود، دویدن‌هایم... آی‌ی‌ی        --غزال وحشی، کدام کنام…

«
»

  نمایشنامه های ایبسن ؛ حقوق زنان و نکات فلسفی

Henrik  Ibsen 1828 – 1906

علی شاه  سلطانی

 

       هنریک  ایبسن- و ادبیات اجتماعی انتقادی .

 

هنریک ایبسن نمایشنامه نویس نروژی یکی از آغازگران ادبیات اجتماعی انتقادی در 150 سال پسش اروپا است . اهمیت آثار او را در حد کارهای برشت ، شکسپیر، و شیلر قرار میدهند . درام نویسی اروپا بدون نام او غیر قابل تصور است . ایبسن یکی از کلاسیکهای ادبیات میهن اش نروژ نیز بشمار می آید .

نمایشنامه های اجتماعی انتقادی وی تئاتر اروپا را تحت تعثیر قرار داد . او خالق نمایشنامه های رئالیسم انتقادی است . بعضی از آثارش سالها در اروپا ممنوع و یا سانسور شدند . او با کمک موضوعات خانوادگی به طرع مشکلات اجتماعی می پرداخت .

هنریک ایبسن میان سالهای 1906-1828 میلادی زندگی نمود و بیش از 27 سال از عمر خودرا در سایر کشورهای اروپایی برای آشنایی با تئاتر و فرهنگ و سیاست گذراند . وی در جوانی به هواداری از نظرات سوسیالیسم تخیلی مبارزی بنام” مارکوس ترانه” پرداخت و با وقوع انقلاب 1848 در شمال اروپا ،به سرودن اشعار آزادیخواهانه همت گماشت .

در قرن 19 در زمان او در دوران رمانتیک اروپا بحث شدیدی میان دو جناح طرفدار ادبیات زیبا شناسی و ادبیات اخلاق گرایی در گرفت . ادبیات قرن 19 نروژ وارث تمایلات سیاسی اخلاقی عصر روشنگری و نظرات آزادیخواهانه رمانتیک شد . ایبسن با آغاز مبارزات اجتماعی در کشورش به جنبش کارگری پیوست و سرانجام در سال 1866 بدلیل نوشتن نمایشنامه ” آتش سوزی ” ، مجلس ملی نروژ حقوق سالانه ای برای او تعیین کرد تا وی با خیال راحت بتواند به  خلاقیت هنری ادبی خود ادامه دهد .

خلاف فرهنگ حاکم آنزمان ،ایبسن به دفاع از جنبش زنان و قربانیان جامعه مردسالار پرداخت . مشهورترین اثر او ” خانه عروسکی ” در باره مبارزه زنان نوشته شده . او در آنجا فشار و ظلم به زنان در جامعه غیرعادلانه را نشان میدهد و در نمایشنامه ” اشباح ” او نه تنها وابستگی زنان به پیوند و ازدواج بورژوایی پدرسالانه را نشان میدهد بلکه درد و رنج کودکان را نیز مطرح می نماید . ایبسن به انتقاداز جامعه ای میپردازد که مردها در آن معیارهای رفتار و کردار با زنان را تعیین میکنند . او غیر از موضوع حقوق و حرکت اجتماعی زنان ، جنبش اعتراضی کارگران و نتایج منفی صنعتی شدن کشورش را نیز مورد بررسی قرار میدهد .

بعد از ایبسن ،قهرمان درام اکسپرسیونیستی مرسوم آنزمان باردیگر به مردها واگذار شد . ایبسن در ابتدای کار نویسندگی اش 10 سالی درام های فلسفی نوشت . نمایشنامه هایش گرچه در آغاز دارای عناصر سمبولیک فلسفی و فولکلوریک بودند ولی در خاتمه به واقعگرایی انتقادی روی آورد .

ایبسن میگفت زولا به درون باتلاق جامعه طبقاتی بورژوایی رفت تا در آن شنا کند ولی من برای اینکه آنرا فیلتر و تمیز کنم . او در نمایشنامه ” مرغابی وحشی ” فساد و پوسیدگی جامعه سرمایه داری را نشان میدهد و در درام ” دشمن خلق ” تضاد ظاهر و باطن جامعه معیوب را به انتقاد میگیرد.درنمایش ” اگر ما مردها برخیزیم ” اهمیت جهانی و انسانی درام را نشان میدهد . در این اثر او بطور سمبولیک ، دروغ و حیله و منفعت پرستی در زندگی و جامعه سرمایه داری را به بحث میگذارد .

نمایشنامه های آغازین ایبسن زیر تعثیر دوره رمانتیک ملی مد روز آنزمان بودند که با سنت گرایی ارتجاعی مبارزه میکرد. او به انتقاد از ارزشهای زیباشناسی لیبرالیسم سیاسی نیز پرداخت . گرچه او فرزند لیبرالیسم اروپایی است ولی با جنبه های منفی آن مبارزه کرد و از آن انتقاد نمود .

ایبسن جامعه و طبقه شهروندی خودرا بخوبی می شناخت و آنرا با توانایی خاصی به نقد کشید . اوتضاد بین اصول اخلاقی نظری و زندگی خشن عملی نظام سرمایه داری را نشان داد و میگفت این نظام در لباس دمکراسی، منافع یک گروه اقلیت استثمارگر را نمایندگی میکند .

تماس –

                                                                                                  Falsaf@web.de